Adhyaya 194

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तच्छ्रुत्वानान्तदेवेन विश्वरूपमुदाहृतम् । देवराजस्तथा देवाः परं विस्मयमागताः

Śrī Mārkaṇḍeya dijo: Al oír que el Dios Infinito había proclamado Su forma universal, Indra—rey de los devas—y las demás deidades quedaron sobrecogidos por el mayor asombro.

Verse 2

दृष्ट्वा चाप्सरसं पुण्यामुर्वशीं कमलाननाम् । संत्रस्तो विस्मितश्चाभूदिन्द्रो राजश्रिया वृतः

Al ver a la santa apsaras Urvaśī, de rostro de loto, Indra, aunque rodeado de esplendor real, quedó a la vez estremecido de temor y colmado de asombro.

Verse 3

न किंचिदुत्तरं वाक्यमुक्तवाञ्जोषमास्थितः । इति वृत्तान्तभूतं हि नारायणविचेष्टितम्

No pronunció palabra alguna en respuesta y permaneció en silencio. Tal fue, en verdad, el maravilloso curso de la acción divina de Nārāyaṇa, ya convertido en relato de lo sucedido.

Verse 4

भृगोः खात्यां समुत्पन्ना लक्ष्मीः श्रुत्वा तु वै नृप । वैश्वरूपं परं रूपं विस्मिताचिन्तयत्तदा

Oh rey, Lakṣmī—nacida de Khāti, hija de Bhṛgu—al oír acerca de aquella forma suprema y universal, quedó maravillada y entonces meditó profundamente.

Verse 5

केनोपायेन स स्यान्मे भर्ता नारायणः प्रभुः । व्रतेन तपसा वापि दानेन नियमेन च

«¿Por qué medio podrá el Señor Nārāyaṇa ser mi esposo: por un voto sagrado, por austeridad, por caridad, o por observancias rituales?»

Verse 6

वृद्धानां सेवनेनाथ देवताराधनेन वा । इति चिन्तापरां कन्यां सती ज्ञात्वा युधिष्ठिर

«¿O por servir a los ancianos, o por la adoración de las deidades?» Así, oh Yudhiṣṭhira, al comprender la virtuosa Satī que aquella doncella estaba absorta en tal inquietud, reconoció su estado.

Verse 7

प्राह प्राप्तो मया भर्ता शङ्करस्तपसा किल । प्रजापतिश्च गायत्र्या ह्यन्याभिरभिवाञ्छिताः

Ella dijo: «En verdad, por la austeridad (tapas) alcancé a Śaṅkara como esposo; y a Prajāpati se le alcanza por el Gāyatrī; así también, otros fines deseados se alcanzan por otras disciplinas».

Verse 8

तपसैव हि ते प्राप्यस्तस्मात्तच्चर सुव्रते । तपस्त्वं हि महच्चोग्रं सर्ववाञ्छितदायकम्

«Por eso, sólo por la austeridad ha de alcanzársele; practícala, oh mujer de nobles votos. La austeridad—grande e intensa—concede en verdad todo lo que se desea».

Verse 9

मार्कण्डेय उवाच । सागरान्तं समासाद्य लक्ष्मीः परपुरंजय । चचार विपुलं कालं तपः परमदुश्चरम्

Mārkaṇḍeya dijo: Al llegar a la orilla última del océano, Lakṣmī—oh vencedor de las ciudades enemigas—practicó durante largo tiempo una austeridad supremamente difícil de realizar.

Verse 10

स्थाणुवत्संस्थिता साभूद्दिव्यं वर्षसहस्रकम् । तत इन्द्रादयो देवाः शङ्खचक्रगदाधराः

Ella permaneció inmóvil, como un pilar, durante mil años divinos. Entonces Indra y los demás dioses, portando caracola, disco y maza, llegaron allí.

Verse 11

भूत्वा जग्मुस्तदर्थं ते सा तु पृष्टवती सुरान् । विश्वरूपं वैष्णवं यत्तद्दर्शयत माचिरम्

Asumiendo aquella forma y yendo allí con ese propósito, los dioses llegaron. Pero ella preguntó a los suras: «Mostradme sin demora esa Forma Universal vaiṣṇava (Viśvarūpa)».

Verse 12

विलक्षा व्रीडिता देवा गत्वा नारायणं तदा । अब्रुवन् वैश्वरूपं नो शक्ता दर्शयितुं वयम्

Perplejos y avergonzados, los dioses fueron entonces a Nārāyaṇa y dijeron: «No somos capaces de mostrar la Forma Universal (Vaiśvarūpa)».

Verse 13

ततो यथेष्टं ते जग्मुः स च विष्णुरचिन्तयत् । उग्ररूपा स्थिता देवी देहं दहति भार्गवी

Luego se marcharon según su deseo. Y Viṣṇu reflexionó: «La diosa Bhārgavī permanece allí en forma terrible, abrasando su propio cuerpo con el ardor de la austeridad (tapas)».

Verse 14

तां तस्मात्तत्र गत्वाहं वरं दत्त्वा तु वाञ्छितम् । पुनस्तपः करिष्यामि दर्शयिष्यामि वा पुनः । वैष्णवं विश्वरूपं यद्दुर्दश्यं देवदानवैः

«Por ello iré allí, a ella, y le concederé el don que anhela. Después emprenderé de nuevo la austeridad y volveré a revelar aquella Forma Universal vaiṣṇava, tan difícil de contemplar incluso para dioses y dānavas».

Verse 15

मार्कण्डेय उवाच । ततो गत्वा हृषीकेशः सागरान्तस्थितां श्रियम् । प्राह तुष्टोऽस्मि ते देवि वरं वृणु यथेप्सितम्

Mārkaṇḍeya dijo: Entonces Hṛṣīkeśa fue a Śrī, que permanecía a la orilla del océano, y le dijo: «Estoy complacido contigo, oh diosa. Elige el don que desees».

Verse 16

श्रीरुवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव प्रपन्नाया जनार्दन । तदा दर्शय यद्दृष्टमप्सरोभिस्तवानघ

Śrī dijo: «Si estás complacido conmigo, oh Señor—pues me he refugiado en ti, oh Janārdana—entonces muéstrame aquello que contemplaron las Apsarās, oh impecable».

Verse 17

विश्वरूपमनन्तं च भूतभावन केशव । गन्धमादनमासाद्य कृतं यच्च तपस्त्वया

«Muéstrame la Forma Universal y la Forma Infinita, oh Keśava, sustentador de los seres: aquella visión ligada a la austeridad que realizaste al llegar a Gandhamādana.»

Verse 18

तद्वदस्व विभो विष्णो न मिथ्या यदि केशव । श्रद्दधामि न चैवाहं रूपस्यास्य कथंचन

«Dímelo, pues, oh Viṣṇu omnipenetrante—si no es falso, oh Keśava. Tengo fe, pero no logro comprender de verdad esta forma de modo alguno.»

Verse 19

बहुभिर्यक्षरक्षोभिर्मायाचारिप्रचारिभिः । छन्दिता मम जानद्भिर्भावमन्तर्गतं हरौ

«Fui engañado por muchos Yakṣas y Rākṣasas, que vagaban practicando hechicería e ilusión; aunque sabían bien que mi verdadera devoción estaba interiormente fija en Hari (Viṣṇu).»

Verse 20

भूत्वा विष्णुस्वरूपास्ते चक्रिणश्च चतुर्भुजाः । सुव्रीडिता गताः सर्वे विश्वरूपो सहायतः

«Tomando formas semejantes a Viṣṇu—con el disco y cuatro brazos—todos se marcharon profundamente avergonzados, mientras Viśvarūpa, Señor de la Forma Cósmica, permanecía como protector y auxilio.»

Verse 21

मार्कण्डेय उवाच । नारायणोऽथ भगवाञ्छङ्खचक्रगदाभृतम् । तया तथोक्तस्तद्रूपं मुक्त्वा वै सुरपूजितम्

Dijo Mārkaṇḍeya: «Entonces el Bienaventurado Nārāyaṇa—portador de caracola, disco y maza—al ser interpelado por ella de ese modo, dejó a un lado aquella forma venerada por los dioses.»

Verse 22

रूपं परं यथोक्तं वै विश्वरूपमदर्शयत् । दर्शयित्वा वचः प्राह पञ्चरात्रविधानतः

Reveló la forma suprema, el Viśvarūpa cósmico, tal como se le pidió; y después de mostrarla, pronunció palabras conforme a la disciplina del Pañcarātra.

Verse 23

योऽर्चयिष्यति मां नित्यं स पूज्यः स च पूजितः । धनधान्यसमायुक्तः सर्वभोगसमन्वितः

Quien me adore cada día—ése es digno de veneración y es venerado; provisto de riqueza y grano, goza de todo deleite y bendición legítimos.

Verse 24

मूलं हि सर्वधर्माणां ब्रह्मचर्यं परं तपः । तेनाहं तत्र स्थास्यामि मूलश्रीपतिसंज्ञितः

En verdad, el brahmacarya es la raíz de todos los dharmas; es la austeridad suprema. Por ello, allí habitaré, conocido con el nombre de Mūlaśrīpati.

Verse 25

मूलश्रीः प्रोच्यते ब्राह्मी ब्रह्मचर्यस्वरूपिणी । सर्वयोगमयी पुण्या सर्वपापहरी शुभा

Mūlaśrī es llamada Brāhmī, la encarnación del brahmacarya; colmada de todo poder yóguico, santa, auspiciosa y destructora de todos los pecados.

Verse 26

पतिस्तस्याः प्रभुरहं वरदः प्राणिनां प्रिये । रेवाजले नरः स्नात्वा योऽर्चयेन्मां यतव्रतः

Yo soy su Señor y esposo, el otorgador de dones a los seres, oh amada. Cualquier hombre que se bañe en las aguas de la Revā y luego me adore con votos de continencia—

Verse 27

मूलश्रीपतिनामानं वाञ्छिते प्राप्नुयात्फलम् । दानानि तत्र यो दद्यान्महादानानि च प्रिये

—Por el Nombre “Mūlaśrīpati” alcanza el fruto deseado. Y quien allí ofrezca dones—también grandes actos de dāna, oh amada—

Verse 28

सहस्रगुणितं पुण्यमन्यस्थानादवाप्यते । दृष्टं त्वया तत्र देशे सम्यक्चैवावधारितम् । तदर्चित्वा परान् कामानाप्स्यसि त्वं न संशयः

El mérito obtenido allí se multiplica por mil, más que el alcanzado en otros lugares. Tú has visto ese sitio y lo has comprendido rectamente. Al adorarlo allí, alcanzarás los deseos supremos; de ello no hay duda.

Verse 29

वरं वृणीष्व देवेशि वाञ्छितं दुर्लभं सुरैः । दुर्गसंसारकान्तारपतितैः परमेश्वरि

Oh Diosa, soberana de los dioses: elige un don, el deseado, aun aquel que es difícil de obtener para los devas. Oh Señora suprema, para quienes han caído en el peligroso desierto del saṃsāra, (concede esa gracia salvadora).

Verse 30

श्रीरुवाच । नारायण जगद्धातर्नारायण जगत्पते । नारायण परब्रह्म नारायणपरायण

Śrī dijo: Oh Nārāyaṇa, sustentador del mundo; oh Nārāyaṇa, Señor del universo; oh Nārāyaṇa, Supremo Brahman: en Nārāyaṇa tengo mi único refugio.

Verse 31

प्रसीद पाहि मां भक्त्या सम्यक्सर्गे नियोजय । प्रियो ह्यसि प्रियाहं ते यथा स्यां तत्तथा कुरु

Sé propicio; protégeme mediante la devoción y colócame debidamente en el orden de la creación. Pues tú me eres querido y yo te soy querida: haz, entonces, que yo sea como debo ser.

Verse 32

गृहं धर्मार्थकामानां कारणं देव संमतम् । तदास्थायाश्रमं पुण्यं मां श्रेयसि नियोजय

El hogar es reconocido por el Señor como causa de dharma, artha y kāma. Por ello, al establecer ese santo āśrama, colócame en lo que conduce al sumo bien.

Verse 33

नारायण उवाच । नारायणगिरा देवि विज्ञप्तोऽस्मि यतस्त्वया । नारायणगिरिर्नाम तेन मेऽत्र भविष्यति

Nārāyaṇa dijo: Oh Diosa, puesto que me has suplicado con la palabra “Nārāyaṇa”, por ello aquí habrá un monte que llevará mi nombre: Nārāyaṇagiri.

Verse 34

नारायणस्मृतौ याति दुरितं जन्मकोटिजम् । यस्माद्गिरति तस्माच्च गिरिरित्येव शब्दितम्

Por el recuerdo de Nārāyaṇa se desvanece el pecado acumulado en millones de nacimientos. Y porque lo “devora” (girati), por eso se le llama “giri”, la montaña.

Verse 35

तस्मात्सर्वाश्रयो देवि गिरिः पर्वतराङ्भवेत् । सुरासुरमनुष्याणां यथाहमपि चाश्रयः

Por tanto, oh Diosa, esta montaña será refugio de todos, eminente entre las montañas, así como yo mismo soy refugio de devas, asuras y seres humanos.

Verse 36

य एतत्पूजयिष्यन्ति मण्डलस्थं परं मम । नारायणगिरिर्नाम देवरूपं शुभेक्षणे

Quienes veneren esta forma suprema mía, establecida en el sagrado maṇḍala—este lugar de peregrinación de forma divina llamado Nārāyaṇagiri, oh de mirada auspiciosa—

Verse 37

ते दिव्यज्ञानसम्पन्ना दिव्यदेहविचेष्टिताः । दिव्यं लोकमवाप्स्यन्ति दिव्यभोगसमन्विताः

Ellos, colmados de conocimiento divino y dotados de las facultades de un cuerpo celestial, alcanzarán un mundo divino, acompañados de goces celestiales.

Verse 38

मार्कण्डेय उवाच । तयोरेवं संवदतोर्देवा इन्द्रपुरोगमाः । समागता वनोद्देशं सागरान्ते महर्षयः

Mārkaṇḍeya dijo: Mientras aquellos dos conversaban así, los dioses—con Indra a la cabeza—llegaron, oh grandes sabios, a una región de bosque en la orilla del océano.

Verse 39

ततो भृगुं देवराजो नारायणविचिन्तितम् । वव्रे ज्ञात्वा तु तत्कन्यां धर्मात्मा स ददौ च ताम्

Entonces el rey de los dioses eligió a Bhṛgu, a quien Nārāyaṇa había contemplado y aprobado. Sabiéndolo, aquel justo le entregó a su hija en matrimonio.

Verse 40

धर्मोऽपि विधिवद्वत्स विवाहं समकारयत् । देवदेवस्य राजर्षे देवतार्थे समाहितः

Y Dharma también, querido, celebró debidamente la boda, oh sabio de estirpe real, firmemente dedicado al propósito de los dioses y del Señor de los dioses.

Verse 41

युधिष्ठिर उवाच । धर्मो विवाहमकरोद्विधिवद्यत्त्वयोदितम् । को विधिस्तत्र का दत्ता दक्षिणा भृगुणापि च

Yudhiṣṭhira dijo: Has dicho que Dharma celebró la boda conforme al rito. ¿Cuál fue allí el procedimiento, y qué dakṣiṇā (ofrenda al sacerdote) se dio, también por parte de Bhṛgu?

Verse 42

विवाहयज्ञे समभूत्स्रुक्स्रुवग्रहणे च कः । ऋत्विजः के सदस्याश्च तस्यासन् द्विजसत्तम

En aquel sacrificio nupcial, ¿quién ofició al tomar los cucharones sagrados, sruk y sruva? ¿Quiénes fueron los ṛtvij, los sacerdotes, y quiénes los sadasya, los sabios de la asamblea, oh el mejor de los dos veces nacidos?

Verse 43

किं तस्यावभृथं त्वासीत्तत्सर्वं वद विस्तरात् । त्वद्वाक्यामृतपानेन तृप्तिर्मम न विद्यते

¿Cuál fue el avabhṛtha, el baño conclusivo de aquel rito? Dímelo todo con amplitud. Al beber el néctar de tus palabras, mi satisfacción aún no se colma.

Verse 44

मार्कण्डेय उवाच । नारायणविवाहस्य यज्ञस्य च युधिष्ठिर । तपसस्तस्य देवस्य सम्यगाचरणस्य च

Mārkaṇḍeya dijo: Oh Yudhiṣṭhira, acerca del matrimonio de Nārāyaṇa y de aquel sacrificio—y también de la austeridad (tapas) y de la impecable observancia de ese Ser divino—

Verse 45

वक्तुं समर्थो न गुणान्ब्रह्मापि परमेश्वरः । तथाप्युद्देशतो वच्मि शृणु भूत्वा समाहितः

Ni siquiera Brahmā, el Señor supremo, es capaz de describir plenamente sus excelencias. Con todo, las diré a grandes rasgos; escucha con la mente recogida.

Verse 46

ब्रह्मा सप्तर्षयस्तत्र स्रुक्स्रुवग्रहणे रताः । अग्नीञ्जुहुविरे राजन्वेदिर्धात्री ससागरा

Allí, Brahmā y los Siete Ṛṣis se ocupaban de manejar los cucharones, sruk y sruva. Oh rey, vertieron las ofrendas en los fuegos sagrados; la misma tierra, con sus océanos, sirvió de altar.

Verse 47

ददुः समुद्रा रत्नानि ब्रह्मर्षिभ्यो नृपोत्तम । धनदोऽपि ददौ वित्तं सर्वब्राह्मणवाञ्छितम्

Oh el mejor de los reyes, los océanos otorgaron joyas a los brahmarṣis; y Dhanada (Kubera) también concedió riquezas: todo cuanto anhelaban los brāhmaṇas.

Verse 48

विश्वकर्माऽपि देवानां ब्रह्मर्षीणां परंतप । वेश्मानि सुविचित्राणि सर्वरत्नमयानि च

Y también Viśvakarmā, oh domador de enemigos, edificó para los dioses y los brahmarṣis mansiones maravillosas, hechas de toda clase de gemas.

Verse 49

कृत्वा प्रदर्शयामास देवेन्द्राय यशस्विने । शतक्रतुस्ततो विप्रान्कापिष्ठलपुरोगमान्

Hecho esto, lo mostró al glorioso señor de los dioses, Indra. Entonces Śatakratu (Indra) lo enseñó a los sabios brāhmaṇas, encabezados por Kāpiṣṭhala.

Verse 50

शौनकादींश्च पप्रच्छ बष्कलाञ्छागलानपि । आत्रेयानपि राजेन्द्र वृणुध्वमभिवाञ्छितम्

Preguntó a Śaunaka y a los demás, y también a los Baṣkalas y a los Chāgalas; e igualmente a los Ātreyas, oh mejor de los reyes: «Elegid lo que deseéis».

Verse 51

दृष्ट्वा ते चित्ररत्नानि प्राहुः सर्वेश्वरेश्वरम् । देवानां च ऋषीणां च सङ्गमोऽयं सुपुण्यकृत्

Al ver aquellas joyas maravillosas, dijeron al Señor de señores: «Esta reunión de dioses y ṛṣis es una convergencia santísima, que produce mérito supremo».

Verse 52

अस्मिन्पुण्ये सुरेशान वस्तुं वाञ्छामहे सदा । शतक्रतुः प्राह पुनर्वासो वात्र भविष्यति । सत्यधर्मरता यूयं यावत्कालं भविष्यथ

«En este lugar santo, oh Señor de los dioses, deseamos morar por siempre». Respondió Śatakratu: «En verdad, aquí tendréis morada una y otra vez, mientras permanezcáis entregados a la verdad y al dharma».

Verse 53

मार्कण्डेय उवाच । पृष्टं यद्राजशार्दूल के मखे होत्रिणोऽभवन् । तत्प्रोच्यमानमधुना शृणु भूत्वा समाहितः

Mārkaṇḍeya dijo: «Oh tigre entre los reyes, preguntaste quiénes fueron los sacerdotes oficiantes en aquel sacrificio. Ahora escucha con atención, mientras lo relato».

Verse 54

सनत्कुमारप्रमुखाः सदस्यास्तस्य चाभवन् । औद्गात्रमत्र्यङ्गिरसौ मरीचिश्च चकार ह

Sanatkumāra y otros fueron miembros de la asamblea sacrificial de aquel rito. El oficio de Udgātṛ lo desempeñaron Atri y Aṅgiras, y también Marīci.

Verse 55

हौत्रं धर्मवसिष्ठौ च ब्रह्मत्वं सनको मुनिः । षट्त्रिंशद्ग्रामसाहस्रं प्रादात्तेभ्यः शतक्रतुः

Dharma y Vasiṣṭha sirvieron como sacerdotes Hotṛ, y el sabio Sanaka ocupó el oficio de Brahman, supervisor principal del rito. Śatakratu (Indra) les concedió treinta y seis mil aldeas.

Verse 56

लक्ष्मीर्भर्त्रा च संयुक्ताभवत्तत्कृतवान्प्रभुः । ब्रह्मणो जुह्वतो वह्निं यावद्देशस्थितैः सुरैः

Con ese acto el Señor lo consumó: Lakṣmī quedó unida a su consorte. Y mientras Brahmā vertía las ofrendas, el fuego sagrado fue atendido y contemplado por los dioses apostados por toda la región.

Verse 57

दृष्टं ललाटं देशोऽसौ ललाट इति संज्ञितः । स देशः श्रीपतेः क्षेत्रपुण्यं देवर्षिसेवितम्

Aquella región fue vista como una “frente” (lalāṭa), y por ello llegó a llamarse Lalāṭa. Esa tierra es el kṣetra sagrado y meritorio de Śrīpati, frecuentado y servido por dioses y sabios.

Verse 58

सर्वाश्चर्यमयं दिव्यं दिव्यसिद्धिसमन्वितम् । ब्राह्मणानां ततः पङ्क्तिं निवेशयितुमुद्यता

Todo allí estaba colmado de maravilla: divino y dotado de perfecciones celestiales. Entonces se dispusieron a sentar a los brāhmaṇas en hileras, para honrarlos y ofrecerles alimento.

Verse 59

लक्ष्मीः श्रीपतिनामानमाह देवं वचस्तदा श्रीरुवाच । य एते ब्राह्मणाः शिष्या भृग्वादीनां यतव्रताः

Lakṣmī, dirigiéndose al Señor llamado Śrīpati, habló entonces: «Estos brāhmaṇas aquí, discípulos de Bhṛgu y de los demás ṛṣis, permanecen firmes en votos de disciplina y contención».

Verse 60

तान्निवेशयितुमिच्छामि त्वत्प्रसादादधोक्षज । मरीच्यादयः सुरेन्द्रेण स्थापिता गरुडध्वज

«Por tu gracia, oh Adhokṣaja, deseo establecerlos aquí. Marīci y los demás sabios fueron establecidos en sus moradas por el señor de los dioses, oh Tú de estandarte de Garuḍa».

Verse 61

नैष्ठिकव्रतिनो विप्रा बहवोऽत्र यतव्रताः । प्राजापत्ये व्रते ब्राह्मे केचिदत्र व्यवस्थिताः । तानहं स्थापयिष्यामि त्वत्प्रसादादधोक्षज

«Muchos brāhmaṇas aquí son firmes en votos perpetuos y en la disciplina. Algunos están establecidos en el voto Prajāpatya, otros en el voto de Brahmā. Por tu gracia, oh Adhokṣaja, los estableceré debidamente aquí».

Verse 62

मार्कण्डेय उवाच । ततः कौतूहलधरो भगवान्वृषभध्वजः । पप्रच्छ व्रतिनः सर्वान्वृत्तिभेदे व्यवस्थितान्

Dijo Mārkaṇḍeya: Entonces el Bienaventurado Señor, el de la enseña del Toro, lleno de curiosidad, interrogó a todos los observantes de votos, establecidos en diversos modos de sustento y conducta.

Verse 63

नारदोऽपि महादेवमुपेत्य च सतीपतिम् । प्राह कृष्णाजिनधरो नैष्ठिका ब्राह्मणा ह्यमी

Nārada también se acercó a Mahādeva, el Señor de Satī, y dijo, vestido con piel de antílope negro: «Estos Brāhmaṇas, en verdad, son naiṣṭhikas, firmes en votos de por vida».

Verse 64

अमी कार्याः सुवस्त्रेण छन्नगुह्या द्विजोत्तमाः । प्राजापत्याश्चतुर्विंशसहस्राणि नरेश्वर

«A estos mejores de los dos veces nacidos hay que proveerles buenas vestiduras, con sus partes íntimas debidamente cubiertas. De los que siguen la disciplina prājāpatya, son veinticuatro mil, oh señor de los hombres».

Verse 65

ब्रह्मचर्यव्रतस्थानां व्रतब्रह्मविचारिणाम् । द्वादशैषां सहस्राणि सन्ति वै वृषभध्वज

«Y de los establecidos en el voto de brahmacarya—los que meditan la disciplina sagrada y a Brahman—hay en verdad doce mil, oh Señor de la enseña del Toro».

Verse 66

नारदस्य वचः श्रुत्वा देवा देवर्षयोऽपि च । साधु साध्वित्यमन्यन्त नोचुः केचन किंचन

Al oír las palabras de Nārada, los dioses y también los sabios divinos las aprobaron, pensando: «Bien dicho, bien dicho», y nadie expresó objeción alguna.

Verse 67

समाह्वयत्ततो लक्ष्मीस्तान् विप्रान् भक्तिसंयुता । उवाच चरणान्गृह्य प्रसादः क्रियतां मयि

Entonces Lakṣmī, colmada de devoción, convocó a aquellos brāhmaṇas y, asiendo sus pies, dijo: «Sedme propicios; concededme vuestra benévola aceptación».

Verse 68

षट्त्रिंशच्च सहस्राणि वेश्मनामत्र संस्थितिः । विश्वकर्मकृतानां तु तेषु तिष्ठन्तु वोऽखिलाः

«Aquí hay alojamiento en treinta y seis mil moradas. Habitad todos en esas casas, hechas por Viśvakarman».

Verse 69

ते तथेति प्रतिज्ञाय स्थिताः संप्रीतमानसाः । धनधान्यसमृद्धाश्च वाञ्छितप्राप्तिलक्षणाः । सर्वकामसमृद्धाश्च ह्यनारम्भेषु कर्मणाम्

Diciendo: «Así sea», lo prometieron y allí permanecieron con el corazón complacido, abundantes en riqueza y grano, señalados por el logro de lo deseado y colmados de todo anhelo, aun sin emprender arduas labores.

Verse 70

इति संस्थाप्य तान् विप्रान् सा स्थिता पर्यपालयत् । चतुर्धा तु स्थितो विष्णुः श्रिया देव्याः प्रिये रतः

Así, tras establecer debidamente a aquellos brāhmaṇas, ella permaneció y continuó cuidándolos. Y Viṣṇu, por su parte, moró allí en forma cuádruple, deleitándose en la amada presencia de la Diosa Śrī.

Verse 71

एवं वैवाहिकमखे निवृत्ते ऋषयस्तु तम् । ऊचुश्चावभृथस्नानं कुत्र कुर्मो जनार्दन

Cuando así concluyó el sacrificio nupcial, los ṛṣis le dijeron: «Oh Janārdana, ¿dónde realizaremos el baño avabhṛtha, el baño ceremonial de conclusión?»

Verse 72

इति श्रुत्वा तु वचनं श्रीपतिः पादपङ्कजात् । मुमोच जाह्नवीतोयं रेवामध्यगमं शुचि

Al oír aquellas palabras, Śrīpati dejó brotar de sus pies de loto las aguas de la Jāhnavī (Gaṅgā), puras y sagradas, y ellas fluyeron hasta el corazón de la Revā.

Verse 73

हरेः पादोदकं दृष्ट्वा निःसृतं मुनयस्तु ते । विस्मिताः समपद्यन्त जानन्तस्तस्य गौरवम्

Al ver el agua que había brotado como el agua de los pies de Hari, aquellos sabios quedaron sobrecogidos de asombro, pues conocían su grandeza y su poder santificador.

Verse 74

रुद्रेण सहिताः सर्वे देवता ऋषयस्तथा । संकथा विस्मिताश्चक्रुर्विधुन्वन्तः शिरांसि च

Todos los dioses y también los ṛṣis, junto con Rudra, comenzaron a hablar entre sí con asombro, sacudiendo la cabeza maravillados.

Verse 75

ऋषय ऊचुः । ब्रूहि शम्भो किमत्रायं अकस्माद्वारिसम्भवः । विष्णोः पादाम्बुजोत्थश्च सम्मोहकरणः परः

Los ṛṣis dijeron: «Dinos, oh Śambhu, ¿qué es este súbito brotar de agua aquí? ¿Y cómo es que ha surgido de los pies de loto de Viṣṇu, asombrando a todos y sembrando un santo desconcierto?»

Verse 76

ईश्वर उवाच । पादोदकमिदं विष्णोरहं जानामि वै सुराः । दशाश्वमेधावभृथैः स्नानमत्रातिरिच्यते

Īśvara dijo: «Oh dioses, sé bien que ésta es en verdad el agua de los pies de Viṣṇu. Bañarse aquí supera el mérito de los baños avabhṛtha de diez sacrificios Aśvamedha.»

Verse 77

युष्माभिः श्रीपतिः पूज्यः स्नानं चावभृथं कुतः । भविष्यतीति तेनाशु इदं वोऽर्थे विनिर्मितम्

«Puesto que vosotros debéis adorar a Śrīpati, ¿qué necesidad hay de un baño avabhṛtha aparte? Sabiendo que esto sería requerido, él lo hizo surgir de inmediato por vuestro bien.»

Verse 78

स्नात्वात्र त्रिदशेशाना यत्फलं सम्प्रपद्यते । वक्तुं न केनचिद्याति ततः किमुत्तरं वचः

«Oh señores de los dioses, el fruto que se alcanza al bañarse aquí nadie puede expresarlo plenamente; si está más allá de las palabras, ¿qué más podría decirse?»

Verse 79

मार्कण्डेय उवाच । एवमुक्त्वा तु ते सर्वे स्नानं कृत्वा यथागतम् । जग्मुर्देवा महेशानपुरोगा भरतर्षभ

Mārkaṇḍeya dijo: «Habiendo hablado así, todos ellos se bañaron y luego—tal como habían venido—partieron de nuevo, oh el mejor de los Bhāratas, con los dioses encabezados por Maheśāna (Śiva).»

Verse 80

ब्राह्मणाश्च ततः सर्वे स्ववेश्मान्येव भेजिरे । देवतीर्थे महाराज सर्वपापप्रणाशने

«Entonces todos los brāhmaṇas también regresaron a sus propias moradas, oh gran rey, desde Devātīrtha, el vado sagrado que destruye todos los pecados.»

Verse 194

अध्याय

«Capítulo.» (Encabezado del texto.)