योगाचार्यरूपेण शर्वावताराः (Śarva’s manifestations as Yoga-Teachers)

Verse 1

कृष्ण उवाच । युगावर्तेषु सर्वेषु योगाचार्यच्छलेन तु । अवतारान्हि शर्वस्य शिष्यांश्च भगवन्वद

Kṛṣṇa dijo: «Oh Señor Bienaventurado, en cada giro de las eras, bajo el semblante de un maestro de yoga, describe, por favor, las encarnaciones de Śarva (Śiva) y también a Sus discípulos».

Verse 2

उपमन्युरुवाच । श्वेतः सुतारो मदनः सुहोत्रः कङ्क एव च । लौगाक्षिश्च महामायो जैगीषव्यस्तथैव च

Upamanyu dijo: «Śveta, Sutāra, Madana, Suhotra y también Kaṅka; asimismo Laugākṣi, Mahāmāya y Jaigīṣavya».

Verse 3

दधिवाहश्च ऋषभो मुनिरुग्रो ऽत्रिरेव च । सुपालको गौतमश्च तथा वेदशिरा मुनिः

«Dadhivāha y Ṛṣabha; el sabio Ugra y Atri; asimismo Supālaka, Gautama y el sabio Vedaśiras: éstos también son nombrados aquí».

Verse 4

गोकर्णश्च गुहावासी शिखण्डी चापरः स्मृतः । जटामाली चाट्टहासो दारुको लांगुली तथा

Gokarṇa, el Morador de la Cueva (Guhāvāsī), Śikhaṇḍī y otro así recordado; Jaṭāmālī, Aṭṭahāsa, Dāruka y asimismo Lāṅgulī: éstos son proclamados como nombres/aspectos venerables asociados a Śiva.

Verse 5

महाकालश्च शूली च डंडी मुण्डीश एव च । सविष्णुस्सोमशर्मा च लकुलीश्वर एव च

Él es Mahākāla; Él es el Portador del Tridente; Él es el Portador del Báculo; Él es Muṇḍīśa. Él es también Saviṣṇu, Somaśarmā y Lakulīśvara.

Verse 6

एते वाराह कल्पे ऽस्मिन्सप्तमस्यांतरो मनोः । अष्टाविंशतिसंख्याता योगाचार्या युगक्रमात्

En este Vārāha Kalpa, durante el Manvantara del séptimo Manu, estos maestros de Yoga—veintiocho en número—surgen en debida sucesión conforme al curso de las yugas.

Verse 7

शिष्याः प्रत्येकमेतेषां चत्वारश्शांतचेतसः । श्वेतादयश्च रुष्यांतांस्तान्ब्रवीमि यथाक्रमम्

Cada uno de ellos tuvo cuatro discípulos, todos de mente serena. Comenzando por Śveta y los demás—esos venerables ṛṣis—los describiré ahora en el orden debido.

Verse 8

श्वेतश्श्वेतशिखश्चैव श्वेताश्वः श्वेतलोहितः । दुन्दुभिश्शतरूपश्च ऋचीकः केतुमांस्तथा

(Ellos son) Śveta, Śvetaśikha, Śvetāśva, Śvetalohita, Dundubhi, Śatarūpa, Ṛcīka y, asimismo, Ketumān.

Verse 9

विकोशश्च विकेशश्च विपाशः पाशनाशनः । सुमुखो दुर्मुखश्चैव दुर्गमो दुरतिक्रमः

Él es Vikośa y Vikeśa; Él es Vipāśa, el Destructor de las ataduras (pāśa). Es de rostro auspicioso y también de rostro terrible; es difícil de alcanzar e imposible de sobrepasar: el Señor Śiva, el Pati supremo, que solo Él corta los pāśas que atan al paśu.

Verse 10

सनत्कुमारस्सनकः सनंदश्च सनातनः । सुधामा विरजाश्चैव शंखश्चांडज एव च

Sanatkumāra, Sanaka, Sananda y Sanātana; y asimismo Sudhāmā, Virajā, Śaṅkha y también Āṇḍaja: estos venerables sabios se cuentan entre los presentes/mencionados.

Verse 11

सारस्वतश्च मेघश्च मेघवाहस्सुवाहकः । कपिलश्चासुरिः पञ्चशिखो बाष्कल एव च

“(Ellos son) Sārasvata, Megha, Meghavāha, Suvāhaka; y también Kapila, Āsuri, Pañcaśikha y, en verdad, Bāṣkala.”

Verse 12

पराशराश्च गर्गश्च भार्गवश्चांगिरास्तथा । बलबन्धुर्निरामित्राः केतुशृंगस्तपोधनः

“(Estaban) Parāśara y Garga, Bhārgava y asimismo Aṅgirā; Balabandhu, Nirāmitra y Ketuśṛṅga, ascetas ricos en el tesoro de la austeridad.”

Verse 13

लंबोदरश्च लंबश्च लम्बात्मा लंबकेशकः । सर्वज्ञस्समबुद्धिश्च साध्यसिद्धिस्तथैव च

Él es el de vientre prominente; el Excelso; Aquel cuyo ser es inmenso; el de cabellera larga y ondulante. Él es el Omnisciente, el de mente ecuánime en todos los estados, y es a la vez la meta alcanzable y la perfección ya consumada.

Verse 14

सुधामा कश्यपश्चैव वसिष्ठो विरजास्तथा । अत्रिरुग्रो गुरुश्रेष्ठः श्रवनोथ श्रविष्टकः

Sudhāmā, Kaśyapa, Vasiṣṭha y también Virajā; Atri, Ugra, el más excelso de los gurús, y asimismo Śravaṇa y Śraviṣṭaka: éstos son los venerables que se enumeran.

Verse 15

कुणिश्च कुणिबाहुश्च कुशरीरः कुनेत्रकः । काश्यपो ह्युशनाश्चैव च्यवनश्च बृहस्पतिः

«(Estaban) Kuṇi, Kuṇibāhu, Kuśarīra y Kunetraka; y también Kāśyapa, Uśanā (Śukra), Cyavana y Bṛhaspati.»

Verse 16

उतथ्यो वामदेवश्च महाकालो महा ऽनिलः । वाचःश्रवाः सुवीरश्च श्यावकश्च यतीश्वरः

«(Él es conocido como) Utathya y Vāmadeva; Mahākāla y el Gran Viento (Mahā’nila); Vācaḥśravā, Suvīra, Śyāvaka y Yatīśvara, el Señor de los ascetas.»

Verse 17

हिरण्यनाभः कौशल्यो लोकाक्षिः कुथुमिस्तथा । सुमन्तुर्जैमिनिश्चैव कुबन्धः कुशकन्धरः

Hiraṇyanābha, Kauśalya, Lokākṣi y asimismo Kuthumi; también Sumantu y Jaimini, así como Kubandha y Kuśakandhara: estos venerables sabios quedan aquí enumerados.

Verse 18

प्लक्षो दार्भायणिश्चैव केतुमान्गौतमस्तथा । भल्लवी मधुपिंगश्च श्वेतकेतुस्तथैव च

Plakṣa, Dārbhāyaṇi, Ketumān y Gautama; asimismo Bhallavī, Madhupiṅga y también Śvetaketu—ellos también se cuentan entre los venerables sabios mencionados aquí.

Verse 19

उशिजो बृहदश्वश्च देवलः कविरेव च । शालिहोत्रः सुवेषश्च युवनाश्वः शरद्वसुः

Uśija, Bṛhadaśva, Devala y Kavi; Śālihotra, Suveṣa, Yuvanāśva y Śaradvasu—estos venerables rishis también se cuentan entre los vinculados a esta sagrada enseñanza śaiva.

Verse 20

अक्षपादः कणादश्च उलूको वत्स एव च । कुलिकश्चैव गर्गश्च मित्रको रुष्य एव च

Akṣapāda, Kaṇāda, Ulūka y Vatsa; asimismo Kulika y Garga, así como Mitraka y Ruṣya—ellos también figuran entre los enumerados en este relato sagrado.

Verse 21

एते शिष्या महेशस्य योगाचार्यस्वरूपिणः । संख्या च शतमेतेषां सह द्वादशसंख्यया

Estos son los discípulos de Mahēśa (el Señor Śiva), encarnación misma de los maestros del yoga. Su número es cien y, con doce más, asciende a ciento doce.

Verse 22

सर्वे पाशुपताः सिद्धा भस्मोद्धूलितविग्रहाः । सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञा वेदवेदांगपारगाः

Todos aquellos Pāśupatas eran siddhas consumados, con el cuerpo espolvoreado de bhasma, la ceniza sagrada. Conocían la esencia y el sentido de todas las escrituras, y dominaban plenamente los Vedas junto con sus disciplinas auxiliares (Vedāṅgas).

Verse 23

शिवाश्रमरतास्सर्वे शिवज्ञानपरायणाः । सर्वे संगविनिर्मुक्ताः शिवैकासक्तचेतसः

Todos estaban entregados a la disciplina del āśrama del camino de Śiva, y consagrados por entero al conocimiento de Śiva. Libres de apegos y compañías mundanas, su mente permanecía fijada en exclusiva absorción en Śiva solo.

Verse 24

सर्वद्वंद्वसहा धीराः सर्वभूतहिते रताः । ऋजवो मृदवः स्वस्था जितक्रोधा जितेंद्रियाः

Firmes y pacientes, soportan todos los pares de opuestos. Dedicados al bien de todos los seres, son rectos, suaves y serenos por dentro: han vencido la ira y dominado los sentidos.

Verse 25

रुद्राक्षमालाभरणास्त्रिपुंड्रांकितमस्तकाः । शिखाजटास्सर्वजटा अजटा मुंडशीर्षकाः

Iban adornados con guirnaldas de rudrākṣa, y sus frentes estaban marcadas con el Tripuṇḍra de ceniza sagrada. Unos llevaban moño con cabellos enmarañados, otros tenían toda la cabeza de jata, otros no llevaban jata, y otros eran de cabeza rapada.

Verse 26

फलमूलाशनप्रायाः प्राणायामपरायणाः । शिवाभिमानसंपन्नाः शिवध्यानैकतत्पराः

Vivían principalmente de frutos y raíces, entregados a la disciplina del prāṇāyāma. Colmados de la identidad: «Soy de Śiva», permanecían con mente única, absortos en la meditación de Śiva solamente.

Verse 27

समुन्मथितसंसारविषवृक्षांकुरोद्गमाः । प्रयातुमेव सन्नद्धाः परं शिवपुरं प्रति

Habiendo arrancado de raíz los brotes que germinaban del árbol venenoso del saṃsāra, quedaron plenamente dispuestos a partir—sí, a encaminarse hacia la morada suprema de Śiva.

Verse 28

सदेशिकानिमान्मत्वा नित्यं यश्शिवमर्चयेत् । स याति शिवसायुज्यं नात्र कार्या विचारणा

Quien, teniendo esto por enseñanza recibida de un verdadero preceptor, adore cada día al Señor Śiva, ese devoto alcanza el Śiva-sāyujya, la unión con Śiva. En ello no hay necesidad de más deliberación.