अनरण्य-वंशवर्णनम् तथा पिप्पलादस्य कामोत्पत्तिः (Genealogy of King Anaraṇya and Pippalāda’s arousal of desire)

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । मनोर्वंशोद्भवो राजा सोऽनरण्यो नृपेश्वर । इन्द्रसावर्णिसंज्ञस्य चतुर्दशमितस्य हि

Vasiṣṭha dijo: Oh señor de los reyes, aquel monarca Anaraṇya nació en la estirpe de Manu. Pertenecía al Manvantara llamado Indra-Sāvarṇi, el decimocuarto en la sucesión.

Verse 2

अनरण्यो नृपश्रेष्ठस्स प्तद्वीपमहीपतिः । शम्भुभक्तो विशेषेण मङ्गलारण्यजो बली

Anaraṇya, el más excelso de los reyes, soberano de la tierra con sus siete continentes, fue un gobernante poderoso; y, de modo especial, un devoto (bhakta) de Śambhu (Śiva), nacido en el bosque auspicioso de Maṅgalāraṇya.

Verse 3

भृगुं पुरोधसं कृत्वा शतं यज्ञांश्चकार सः । न स्वीचकार शक्रत्वं दीयमानं सुरैरपि

Nombrando a Bhṛgu como su sacerdote oficiante (purohita), realizó cien yajñas. Sin embargo, aun cuando los dioses le ofrecieron la soberanía de Indra, no aceptó esa condición de Indra.

Verse 4

बभूवश्शतपुत्राश्च राज्ञस्तस्य हिमालय । कन्यैका सुन्दरी नाम्ना पद्मा पद्मालया समा

¡Oh Himālaya! Aquel rey tuvo cien hijos; y una sola hija, una doncella hermosa llamada Padmā, resplandeciente y pura como Padmālayā (Lakṣmī), la diosa que mora en el loto.

Verse 5

यस्स्नेहः पुत्रशतके कन्यायाञ्च ततोऽधिकः । नृपस्य तस्य तस्यां हि बभूव नगसत्तम

Oh, el mejor de los montes, el afecto de aquel rey por su hija era mayor que el amor que pudiera tener incluso por cien hijos; en verdad, en él surgió hacia ella un apego profundo.

Verse 6

प्राणाधिकाः प्रियतमा महिष्यस्सर्वयोषितः । नृपस्य पत्न्यः पञ्चासन्सर्वास्सौभाग्यसंयुता

Las reinas principales del rey le eran más queridas que su propia vida, y eran las más amadas entre todas las mujeres. El rey tenía cinco esposas, y todas estaban dotadas de buena fortuna y de auspiciosa prosperidad conyugal.

Verse 7

सा कन्या यौवनस्था च बभूव स्वपितुर्गृहे । पत्रं प्रस्थापयामास सुवरान यनायसः

Aquella doncella, llegada a la juventud, permaneció en la casa de su padre; y envió una carta, despachando a personas excelentes como mensajeros.

Verse 8

एकदा पिप्पलादर्षिर्गर्न्तुं स्वाश्रममुत्सुकः । तपःस्थाने निर्जने च गन्धर्वं स ददर्श ह

Una vez, el sabio Pippalāda, ansioso por volver a su propio āśrama, vio a un Gandharva en un lugar solitario destinado a las austeridades.

Verse 9

स्त्रीयुतं मग्नचित्तं च शृङ्गारे रससागरे । विहरन्तं महाप्रेम्णा कामशास्त्रविशारदम्

Iba acompañado de una mujer, con la mente hondamente absorta; con gran amor se recreaba en el océano del deleite erótico, versado en los tratados del deseo.

Verse 10

दृष्ट्वा तं मुनिशार्दूलः सकामः संबभूव सः । तपत्स्वदत्तचित्तश्चाचिंतयद्दारसंग्रहम्

Al verla, aquel tigre entre los sabios se agitó de deseo. Aunque entregado a la austeridad, su mente se desvió y comenzó a pensar en tomar esposa.

Verse 11

एवंवृत्तस्य तस्यैव पिप्पलादस्य सन्मुनेः । कियत्कालो गतस्तत्र कामोन्मथितचेतसः

Así, mientras el noble sabio Pippalāda se hallaba en tal estado, con la mente agitada por el deseo, ¿cuánto tiempo transcurrió allí (en esa condición)?

Verse 12

एकदा पुष्पभद्रायां स्नातुं गच्छन्मुनीश्वरः । ददर्श पद्मां युवतीं पद्मामिव मनोरमाम्

Una vez, cuando el señor de los sabios iba a bañarse en el Puṣpabhadrā, vio a la doncella Padmā, encantadora como un loto mismo.

Verse 13

केयं कन्येति पप्रच्छ समीपस्थाञ्जनान्मुनिः । जना निवेदयांचक्रुर्नत्वा शापनियन्त्रिताः

El sabio preguntó a la gente cercana: «¿Quién es esta doncella?». Ellos, inclinándose, y constreñidos por una maldición, le comunicaron entonces lo sucedido.

Verse 14

जना ऊचुः । अनरण्यसुतेयं वै पद्मा नाम रमापरा । वरारोहा प्रार्थ्यमाना नृपश्रेष्ठैर्गुणालया

Dijo el pueblo: «Ésta es, en verdad, la hija de Anaraṇya, llamada Padmā, suprema encarnación de hermosura y fortuna, como Rāmā. Es una doncella noble, de figura grácil, solicitada en matrimonio por los mejores reyes, pues es morada de todas las virtudes».

Verse 15

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा स मुनिर्वाक्यं जनानां तथ्यवादिनाम् । चुक्षोभातीव मनसि तल्लिप्सुर भवच्च सः

Dijo Brahmā: «Al oír aquellas palabras del pueblo, veraces como eran, el sabio se agitó profundamente en su mente y nació en él el anhelo de obtener precisamente eso».

Verse 16

मुनिः स्नात्वाभीष्टदेवं सम्पूज्य विधिवच्छिवम् । जगाम कामी भिक्षार्थमनरण्यसभां गिरे

Tras bañarse, el sabio—anhelando en su interior el cumplimiento de su propósito—adoró debidamente a Śiva, su Deidad elegida. Luego se dirigió a la asamblea del monte Anaraṇya para pedir limosna.

Verse 17

राजा शीघ्रं मुनिं दृष्ट्वा प्रणनाम भयाकुलः । मधुपर्कादिकं दत्त्वा पूजयामास भक्तितः

Al ver al sabio de inmediato, el rey—sobrecogido de temor—se postró con prontitud. Tras ofrecer madhuparka y otros honores, lo veneró con devoción.

Verse 18

कामात्सर्वं गृहीत्वा च ययाचे कन्यकां मुनिः । मौनी बभूव नृपतिः किञ्चिनिर्वक्तुमक्षमः

Entonces el sabio—movido por el deseo—aceptó todo y pidió a la doncella. Pero el rey quedó en silencio, incapaz de pronunciar palabra alguna.

Verse 19

मुनिर्ययाचे कन्यां स तां देहीति नृपेश्वर । अन्यथा भस्मसात्सर्वं करिष्यामि क्षणेन च

El sabio exigió a la doncella y dijo: «Oh señor entre los reyes, entrégamela. De lo contrario, en un instante reduciré todo a cenizas».

Verse 20

सर्वे बभूववुराच्छन्ना गणास्तत्तेजसा मुने । रुरोद राजा सगणो दृष्ट्वा विप्रं जरातुरम्

Oh sabio, todos los gaṇas quedaron sobrecogidos y cubiertos por aquel resplandor del muni. Al ver al brāhmaṇa consumido por la vejez, el rey, con sus asistentes, rompió en llanto.

Verse 21

महिष्यो रुरुदुस्सर्वा इतिकर्त्तव्यताक्षमाः । मूर्च्छामाप महाराज्ञी कन्यामाता शुचाकुला

Todas las búfalas rompieron a llorar, impotentes y sin saber qué debía hacerse. Abrumada por el dolor, la reina—madre de la doncella—se desmayó, con el corazón sacudido por la pena.

Verse 22

बभूवुस्तनयास्सर्वे शोकाकुलि तमानसाः । सर्वं शोकाकुलं जातं नृपसम्बन्धि शैलप

Todos los hijos del rey quedaron con la mente anegada de pena. Todo lo relacionado con la casa real y también los parientes moradores de la montaña cayó igualmente en un estado de aflicción.

Verse 23

एतस्मिन्नन्तरे प्राज्ञो द्विजो गुरुरनुत्तमः । पुरोहितश्च मतिमानागतो नृपसन्निधिम्

Entretanto, el sabio brāhmaṇa, preceptor excelso—también el prudente sacerdote real—llegó a la presencia del rey.

Verse 24

राजा प्रणम्य सम्पूज्य रुरोद च तयोः पुरः । सर्वं निवेदयांचक्रे पप्रच्छोचितमाशु तत्

El rey se postró y los honró debidamente; luego, llorando ante ellos, lo reveló todo y preguntó sin demora qué era lo correcto hacer.

Verse 25

अथ राज्ञो गुरुर्विप्रः पण्डितश्च पुरोहितः । अपि द्वौ शास्त्रनीतिज्ञौ बोधयामासतुर्नृपम्

Entonces el preceptor del rey—un brāhmaṇa erudito—y su sacerdote, ambos sabios y versados en las escrituras y en la recta política, instruyeron al soberano y le hicieron comprender el curso debido.

Verse 26

शोकाकुलाश्च महिषीर्नृपबालांश्च कन्यकाम् । उत्तमा नीतिमादृत्य सर्वेषां हितकारिणीम्

Las reinas, los hijos del rey y la doncella estaban abrumados por el dolor. Pero ella, Uttamā, abrazando la más alta conducta sabia, obró por el bien de todos.

Verse 27

गुरुपुरोधसावूचतुः । शृणु राजन्महाप्राज्ञ वचो नौ सद्धितावहम् । मा शुचः सपरीवारश्शास्त्रे कुरु मतिं सतीम्

El Gurú y el sacerdote real dijeron: «Oh Rey, grande en sabiduría, escucha nuestras palabras que traen verdadero bien. No te aflijas, junto con todos tus acompañantes. Afirma tu mente en los śāstras, la enseñanza sagrada».

Verse 28

अद्य वाब्ददिनान्ते वा दातव्या कन्यका नृप । पात्राय विप्रायान्यस्मै कस्मै चिद्वा विशेषतः

Oh Rey, sea hoy mismo o al término del año y del día, la doncella debe ser entregada en matrimonio—preferentemente a un brāhmaṇa digno; o, en su defecto, de modo especial, a otra persona adecuada.

Verse 29

सत्पात्रं ब्राह्मणादन्यन्न पश्यावो जगत्त्रये । सुतां दत्त्वा च मुनये रक्ष स्वां सर्वसम्पदम्

En los tres mundos no vemos receptor más digno que un brāhmaṇa verdadero. Por ello, entrega a tu hija al sabio, y así protege tu plena prosperidad y bienestar.

Verse 30

राजन्नेकनिमित्तेन सर्वसंपद्विनश्यति । सर्वं रक्षति तं त्यक्त्वा विना तं शरणागतम्

Oh Rey, por una sola causa errada se arruina toda prosperidad. Quien abandona al Único que protege todo y busca refugio en otra parte queda privado de amparo verdadero.

Verse 31

वसिष्ठ उवाच । राजा प्राज्ञवचः श्रुत्वा विलप्य च मुहुर्मुहुः । कन्यां सालंकृतां कृत्वा मुनीन्द्राय ददौ किल

Dijo Vasiṣṭha: Al oír las palabras del sabio, el rey se lamentó una y otra vez. Luego, tras adornar a su hija, en verdad se la entregó al señor de los sabios.

Verse 32

कान्तां गृहीत्वा स मुनिर्विवाह्य विधिवद्गिरे । पद्मां पद्मोपमां तां वै मुदितस्स्वालयं ययौ

El sabio tomó a su amada (Padmā) y, en la montaña, celebró debidamente los ritos nupciales conforme a la norma. Con el corazón jubiloso, partió llevando a aquella Padmā, semejante al loto, hacia su propia morada.

Verse 33

राजा सर्वान्परित्यज्य दत्त्वा वृद्धाय चात्मजाम् । ग्लानिं चित्ते समाधाय जगाम तपसे वनम्

Abandonándolo todo, el rey entregó en matrimonio a su propia hija al anciano. Luego, asentando en su mente un grave cansancio, partió al bosque para practicar tapas (austeridades), apartándose de los lazos mundanos y encaminándose por la senda del tapas que conduce al paśu, el alma atada, hacia el Señor Śiva, el Pati, Señor liberador.

Verse 34

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डेऽनरण्यचरितवर्णनं नाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः

Así, en el Śrī Śiva Mahāpurāṇa—en la segunda Rudra-saṃhitā, en la tercera sección, el Pārvatī-khaṇḍa—concluye el capítulo trigésimo cuarto, titulado «Descripción de las hazañas de Anaraṇya».

Verse 35

पूज्याः पुत्राश्च भृत्याश्च मूर्च्छामापुर्नृपं विना । शुशुचुः श्वाससंयुक्तं ज्ञात्वा सर्वेपरे जनाः

Sin el rey, los venerables ancianos, sus hijos y los servidores cayeron desvanecidos. Y todos los demás, al saber que aún respiraba, rompieron en llanto a grandes voces.

Verse 36

अनरण्यो वनं गत्वा तपस्तप्त्वाति शंकरम् । समाराध्य ययौ भक्त्या शिवलोकमनामयम्

Anaraṇya fue al bosque y practicó severas austeridades, adorando al Señor Śaṅkara con honda devoción; habiéndolo complacido plenamente, alcanzó Śivaloka, la morada impecable y sin aflicción de Śiva.

Verse 37

नृपस्य कीर्तिमान्नाम्ना ज्येष्ठपुत्रोथ धार्मिकः । पुत्रवत्पालयामास प्रजा राज्यं चकार ह

El hijo mayor del rey, llamado Kīrtimān, era en verdad justo y conforme al dharma. Protegió a los súbditos como a sus propios hijos y gobernó el reino como es debido.

Verse 38

इति ते कथितं शैलानरण्यचरितं शुभम् । कन्यां दत्त्वा यथारक्षद्वंशं चाप्यखिलं धनम्

Así te he relatado la auspiciosa historia del Rey de las Montañas (Himālaya) y del morador del bosque. Tras entregar a su hija en matrimonio, protegió su linaje y preservó también toda su riqueza.

Verse 39

शैलराज त्वमप्येवं सुतां दत्त्वा शिवाय च । रक्ष सर्वकुलं सर्वान्वशान्कुरु सुरानपि

¡Oh Rey de las Montañas! Tú también, de este modo—habiendo dado a tu hija a Śiva—protege a todo tu linaje. Conduce a todos bajo una guía armoniosa, y aun a los dioses mantenlos en el debido orden.