Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 45

Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic Adhvaryu lineage; specific ṛṣi ascription varies by anukramaṇī).
Devata: Agni (Svīṣṭakṛt) and Indra (Vayodhās).
Chandas: Mixed/ritual prose-verse; ‘chandas’ is thematised (atichandasā) rather than strictly metrical.

दे॒वो अ॒ग्निः स्वि॑ष्ट॒कृद्दे॒वमिन्द्रं॑ वयो॒धसं॑ दे॒वम॑वर्धयत् । अति॑च्छन्दसा॒ छन्द॑सेन्द्रि॒यं क्ष॒त्रमिन्द्रे॒ वयो॒ दध॑द्वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वेतु॒ यज॑ ।

devo agníḥ svìṣṭa-kṛd devám índraṃ vayo-dhásaṃ devám avardhayat | átichandasā chándasendriyáṃ kṣatrám índre váyo dádhad vasúvane vasudhèyasyá vetu yája |

El dios Agni, Svishṭakṛt, el que perfecciona la ofrenda bien hecha, ha fortalecido al dios Indra, sustentador del vigor. Con un metro que sobrepasa al metro, ha asentado el poder señorial, la fuerza indriya de Indra, en Indra; en la obtención de riqueza, para el afianzamiento del tesoro, que él lo alcance. Que se cumpla el sacrificio.

दे॒वः । अ॒ग्निः । स्वि॑ष्ट॒कृत् । दे॒वम् । इन्द्र॑म् । व॒यः॒धस॑म् । दे॒वम् । अ॒व॒र्ध॒य॒त् । अति॑-छन्दसा । छन्द॑सा । इ॒न्द्रि॒यम् । क्ष॒त्रम् । इन्द्रे॑ । व॒यः । दध॑त् । वसु॒वने॑ । वसु॒धेय॑स्य । वेतु॑ । यज॑ ।

देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
स्विष्टकृत्the well-performing (maker of good offering)
स्विष्टकृत्:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootस्विष्टकृत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; सु-इष्ट + कृत् < √कृ)
देवम्the god
देवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वयोधसम्strengthening life/vigour
वयोधसम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootवयोधस् (प्रातिपदिक)
देवम्the god
देवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अवर्धयत्increased, made grow
अवर्धयत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√वृध् (वर्धते)
अतिच्छन्दसाby/with the Atichandas (metre)
अतिच्छन्दसा:
करण
TypeNoun
Rootअतिच्छन्दस् (प्रातिपदिक)
छन्दसेfor the metre
छन्दसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रियम्power, vigour
इन्द्रियम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
क्षत्रम्dominion, kṣatra
क्षत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootक्षत्र (प्रातिपदिक)
इन्द्रेin Indra
इन्द्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वयःvitality, life-force
वयः:
कर्म
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
दधत्placing, bestowing
दधत्:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Root√धा (दधाति)
वसुवनेin the winning of wealth
वसुवने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवसुवन (प्रातिपदिक)
वसुधेयस्यof the wealth-bestowal
वसुधेयस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवसुधेय (प्रातिपदिक)
वेतुlet (him) pursue/attain
वेतु:
क्रिया
TypeVerb
Root√वे (वेत्/वेतु) अथवा √विद् (वेद) — वैदिके ‘वेतु’ इति आज्ञार्थः
यजsacrifice! worship!
यज:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज् (यजति)
A
Agni (Svīṣṭakṛt)
I
Indra (Vayodhās)