Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 24

Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Jyotis / Prajāpati / Agni (hierarchically: Prajāpati installs; Agni rules)
Chandas: Mixed (yajus-style with extended prose-verse; not a single strict ṛgvedic metre)

वि॒राड्ज्योति॑रधारयत्स्व॒राड्ज्योति॑रधारयत् । प्र॒जाप॑तिष्ट्वा सादयतु पृ॒ष्ठे पृ॑थि॒व्या ज्योति॑ष्मतीम् । विश्व॑स्मै प्रा॒णाया॑पा॒नाय॑ व्या॒नाय॒ विश्वं॒ ज्योति॑र्यच्छ । अ॒ग्निष्टेऽधि॑पति॒स्तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वा सी॑द

virā́ḍ jyótir adhārayat svarā́ḍ jyótir adhārayat | prajā́patis tvā sādáyatu pṛṣṭhé pṛthivyā́ jyótiṣmatīm | víśvasmai prāṇā́yāpānā́ya vyānā́ya víśvaṃ jyótir yaccha | agníṣ te ’dhipátis tayā́ devátayā ’ṅgirasvád dhruvā́ sīda ||

La Luz soberana sostuvo (a ti); la Luz autónoma sostuvo (a ti). Que Prajāpati te haga sentar sobre el lomo de la Tierra, dotada de luz. Al Prāṇa, al Apāna y al Vyāna universales, concédeles la luz universal. Agni es tu señor: con esa deidad, a la manera de los Aṅgiras, siéntate firme, inmóvil.

वि॒राट् । ज्योतिः॑ । अ॒धा॒र॒य॒त् । स्व॒राट् । ज्योतिः॑ । अ॒धा॒र॒य॒त् । प्र॒जाप॑तिः । त्वा॒ । सा॒द॒य॒तु॒ । पृ॒ष्ठे । पृ॒थि॒व्याः । ज्योति॑ष्मतीम् । विश्व॑स्मै । प्रा॒णाय॑ । अ॒पा॒नाय॑ । व्या॒नाय॑ । विश्व॑म् । ज्योतिः॑ । य॒च्छ॒ । अ॒ग्निः । ते॒ । अधि॑पतिः । तया॑ । दे॒वत॑या । अ॒ङ्गि॒र॒स्वत् । ध्रु॒वा । सी॑द ।

वि॒राट्Virāj (cosmic metre/power)
वि॒राट्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवि-राज् (प्रातिपदिक: विराज्/विराट्)
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
कर्म
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
अधारयत्held / supported
अधारयत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootधृ (धारणे)
स्व॒राट्Svarāj (self-ruling power)
स्व॒राट्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootस्व-राज् (प्रातिपदिक: स्वराज्/स्वराट्)
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
कर्म
TypeNoun
Rootज्योतिस्
अधारयत्held / supported
अधारयत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootधृ
प्र॒जाप॑तिःPrajāpati
प्र॒जाप॑तिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
त्वाyou (thee)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
सादयतुmay (he) seat / establish
सादयतु:
क्रिया
TypeVerb
Rootसद्/सादय् (आसन-प्रेरणे; caus.)
पृ॒ष्ठेon the back/surface
पृ॒ष्ठे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
पृ॑थि॒व्याःof the earth
पृ॑थि॒व्याः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
ज्योतिः॑ष्मतीम्luminous / endowed with light
ज्योतिः॑ष्मतीम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootज्योतिष्मत् (प्रातिपदिक)
विश्व॑स्मैfor all / for the whole
विश्व॑स्मै:
सम्प्रदान
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
प्रा॒णाय॑for the in-breath (prāṇa)
प्रा॒णाय॑:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
अपा॒नाय॑for the out-breath (apāna)
अपा॒नाय॑:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअपान (प्रातिपदिक)
व्या॒नाय॑for the pervading breath (vyāna)
व्या॒नाय॑:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootव्यान (प्रातिपदिक)
विश्वम्all / the whole (universe)
विश्वम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
कर्म
TypeNoun
Rootज्योतिस्
यच्छbestow / grant / restrain (as appropriate)
यच्छ:
क्रिया
TypeVerb
Rootयम् (नियमे/ग्रहणे)
अ॒ग्निःAgni
अ॒ग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अधिपतिःoverlord / presiding lord
अधिपतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअधिपति (प्रातिपदिक)
तयाby/with that
तया:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
दे॒वत॑याby/with the deity
दे॒वत॑या:
करण
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
अङ्गिर॒स्वत्having the nature of the Aṅgirases / Aṅgiras-like
अङ्गिर॒स्वत्:
कर्म/विशेषण
TypeAdjective
Rootअङ्गिरस् + वत् (प्रातिपदिक: अङ्गिरस्वत्)
ध्रु॒वाfirm / fixed
ध्रु॒वा:
कर्तृ/विशेष्य
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
सीदsit / be seated
सीद:
क्रिया
TypeVerb
Rootसद् (उपवेशने)
P
Prajāpati
J
Jyotis (Virāṭ/Svarāṭ)
A
Agni
P
Prāṇa–Apāna–Vyāna
P
Pṛthivī (Earth)