Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 47

अन्धकादिदैत्ययुद्धे वीरकविजयः — Vīraka’s Victory over Andhaka’s Forces

दूत उवाच । संप्रेषितोहं विविशे गुहांतु ह्यषौऽन्धकस्त्वां समुवाच वाक्यम् । नार्या न कार्यं तव किंचिदस्तिविमुच नारीं तरुणीं सुरूपाम्

dūta uvāca | saṃpreṣitohaṃ viviśe guhāṃtu hyaṣau'ndhakastvāṃ samuvāca vākyam | nāryā na kāryaṃ tava kiṃcidastivimuca nārīṃ taruṇīṃ surūpām

El mensajero dijo: «Enviado por él, entré en la cueva. Andhaka te dirigió estas palabras: “No tienes necesidad alguna de esta mujer. Libera a la joven, hermosa y de buen semblante.”»

दूतःthe messenger
दूतः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
संप्रेषितःsent/dispatched
संप्रेषितः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-प्रेषित (कृदन्त; √प्रेष्)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; अहम् इति विशेषण
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, उत्तमपुरुषार्थे, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
विविशेI entered
विविशे:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-विश् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्ष), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; आत्मनेपद
गुहाम्the cave
गुहाम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगुहा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
तुand/but
तु:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle), विरोध/अन्वय (but/indeed)
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (particle), हेत्वर्थ/निश्चय (indeed/for)
अषौthis (man)
अषौ:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (colloquial/variant for एषः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
अन्धकःAndhaka
अन्धकः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्धक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
त्वाम्you
त्वाम्:
सम्प्रदान/कर्म (Recipient/Object)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, मध्यमपुरुषार्थे, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
समुवाचaddressed/said
समुवाच:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-उ- वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
वाक्यम्words/message
वाक्यम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
not
:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
आर्याby/with a noble lady (i.e., a wife)
आर्या:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootआर्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; ‘आर्यया’ इत्यर्थे छान्दस/पाठभेद-रूप (instrumental sense)
not
:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
कार्यम्any business/need
कार्यम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता) एकवचन; विधेय (predicate nominative)
तवfor you/of you
तव:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
किञ्चित्anything
किञ्चित्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिञ्चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअनिश्चित-सर्वनाम (indefinite pronoun), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र प्रथमा (with अस्ति)
अस्तिthere is
अस्ति:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
विमुञ्चrelease/let go
विमुञ्च:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-मुच् (धातु)
Formलोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
नारीम्the woman
नारीम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
तरुणीम्young
तरुणीम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतरुणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; नारीम् इति विशेषण
सु-रूपाम्beautiful
सु-रूपाम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + रूप (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (सुन्दरं रूपं यस्याः), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; नारीम् इति विशेषण

Andhaka’s messenger (dūta)

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Umāpati

Shakti Form: Pārvatī

Role: liberating

A
Andhaka

FAQs

This verse highlights how adharma often speaks through coercive command—reducing a person to an object of possession. From a Śaiva Siddhānta lens, such desire-driven speech strengthens pāśa (bondage) and moves the soul away from Shiva-centered discernment and dharma.

In the Yuddhakhaṇḍa narrative, conflict arises when beings act from ego and desire rather than reverence for Śiva as Pati (the Lord). Linga/Saguṇa-Śiva worship trains the devotee to surrender possessiveness and align actions with dharma—opposite to the demand voiced here.

A practical takeaway is to counter desire and coercive impulses with japa of the Pañcākṣarī—“Om Namaḥ Śivāya”—and cultivate restraint (saṃyama). If one follows Shiva Purana ritual discipline, applying bhasma (tripuṇḍra) and steady japa supports dharmic clarity in tense situations.