रुद्र-विष्णोः ऐकत्व-उपदेशः तथा धर्म-आज्ञा (Instruction on Rudra–Viṣṇu Unity and Divine Injunctions)

Verse 1

परमेश्वर उवाच । अन्यच्छृणु हरे विष्णो शासनं मम सुव्रत । सदा सर्वेषु लोकेषु मान्यः पूज्यो भविष्यसि

Dijo Parameśvara (el Señor Śiva): «Oh Hari, oh Viṣṇu, escucha otro mandato mío, tú de nobles votos. En todos los mundos, en todo tiempo, serás honrado y adorado».

Verse 2

ब्रह्मणा निर्मिते लोके यदा दुखं प्रजायते । तदा त्वं सर्वदुःखानां नाशाय तत्परो भव

Cuando en el mundo creado por Brahmā surja el sufrimiento, entonces entrégate por completo a destruir todas las penas, refugiándote en Śiva y en su gracia.

Verse 3

सहायं ते करिष्यामि सर्वकार्ये च दुस्सहे । तव शत्रून्हनिष्यामि दुस्साध्यान्परमोत्कटान्

«Seré tu auxilio en toda empresa, aun en las tareas difíciles de sobrellevar. Destruiré a tus enemigos, los adversarios más temibles y arduos de vencer».

Verse 4

विविधानवतारांश्च गृहीत्वा कीर्तिमुत्तमाम् । विस्तारय हरे लोके तारणाय परो भव

Asumiendo diversas encarnaciones y tomando la gloria suprema, oh Hari, difúndela por el mundo; para la liberación de los seres, sé plenamente consagrado a su salvación.

Verse 5

गुणरूपो ह्ययं रुद्रो ह्यनेन वपुषा सदा । कार्यं करिष्ये लोकानां तवाशक्यं न संशयः

Este Rudra es, en verdad, la encarnación de los guṇas; y con esta misma forma cumplirá siempre la obra para los mundos. Lo que sea imposible para Ti no permanecerá imposible: de ello no hay duda.

Verse 6

रुद्रध्येयो भवांश्चैव भवद्ध्येयो हरस्तथा । युवयोरन्तरन्नैव तव रुद्रस्य किंचन

A ti se te ha de meditar como Rudra, y a Hara (Śiva) se le ha de meditar como a ti. Entre vosotros dos no hay en verdad diferencia alguna, pues tú eres el mismo Rudra.

Verse 7

वस्तुतश्चापि चैकत्वं वरतोऽपि तथैव च । लीलयापि महाविष्णो सत्यं सत्यं न संशयः

Oh Mahāviṣṇu, tu unidad (con Śiva) es verdadera en esencia, verdadera por la gracia del don, y verdadera incluso como līlā, el juego divino. Esto es la verdad, la verdad; no hay duda.

Verse 8

रुद्रभक्तो नरो यस्तु तव निंदां करिष्यति । तस्य पुण्यं च निखिलं द्रुतं भस्म भविष्यति

Pero si un hombre, siendo devoto de Rudra, se entrega a la calumnia contra ti, entonces todo su mérito acumulado se reducirá pronto a cenizas.

Verse 9

नरके पतनं तस्य त्वद्द्वेषात्पुरुषोत्तम । मदाज्ञया भवेद्विष्णो सत्यं सत्यं न संशयः

«Oh Puruṣottama (Viṣṇu), por su enemistad hacia ti caerá en el infierno. Por Mi mandato, oh Viṣṇu—esto es verdad, verdad; no hay duda.»

Verse 10

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखंडे सृष्ट्युपाख्याने परम शिवतत्त्ववर्णनं नाम दशमोऽध्यायः

Así, en el Śrī Śiva Mahāpurāṇa—en la segunda sección, la Rudra-saṃhitā—en el primer khaṇḍa, en el relato de la Sṛṣṭi (la Creación), concluye el décimo capítulo titulado “Descripción del Principio Supremo (Tattva) de Parama Śiva”.

Verse 11

इत्युक्त्वा मां च धातारं हस्ते धृत्वा स्वयं हरिम् । कथयामास दुःखेषु सहायो भव सर्वदा

Dicho esto, tomó de la mano a mí y a Dhātā (Brahmā), y luego se dirigió personalmente a Hari (Viṣṇu), diciendo: «En tiempos de aflicción, sé siempre un auxilio».

Verse 12

सर्वाध्यक्षश्च सर्वेषु भुक्तिमुक्तिप्रदायकः । भव त्वं सर्वथा श्रेष्ठस्सर्वकामप्रसाधकः

Sé el regidor de todos los seres en todo sentido, el dador de goce mundano (bhukti) y de liberación (mukti). Sé, en todo respecto, el Supremo, quien cumple todo deseo justo.

Verse 13

सर्वेषां प्राणरूपश्च भव त्वं च ममाज्ञया । संकटे भजनीयो हि स रुद्रो मत्तनुर्हरे

«Por Mi mandato, tú llegarás a ser la forma misma del aliento vital (prāṇa) en todos los seres. En verdad, en tiempos de aflicción debe ser adorado ese Rudra —manifestación de Mi propio cuerpo—, oh Hari.»

Verse 14

त्वां यस्समाश्रितो नूनं मामेव स समाश्रितः । अंतरं यश्च जानाति निरये पतति ध्रुवम्

Quien de veras se acoge a Ti, sin duda se acoge sólo a Mí. Pero quien concibe una diferencia entre Tú y Yo, ciertamente cae en el infierno.

Verse 15

आयुर्बलं शृणुष्वाद्य त्रिदेवानां विशेषतः । संदेहोऽत्र न कर्त्तव्यो ब्रह्मविष्णु हरात्मनाम्

Ahora escucha, en particular, acerca de la vida y el poder de los Tres Dioses. No debe albergarse aquí duda alguna respecto de aquellos cuya esencia misma es Brahmā, Viṣṇu y Hara (Śiva).

Verse 16

चतुर्युगसहस्राणि ब्रह्मणो दिनमुच्यते । रात्रिश्च तावती तस्य मानमेतत्क्रमेण ह

Se dice que mil conjuntos de los cuatro yugas constituyen el día de Brahmā; y su noche es de la misma medida. Así se enseña, en debido orden, esta norma del tiempo.

Verse 17

तेषां त्रिंशद्दिनेर्मासो द्वादशैस्तैश्च वत्सरः । शतवर्षप्रमाणेन ब्रह्मायुः परिकीर्तितम्

Para él, un mes consta de treinta días de esa clase, y un año consta de doce meses semejantes. Con la medida de cien años así, se proclama la vida de Brahmā según este cómputo cósmico.

Verse 18

ब्रह्मणो वर्षमात्रेण दिनं वैष्णवमुच्यते । सोऽपि वर्षशतं यावदात्ममानेन जीवति

Se dice que un solo año de Brahmā constituye un día de Viṣṇu. Y Viṣṇu, a su vez, vive cien años de esa medida, conforme a su propio cómputo del tiempo.

Verse 19

वैष्णवेन तु वर्षेण दिनं रौद्रं भवेद्ध्रुवम् । हरो वर्षशते याते नररूपेण संस्थितः

Pero por un año vaiṣṇava se mide con certeza un solo día de Rudra. Cuando han transcurrido cien años, Hara (Śiva) se establece en forma humana, manifestándose entre los seres.

Verse 20

यावदुच्छ्वसितं वक्त्रे सदाशिवसमुद्भवम् । पश्चाच्छक्तिं समभ्येति यावन्निश्वसितं भवेत्

Mientras la inhalación surge en la boca—nacida de Sadāśiva—después alcanza a Śakti, y continúa hasta que se produce la exhalación.

Verse 21

निःश्वासोच्छ्वसितानां च सर्वेषामेव देहिनाम् । ब्रह्मविष्णुहराणां च गंधर्वोरगरक्षसाम्

La exhalación y la inhalación de todos los seres encarnados—en verdad, incluso las de Brahmā, Viṣṇu y Hara, y asimismo las de los Gandharvas, Nāgas y Rākṣasas—(proceden bajo el mandato y el poder del único Señor supremo).

Verse 22

एकविंशसहस्राणि शतैः षड्भिश्शतानि च । अहोरात्राणि चोक्तानि प्रमाणं सुरसत्तमौ

Oh, el mejor de los dioses, la medida ha sido declarada como veintiún mil seiscientos ciclos de día y noche (ahorātras).

Verse 23

षड्भिच्छवासनिश्वासैः पलमेकं प्रवर्तितम् । घटी षष्टि पलाः प्रोक्ता सा षष्ट्या च दिनं निशा

Por seis respiraciones —inhalación y exhalación— se cuenta un pala. Sesenta palas se dicen que forman una ghaṭī; y por sesenta ghaṭīs se constituyen un día y una noche.

Verse 24

निश्वासोच्छ्वासितानां च परिसंख्या न विद्यते । सदाशिवसमुत्थानमेतस्मात्सोऽक्षयः स्मृतः

No hay cómputo, no existe medida para las exhalaciones y las inhalaciones. Puesto que de esto procede la manifestación de Sadāśiva, Él es recordado por ello como Akṣaya, el Imperecedero.

Verse 25

इत्थं रूपं त्वया तावद्रक्षणीयं ममाज्ञया । तावत्सृष्टेश्च कार्यं वै कर्तव्यं विविधैर्गुणैः

Así pues, por Mi mandato, debes preservar por ahora esta forma. Hasta entonces, la obra de la creación ha de cumplirse en verdad, dotada de diversas cualidades (guṇas).

Verse 26

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचश्शंभोर्मया च भगवान्हरिः । प्रणिपत्य च विश्वेशं प्राह मंदतरं वशी

Dijo Brahmā: Habiendo oído así las palabras de Śambhu, yo y el bienaventurado Señor Hari nos postramos ante Viśveśa, el Señor del universo. Entonces aquel dueño de sí (Hari) habló con voz suave y contenida.

Verse 27

विष्णुरुवाच । शंकर श्रूयतामेतत्कृपासिंधो जगत्पते । सर्वमेतत्करिष्यामि भवदाज्ञावशानुगः

Dijo Viṣṇu: «Oh Śaṅkara, escucha esto, océano de compasión, Señor del mundo. Cumpliré todo ello, permaneciendo bajo el gobierno de tu mandato».

Verse 28

मम ध्येयस्सदा त्वं च भविष्यसि न चान्यथा । भवतस्सर्वसामर्थ्यं लब्धं चैव पुरा मया

Sólo tú serás siempre mi constante objeto de contemplación, y no de otro modo. Y de ti, en verdad, ya he obtenido desde antaño toda capacidad y poder para llevar a cabo mi cometido.

Verse 29

क्षणमात्रमपि स्वामिंस्तव ध्यानं परं मम । चेतसो दूरतो नैव निर्गच्छतु कदाचन

Oh Señor, ni siquiera por un instante se aparte de mi mente tu suprema meditación—mi refugio más alto—, y que jamás se aleje en ningún tiempo.

Verse 30

मम भक्तश्च यः स्वामिंस्तव निंदा करिष्यति । तस्य वै निरये वासं प्रयच्छ नियतं ध्रुवम्

Oh Señor, si alguien que se dice mi devoto te difama, concédele entonces una morada fija y segura en el infierno, ciertamente y sin falta.

Verse 31

त्वद्भक्तो यो भवेत्स्वामिन्मम प्रियतरो हि सः । एवं वै यो विजानाति तस्य मुक्तिर्न दुर्लभा

Oh Señor, quien se hace tu devoto me es, en verdad, más querido que nadie. Quien comprende este principio—sabiendo suprema la devoción a Ti—halla que la liberación no es difícil de alcanzar.

Verse 32

महिमा च मदीयोद्य वर्द्धितो भवता ध्रुवम् । कदाचिदगुणश्चैव जायते क्षम्यतामिति

En verdad, hoy mi propia gloria ha sido ciertamente acrecentada por ti. Sin embargo, a veces surge alguna falta; te ruego que la perdones.

Verse 33

ब्रह्मोवाच । तदा शंभुस्तदीयं हि श्रुत्वा वचनमुत्तमम् । उवाच विष्णुं सुप्रीत्या क्षम्या तेऽगुणता मया

Dijo Brahmā: Entonces Śambhu, al oír aquella excelente declaración suya, habló a Viṣṇu con gran afecto: «Perdóname—si por mi parte se ha mostrado alguna falta de discernimiento o defecto hacia ti».

Verse 34

एवमुक्त्वा हरिं नौ स कराभ्यां परमेश्वरः । पस्पर्श सकलांगेषु कृपया तु कृपानिधिः

Dicho esto, el Señor Supremo—tesoro de compasión—tocó con ambas manos el cuerpo de Hari por todas partes, únicamente por gracia.

Verse 35

आदिश्य विविधान्धर्मान्सर्वदुःखहरो हरः । ददौ वराननेकांश्चावयोर्हितचिकीर्षया

Hara—el que disipa todo dolor—tras instruirnos en diversos dharmas, nos concedió también muchos dones, deseando obrar lo beneficioso para ambos.

Verse 36

ततस्स भगवाञ्छंभुः कृपया भक्तवत्सलः । दृष्टया संपश्यतो शीघ्रं तत्रैवांतरधीयतः

Entonces Bhagavān Śambhu—movido por la compasión, siempre afectuoso con sus devotos—mientras ellos aún miraban, desapareció velozmente en ese mismo lugar, ocultándose a su vista.

Verse 37

तदा प्रकृति लोकेऽस्मिंल्लिंगपूजाविधिः स्मृतः । लिंगे प्रतिष्ठितश्शंभुर्भुक्तिमुक्तिप्रदायकः

Entonces, en este mundo manifestado de Prakṛti, quedó establecido el rito prescrito de adoración del Liṅga. Śambhu, consagrado y morando en el Liṅga, otorga tanto bhukti (goce mundano) como mukti (liberación).

Verse 38

लिंगवेदिर्महादेवी लिंगं साक्षान्महेश्वरः । लयनाल्लिंगमित्युक्तं तत्रैव निखिलं जगत्

El altar del Liṅga es Mahādevī (Śakti), y el Liṅga mismo es Maheśvara en persona. Se le llama “Liṅga” porque es el lugar de la disolución (laya); en esa misma Realidad el universo entero está contenido y allí se resuelve.

Verse 39

यस्तु लैंगं पठेन्नित्यमाख्यानं लिंगसन्निधौ । षण्मासाच्छिवरूपो वै नात्र कार्या विचारणा

Pero quien recita constantemente el relato sagrado acerca del Liṅga en la misma presencia del Liṅga, en seis meses se vuelve verdaderamente de la naturaleza de Śiva; no hay aquí necesidad de duda ni de más examen.

Verse 40

यस्तु लिंगसमीपे तु कार्यं किंचित्करोति च । तस्य पुण्यफलं वक्तुं न शक्नोमि महामुने

Oh gran sabio, quien realice siquiera el más leve acto en presencia del Śiva-liṅga—servicio, ofrenda o deber sagrado—obtiene un fruto de mérito tan inmenso que no puedo describirlo por completo.