Adhyaya 195

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । देवतीर्थे तु किं नाम माहात्म्यं समुदाहृतम् । फलं किं स्नानदानादिकारिणां जायते मुने

Yudhiṣṭhira dijo: «¿Cuál es, en verdad, la grandeza proclamada de Devātīrtha? ¿Y qué fruto, oh sabio, nace para quienes allí practican el baño sagrado, la caridad y los demás ritos?»

Verse 2

मार्कण्डेय उवाच । पृथिव्यां यानि तीर्थानि देवैर्मुनिगणैरपि । सेवितानि महाबाहो तानि ध्यातानि विष्णुना

Mārkaṇḍeya dijo: «Todos los tīrthas que hay en la tierra, servidos incluso por los devas y por las huestes de sabios, esos mismos lugares sagrados, oh de brazos poderosos, son contemplados por Viṣṇu.»

Verse 3

समागतान्येकतां वै तत्र तीर्थे युधिष्ठिर । तत्तीर्थं वैष्णवं पुण्यं देवतीर्थमिति श्रुतम्

«Allí, en ese tīrtha, oh Yudhiṣṭhira, las potencias de los tīrthas se han reunido en una sola unidad. Ese vado sagrado es un lugar santo vaiṣṇava, y se oye nombrar como “Devātīrtha”.»

Verse 4

कुरुक्षेत्रं भुवि परमन्तरिक्षे त्रिपुष्करम् । पुरुषोत्तमं दिवि परं देवतीर्थं परात्परम्

«En la tierra, Kurukṣetra es supremo; en la región intermedia, Tripuṣkara es supremo; en el cielo, Puruṣottama es supremo; pero Devātīrtha es más alto que lo más alto.»

Verse 5

देवतीर्थसमं नास्ति तीर्थमत्र परत्र च । यत्प्राप्य मनुजस्तप्येन्न कदाचिद्युधिष्ठिर

«No hay tīrtha igual a Devātīrtha, ni en este mundo ni en el venidero. Al alcanzarlo, el ser humano ya no padece tormento jamás, oh Yudhiṣṭhira.»

Verse 6

देवैरुक्तानि तीर्थानि योऽत्र स्नानं समाचरेत् । देवतीर्थे स सर्वत्र स्नातो भवति मानवः

Quien se bañe aquí en el tīrtha proclamado por los devas—al bañarse en Devātīrtha, ese hombre es tenido por bañado en todos los lugares sagrados.

Verse 7

एवमस्त्विति तैरुक्ता देवा ऋषिगणा अपि । संतुष्टाः श्रीशमभ्यर्च्य स्वं स्वं स्थानं तु भेजिरे

«Así sea», dijeron ellos; los devas y también las huestes de ṛṣis—satisfechos, adoraron a Śrīśa (el Señor) y luego regresaron cada cual a su propia morada.

Verse 8

सूर्यग्रहेऽत्र वै क्षेत्रे स्नात्वा यत्फलमश्नुते । स्नात्वा श्रीशं समभ्यर्च्य समुपोष्य यथाविधि

En el eclipse solar, el mérito que se obtiene al bañarse en este campo sagrado—habiéndose bañado aquí, adorando debidamente a Śrīśa (Viṣṇu) y guardando el ayuno prescrito—de ese mismo fruto participa uno.

Verse 9

यद्ददाति हिरण्यानि दानानि विधिवन्नृप । तदनन्तफलं सर्वं सूर्यस्य ग्रहणे यथा

Oh Rey, cualesquiera dones de oro que se otorguen conforme al rito—en el tiempo del eclipse del Sol, todo ello se vuelve de fruto interminable.

Verse 10

भूमिदानं धेनुदानं स्वर्णदानमनन्तकम् । वज्रदानमनन्तं च फलं प्राह शतक्रतुः

El don de tierra, el don de una vaca y el don de oro son de mérito sin fin; y también el don de un vajra (gema preciosa) tiene fruto infinito—así lo declaró Śatakratu (Indra).

Verse 11

सोमो वै वस्त्रदानेन मौक्तिकानां च भार्गवः । सुवर्णस्य रविर्दानं धर्मराजो ह्यनन्तकम्

Soma se complace con el don de vestiduras; Bhārgava (Śukra) con el don de perlas. Para el oro, Ravi (el Sol) es la deidad; y del propio dāna, Dharma-rāja (Yama) declara que su fruto es interminable.

Verse 12

देवतीर्थे तु यद्दानं श्रद्धायुक्तेन दीयते । तदनन्तफलं प्राह बृहस्पतिरुदारधीः

Pero cualquier don que se ofrezca en Devatīrtha con fe: Bṛhaspati, de noble entendimiento, declaró que produce fruto infinito.

Verse 13

देवतीर्थे भृगुक्षेत्रे सर्वतीर्थाधिक नृप । देवतीर्थे नरः स्नात्वा श्रीपतिं योऽनुपश्यति

Oh Rey, en el Bhṛgu-kṣetra llamado Devatīrtha, superior a todos los demás tīrthas, quien se baña en Devatīrtha y contempla a Śrīpati (Viṣṇu)…

Verse 14

सोमग्रहे कुलशतं स समुद्धृत्य नाकभाक् । दानानि द्विजमुख्येभ्यो देवतीर्थे नराधिप

Oh señor de los hombres, en el tiempo de un eclipse lunar, él eleva a cien generaciones de su linaje y se hace partícipe del cielo, dando dones a los más eminentes brāhmaṇas en Devatīrtha.

Verse 15

यैर्दत्तानि नरैर्भोगभागिनः प्रेत्य चेह ते । देवतीर्थे विप्रभोज्यं हरिमुद्दिश्य यश्चरेत्

Aquellos hombres que han dado dones se vuelven partícipes de los gozos, aquí y después de la muerte. Y quien, en Devatīrtha, ofrece alimento a los brāhmaṇas, dedicándolo a Hari (Viṣṇu)…

Verse 16

स सर्वाह्लादमाप्नोति स्वर्गलोके युधिष्ठिर । देवतीर्थे नरो नारी स्नात्वा नियतमानसौ

Oh Yudhiṣṭhira, alcanza el gozo pleno en el mundo celestial. En Devatīrtha, sea hombre o mujer, tras bañarse con la mente disciplinada…

Verse 17

उपोष्यैकादशीं भक्त्या पूजयेद्यः श्रियः पतिम् । रात्रौ जागरणं कृत्वा घृतेनोद्बोध्य दीपकम्

Quien, ayunando en Ekādaśī con devoción, adore al Señor de Śrī (Viṣṇu), y haciendo vigilia nocturna, encienda una lámpara con ghee…

Verse 18

द्वादश्यां प्रातरुत्थाय तथा वै नर्मदाजले । विप्रदाम्पत्यमभ्यर्च्य विधिवत्कुरुनन्दन

En el día de Dvādaśī, levantándose al alba y bañándose en las aguas del Narmadā, debe adorarse debidamente a una pareja de brāhmaṇas según el rito, oh deleite de los Kurus.

Verse 19

वस्त्राभरणताम्बूलपुष्पधूपविलेपनैः । अक्षये विष्णुलोकेऽसौ मोदते चरितव्रतः

Con ofrendas de vestidos, ornamentos, betel, flores, incienso y ungüentos, ese observante—habiendo cumplido el voto—se regocija en el imperecedero reino de Viṣṇu.

Verse 20

यः सदैकादशीतिथौ स्नात्वोपोष्यार्चयेद्धरिम् । रात्रौ जागरणं कुर्याद्वेदशास्त्रविधानतः

Quien, en cada Ekādaśī, se baña, ayuna y adora a Hari, y hace vigilia nocturna conforme a las prescripciones de los Vedas y los śāstras—

Verse 21

धर्मराजकृतां पापां न स पश्यति यातनाम् । पञ्चरात्रविधानेन श्रीपतिं योऽर्चयिष्यति

No contempla los tormentos fijados por Dharmarāja para los pecados quien adore a Śrīpati conforme a las prescripciones del Pañcarātra.

Verse 22

दीक्षामवाप्य विधिवद्वैष्णवीं पापनाशिनीम् । स्वर्गमोक्षप्रदां पुण्यां भोगदां वित्तदामथ

Habiendo recibido debidamente la dīkṣā vaiṣṇava, destructora del pecado, ésta es santa: otorga cielo y liberación, concede gozos y aun riqueza.

Verse 23

राज्यदां वा महाभाग पुत्रदां भाग्यदामथ । सुकलत्रप्रदां वापि विष्णोर्भक्तिप्रदामिति

Puede otorgar soberanía, oh afortunado; puede otorgar hijos y buena fortuna; puede también otorgar una excelente esposa—y otorga devoción a Viṣṇu.

Verse 24

तरिष्यति भवाम्भोधिं स नरः कुरुनन्दन । योऽर्चयिष्यति तत्रैव देवतीर्थे श्रियः पतिम्

Ese hombre cruzará el océano de la existencia mundana, oh deleite de los Kurus, quien adore allí mismo, en Devatīrtha, al Señor de Śrī (Viṣṇu).

Verse 25

विश्वरूपमथो सम्यङ्मूलश्रीपतिमेव वा । नारायणगिरिं वापि गृहे वैकादशीतिथौ

O bien, en el día de Ekādaśī—en casa—puede uno adorar debidamente a Viśvarūpa, o al primordial Śrīpati, o incluso a Nārāyaṇa-giri.

Verse 26

भक्तिमाञ्छ्रद्धया युक्तः क्षीरैस्तीर्थोदकैरपि । सुसूक्ष्मैरहतैर्वस्त्रैर्महाकौशेयकैर्नृप

Dotado de devoción y fe, oh rey, (debe adorar) con leche y también con las aguas sagradas de los tīrtha, y con vestiduras muy finas, nuevas y sin cortar: ricas telas de seda asimismo.

Verse 27

विचित्रैर्नेत्रजैर्वापि धूपैरगुरुचन्दनैः । गुग्गुलैर्घृतमिश्रैश्च नैवेद्यैर्विविधैरपि

(Debe adorar) con diversos inciensos fragantes, finos y escogidos, hechos de aguru y sándalo; con guggulu mezclado con ghee; y también con múltiples ofrendas de naivedya.

Verse 28

पायसाद्यैर्मनुष्येन्द्र पयसा वा युधिष्ठिर । पिष्टदीपैः सुविमलैर्वर्धमानैर्मनोहरैः

Oh señor entre los hombres, oh Yudhiṣṭhira, (adora a Hari) con ofrendas como el arroz dulce (pāyasa) o con leche, y con lámparas de masa, puras e inmaculadas, que crecen sin cesar y son gratas a la vista.

Verse 29

पूजयित्वा नरो याति यथा तच्छृणु भारत । शङ्खी चक्री गदी पद्मी भूत्वासौ गरुडध्वजः

Escucha, oh Bhārata, cómo parte un hombre tras tal adoración: se vuelve como un asistente del Señor de estandarte de Garuḍa, portando caracola, disco, maza y loto.

Verse 30

देवलोकानतिक्रम्य विष्णुलोकं प्रपद्यते । यस्तु वै परया भक्त्या श्रीपतेः पादपङ्कजम्

Traspasando los mundos de los dioses, alcanza el propio reino de Viṣṇu: aquel que, con devoción suprema, (adora) los pies de loto del Señor de Śrī.

Verse 31

चतुर्धाधिष्ठितं पश्येच्छ्रियं त्रैलोक्यमातरम् । नृत्यगीतविनोदेन मुच्यते पातकर्ध्रुवम्

Contempla a Śrī, la Madre de los tres mundos, establecida en cuádruple forma; y, gozándose en la danza y el canto (ante el Señor), queda ciertamente liberado del pecado.

Verse 32

नीराजने तु देवस्य प्रातर्मध्ये दिने तथा । सायं च नियतो नित्यं यः पश्येत्पूजयेद्धरिम्

En el nīrājana del Señor—al alba, al mediodía y también al atardecer—quien, disciplinado y cada día, contempla y adora a Hari, obtiene el mérito declarado.

Verse 33

स तीर्त्वा ह्यापदं दुर्गां नैवार्तिं समवाप्नुयात् । आयुःश्रीवर्धनं पुंसां चक्षुषामपि पूरकम्

Habiendo cruzado la dura calamidad, no cae en aflicción. Este culto del nīrājana acrecienta la vida y la prosperidad de los hombres, y también fortalece los ojos, colmando la vista.

Verse 34

उपपापहरं चैव सदा नीराजनं हरेः । तदा नीराजनाकाले यो हरेः पठति स्तवम्

El nīrājana de Hari borra siempre incluso las faltas menores. Y en el momento del nīrājana, quien recita un stava, un himno a Hari, obtiene un mérito especial.

Verse 35

स धन्यो देवदेवस्य प्रसन्नेनान्तरात्मना । हरेर्नीराजनाशेषं पाणिभ्यां यः प्रयच्छति

Dichoso en verdad es aquel—cuyo ser interior se alegra por la gracia del Dios de los dioses—que con sus manos recibe y se aplica el resto del nīrājana de Hari, la bendición del ārati.

Verse 36

संगृह्य चक्षुषी तेन योजयेन्मार्जयन्मुखम् । तिमिरादीनक्षिरोगान्नाशयेद्दीप्तिमन्मुखम्

Recogiendo esa bendición del nīrājana, aplíquela a los ojos y luego limpie el rostro; destruye las dolencias oculares como la oscuridad (timira) y vuelve radiante la faz.

Verse 37

भवत्यशेषदुष्टानां नाशायालं नरोत्तम । दीपप्रज्वलनं यस्य नित्यमग्रे श्रियः पतेः

Oh el mejor de los hombres: para aquel cuya lámpara se enciende cada día ante el Señor de Śrī, ello basta plenamente para destruir todas las fuerzas malignas.

Verse 38

स्नात्वा रेवाजले पुण्ये प्रदद्यादधिकं व्रती । सप्तद्वीपवती तेन ससागरवनापगा

Tras bañarse en las aguas sagradas de la Revā, el devoto observante del voto debe dar abundante caridad. Por ese acto, toda la tierra—con sus siete continentes, océanos, bosques y ríos—queda como debidamente adorada y satisfecha.

Verse 39

प्रदक्षिणीकृता स्याद्वै धरणी शङ्करोऽब्रवीत् । इदं यः पठ्यमानं तु शृणुयात्पठतेऽपि वा

Śaṅkara declaró: «Por esto, la tierra misma queda verdaderamente circunvalada en pradakṣiṇā como acto de culto. Y quienquiera que lo escuche recitar—o también lo recite—obtiene su mérito».

Verse 40

स्मरणं सोऽतसमये विपाप्मा प्राप्नुयाद्धरेः । इदं यशस्यमायुष्यं स्वर्ग्यं पितृगुणप्रियम्

Aun en un momento impropio, con solo recordarlo, queda libre de pecado y alcanza a Hari. Este relato glorioso otorga fama y larga vida, concede el cielo y complace las virtudes de los antepasados (pitṛs).

Verse 41

माहात्म्यं श्रावयेद्विप्राञ्छ्रीपतेः श्राद्धकर्मणि । घृतेन मधुना तेन तर्पिताः स्युः पितामहाः

Durante el rito de śrāddha para Śrīpati (Viṣṇu), hágase que los brāhmaṇas escuchen este māhātmya. Por ese mismo acto, los antepasados quedan satisfechos, como si se les hubiera ofrecido ghee y miel.

Verse 195

अध्याय

«Capítulo» (marca de colofón que señala el límite del capítulo).