Shukla Yajur Veda — Adhyaya 34, Mantra 35
Rishi: Ṛgvedic provenance (Bhaga/Āditya hymn sphere)
Devata: Bhaga (Āditya)
Chandas: Triṣṭubh (litany cadence; as transmitted)
Samhita Patha (Devanagari)
प्रा॒त॒र्जितं॒ भग॑मु॒ग्रᳪ हु॑वेम व॒यं पु॒त्रमदि॑ते॒र्यो वि॑ध॒र्ता । आ॒ध्रश्चि॒द्यं मन्य॑मानस्तु॒रश्चि॒द्राजा॑ चि॒द्यं भगं॑ भ॒क्षीत्याह॑
Transliteration
prā́tar jítam bhágam ugráṃ huvemá vayaṃ putrám ádite r yó vidhártā | ā́dhraś cid yáṃ manyámānas turáś cid rājā́ cid yáṃ bhágaṃ bhakṣī́ty ā́ha
Translation
Por la mañana invocamos a Bhaga, el victorioso, el poderoso — hijo de Aditi, sustentador y ordenador. A él, a Bhaga, se dice que lo disfruta como su porción aun el necesitado, teniéndolo por propio; y también el fuerte, sí, incluso el rey.
Padapatha (Word Analysis)
प्रातर् । जितम् । भगम् । उग्रम् । हुवेम । वयम् । पुत्रम् । अदितेः । यः । विधर्ता । आध्रः । चित् । यम् । मन्यमानः । तुरः । चित् । राजा । चित् । यम् । भगम् । भक्षीति । आह ।
Word by Word
प्रातर्जितम्won/obtained in the morning
प्रातर्जितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रातः (अव्यय) + जित (√जि ‘जय’ क्त) → ‘प्रातर्जित’ (समास/कर्मधारय-भाव)
भगम्Bhaga (the Lord of fortune/share)
भगम्:
Karma
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक)
उग्रम्fierce, mighty
उग्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
हुवेमwe invoke/call
हुवेम:
Kartā
TypeVerb
Root√हू (जुहोत्यादि) / √ह्वे (आह्वाने) — वैदिक रूप ‘हुवेम’
वयम्we
वयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
पुत्रम्son
पुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
अदितेःof Aditi
अदितेः:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
विधर्ताthe supporter, sustainer
विधर्ता:
Kartā
TypeNoun
Rootवि + √धृ (धारणे) → ‘विधर्तृ’ (तृच्)
आध्रःdistressed/afflicted (one)
आध्रः:
Kartā
TypeAdjective
Rootआध्र (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
मन्यमानःthinking/considering (him)
मन्यमानः:
Kartā
TypeVerb-participle
Root√मन् (मन्यते ‘to think’) → ‘मन्यमान’ (शानच्)
तुरःstrong, overcoming
तुरः:
Kartā
TypeAdjective
Rootतुर (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
राजाa king
राजा:
Kartā
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
भगम्Bhaga
भगम्:
Karma
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक)
भक्षीतिeats/consumes
भक्षीति:
Kartā
TypeVerb
Root√भक्ष् (भक्षणे) — ‘भक्षीति’
आहsaid
आह:
Kartā
TypeVerb
Root√अह्/√ब्रू (वैदिक ‘आह’ = ‘said’)
Entities Mentioned
B
Bhaga (Āditya)A
AditiRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes