कार्तिकेयलीलावर्णनम् (Narration of Kārttikeya’s Divine Play)

Verse 1

नारद उवाच । देवदेव प्रजानाथ ब्रह्मन् सृष्टिकर प्रभो । ततः किमभवत्तत्र तद्वदाऽद्य कृपां कुरु

Dijo Nārada: «¡Oh Dios de los dioses, oh Señor de las criaturas—oh Brahmā, artífice de la creación, venerable Maestro—qué sucedió allí después de eso? Dímelo hoy y muéstrame tu compasión».

Verse 2

ब्रह्मोवाच । तस्मिन्नवसरे तात विश्वामित्रः प्रतापवान् । प्रेरितो विधिना तत्रागच्छत्प्रीतो यदृच्छया

Brahmā dijo: «En aquel mismo momento, hijo querido, el poderoso y resplandeciente Viśvāmitra—impulsado por el destino—llegó allí, complacido, como si fuera por azar».

Verse 3

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखण्डे कार्तिकेयलीलावर्णनं नाम तृतीयोऽध्यायः

Así, en el Śrī Śiva Mahāpurāṇa—en la segunda sección, la Rudra Saṃhitā; y en su cuarta división, el Kumāra-khaṇḍa—concluye el Capítulo Tercero, titulado “Descripción del divino līlā del Señor Kārtikeya”.

Verse 4

अकरोत्सुनुतिं तस्य सुप्रसन्नेन चेतसा । विधिप्रेरितवाग्भिश्च विश्वामित्रः प्रभाववित्

Entonces Viśvāmitra, conocedor del poder espiritual, con el corazón plenamente sereno, le ofreció un himno de alabanza; sus palabras fluían como si fueran impulsadas por el mandato divino.

Verse 5

ततस्सोऽभूत्सुतस्तत्र सुप्रसन्नो महोति कृत् । सुप्रहस्याद्भुतमहो विश्वामित्रमुवाच च

Luego, en aquel lugar, nació un hijo—radiante y sumamente complacido, gran realizador de obras maravillosas. Con una sonrisa sublime y sobrecogedora, habló también a Viśvāmitra.

Verse 6

शिवसुत उवाच । शिवेच्छया महाज्ञानिन्नकस्मात्त्वमिहागतः । संस्कारं कुरु मे तात यथावद्वेदसंमितम्

El hijo de Śiva dijo: «Por la voluntad de Śiva, oh gran conocedor de la sabiduría sagrada, has llegado aquí de improviso. Por ello, padre venerable, realiza para mí el rito de saṃskāra como es debido, exactamente según lo prescrito y sancionado por los Vedas».

Verse 7

अद्यारभ्य पुरोधास्त्वं भव मे प्रीतिमावहन् । भविष्यसि सदा पूज्यस्सर्वेषां नात्र संशयः

«Desde hoy en adelante, sé mi sacerdote oficiante, trayéndome alegría. Serás siempre digno de veneración por todos; de ello no hay duda.»

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य सुप्रसन्नो हि गाधिजः । तमुवाचानुदात्तेन स्वरेण च सुविस्मितः

Brahmā dijo: Al oír aquellas palabras, el hijo de Gādhi quedó sumamente complacido. Luego, con voz suave y contenida, aunque llena de asombro, le habló.

Verse 9

विश्वामित्र उवाच । शृणु तात न विप्रोऽहं गाधिक्षत्रियबालकः । विश्वामित्रेति विख्यातः क्षत्रियो विप्रसेवकः

Viśvāmitra dijo: «Escucha, hijo querido. Yo no soy brāhmaṇa; soy el hijo del kṣatriya Gādhi. Soy célebre con el nombre de Viśvāmitra: un kṣatriya servidor de los brāhmaṇas.»

Verse 10

इति स्वचरितं ख्यातं मया ते वरबालक । कस्त्वं स्वचरितं ब्रूहि विस्मितायाखिलं हि मे

Así, oh niño excelente, te he relatado mi propia historia. Ahora, ¿quién eres tú? Cuéntame por completo tu propio relato, pues estoy enteramente maravillado.

Verse 11

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वच स्तस्य तत्स्ववृत्तं जगाद ह । ततश्चोवाच सुप्रीत्या गाधिजं तं महोतिकृत्

Brahmā dijo: Habiendo oído así sus palabras, relató su propia historia. Luego, con gran gozo, aquel ilustre habló al hijo de Gādhi (Viśvāmitra), que había realizado grandes austeridades.

Verse 12

शिवसुत उवाच । विश्वामित्र वरान्मे त्वं ब्रह्मर्षिर्नाऽत्र संशयः । वशिष्ठाद्याश्च नित्यं त्वां प्रशंसिष्यंति चादरात्

Dijo el hijo de Śiva: «Oh Viśvāmitra, por mi gracia eres en verdad un Brahmarṣi; de ello no hay duda. Vasiṣṭha y los demás sabios también te alabarán siempre con reverencia».

Verse 13

अतस्त्वमाज्ञया मे हि संस्कारं कर्तुमर्हसि । इदं सर्वं सुगोप्यं ते कथनीयं न कुत्रचित्

Por tanto, por mi mandato, eres ciertamente apto para realizar el saṃskāra prescrito. Pero todo esto debes guardarlo con sumo secreto y no decirlo en lugar alguno.

Verse 14

ब्रह्मोवाच । ततोकार्षीत्स संस्कारं तस्य प्रीत्याऽखिलं यथा । शिवबालस्य देवर्षे वेदोक्तविधिना परम्

Dijo Brahmā: Entonces, oh sabio divino, él realizó con amor para aquel niño—el propio hijo de Śiva—todos los saṃskāra prescritos, por completo, conforme al supremo rito enseñado en los Vedas.

Verse 15

शिवबालोपि सुप्रीतो दिव्यज्ञानमदात्परम् । विश्वामित्राय मुनये महोतिकारकः प्रभुः

Aunque aún era un niño divino, el Señor Śiva—sumamente complacido—otorgó al sabio Viśvāmitra el conocimiento supremo y celestial; ese Señor es el poderoso dispensador del más alto beneficio.

Verse 16

पुरोहितं चकारासौ विश्वामित्रं शुचेस्सुत । तदारभ्य द्विजवरो नानालीलाविशारदः

Oh hijo de Śuci, él nombró a Viśvāmitra como su purohita, sacerdote familiar. Desde entonces, aquel excelente brāhmaṇa se volvió diestro en muchos ritos sagrados y en diversas līlā y artes divinas.

Verse 17

इत्थं लीला कृता तेन कथिता सा मया मुने । तल्लीलामपरां तात शृणु प्रीत्या वदाम्यहम्

«Así, oh sabio, te he relatado la līlā divina realizada por Él. Ahora, querido, escucha con gozo, pues con amor voy a narrarte otra de Sus līlās.»

Verse 18

तस्मिन्नवसरे तात श्वेतनामा च संप्रति । तत्राऽपश्यत्सुतं दिव्यं निजं परम पावनम्

En ese mismo instante, querido, Śvetanāmā también se hallaba allí; y contempló a su propio hijo—radiante, celestial y supremamente purificador.

Verse 19

ततस्तं पावको गत्वा दृष्ट्वालिंग्य चुचुम्ब च । पुत्रेति चोक्त्वा तस्मै स शस्त्रं शक्तिन्ददौ च सः

Entonces Pāvaka, el dios del Fuego, fue hacia él; al verlo, lo abrazó y lo besó. Llamándolo «hijo», le otorgó un arma: su Śakti, la lanza y poder divinos.

Verse 20

गुहस्तां शक्तिमादाय तच्छृंगं चारुरोह ह । तं जघान तया शक्त्या शृंगो भुवि पपात सः

Luego Guha (Kumāra/Skanda), tomando aquella lanza, subió con presteza a la cumbre. Con esa misma Śakti lo abatió, y Śṛṅga cayó sobre la tierra.

Verse 21

दशपद्ममिता वीरा राक्षसाः पूर्वमागताः । तद्वधार्थं द्रुतं नष्टा बभूवुस्तत्प्रहारतः

Antes habían llegado rākṣasas valerosos, en número de diez padmas. Mas cuando se precipitaron para matarlo, fueron destruidos al instante por sus propios golpes.

Verse 22

हाहाकारो महानासीच्चकंपे साचला मही । त्रैलोक्यं च सुरेशानस्सदेवस्तत्र चागमत्

Se alzó un clamor inmenso de angustia, y la tierra en movimiento se estremeció. Entonces Indra, señor de los dioses, llegó allí junto con los devas, y los tres mundos quedaron agitados y convulsos.

Verse 23

दक्षिणे तस्य पार्श्वे च वज्रेण स जघान च । शाखनामा ततो जातः पुमांश्चैको महाबलः

Entonces, golpeando su costado derecho con el Vajra, lo abatió. De aquel golpe surgió un solo varón de gran poder, célebre con el nombre de Śākhanāmā, dotado de inmensa fuerza.

Verse 24

पुनश्शक्रो जघानाऽऽशु वामपार्श्वे हि तं तदा । वज्रेणाऽन्यः पुमाञ्जातो विशाखाख्योऽपरो बली

Luego Śakra (Indra) volvió a herirlo con presteza en el costado izquierdo con el Vajra. De aquel golpe nació otro varón poderoso, fuerte y llamado Viśākha.

Verse 25

तदा स्कंदादिचत्वारो महावीरा महाबलाः । इन्द्रं हंतुं द्रुतं जग्मुस्सोयं तच्छरणं ययौ

Entonces los cuatro grandes héroes—comenzando por Skanda—de inmenso valor y fuerza, partieron con presteza para dar muerte a Indra. Al verlo, Indra acudió de inmediato a buscar refugio a Sus pies, en aquel amparo supremo.

Verse 27

शक्रस्स सामरगणो भयं प्राप्य गुहात्ततः । ययौ स्वलोकं चकितो न भेदं ज्ञातवान्मुने

Oh sabio, Śakra (Indra), junto con las huestes de los dioses, presa del temor, salió de aquella cueva. Sobresaltado, regresó a su propio reino sin haber comprendido la verdadera distinción de lo sucedido.

Verse 28

स बालकस्तु तत्रैव तस्थाऽऽवानंदसंयुतः । पूर्ववन्निर्भयस्तात नानालीलाकरः प्रभुः

Aquel niño divino permaneció allí mismo, colmado de dicha. Como antes, oh querido, estaba sin temor: el Señor, que desplegaba muchas clases de maravillosos juegos (līlā).

Verse 29

तस्मिन्नवसरे तत्र कृत्तिकाख्याश्च षट् स्त्रियः । स्नातुं समागता बालं ददृशुस्तं महाप्रभुम्

En ese mismo instante, allí, llegaron a bañarse seis mujeres conocidas como las Kṛttikās, y contemplaron a aquel niño: no era otro que el Gran Señor, resplandeciente de majestad divina.

Verse 30

ग्रहीतुं तं मनश्चक्रुस्सर्वास्ता कृत्तिकाः स्त्रियः । वादो बभूव तासां तद्ग्रहणेच्छापरो मुने

Todas aquellas mujeres Kṛttikā dispusieron su mente a tomarlo como propio. Oh sabio, como cada una deseaba apoderarse de él, surgió entre ellas una disputa sobre quién debía tomarlo.

Verse 31

तद्वादशमनार्थं स षण्मुखानि चकार ह । पपौ दुग्धं च सर्वासां तुष्टास्ता अभवन्मुने

Para apaciguar aquella disputa, él manifestó entonces seis rostros. De todas bebió la leche, y así, oh sabio, todas quedaron satisfechas.

Verse 32

तन्मनोगतिमाज्ञाय सर्वास्ताः कृत्तिकास्तदा । तमादाय ययुर्लोकं स्वकीयं मुदिता मुने

Oh sabio, entonces todas aquellas madres Kṛttikā, al comprender el deseo íntimo del niño, lo alzaron con alegría y partieron hacia su propio mundo.

Verse 33

तं बालकं कुमाराख्यं स्तनं दत्त्वा स्तनार्थिने । वर्द्धयामासुरीशस्य सुतं सूर्याधिकप्रभम्

Dándole su pecho a aquel infante llamado Kumāra, que ansiaba leche, ella nutrió y crió al hijo de Īśa (el Señor Śiva), resplandeciente con un fulgor que supera al sol.

Verse 34

न चक्रुर्बालकं याश्च लोचनानामगोचरम् । प्राणेभ्योपि प्रेमपात्रं यः पोष्टा तस्य पुत्रक

Aquellas mujeres no pudieron decidirse a contemplar al niño, pues estaba más allá del alcance de sus ojos. Era más querido que el propio aliento vital—el amado objeto de su amor—por ser el hijo entrañable de aquel que las había nutrido.

Verse 35

यानि यानि च वस्त्राणि त्रैलोक्ये दुर्लभानि च । ददुस्तस्मै च ताः प्रेम्णा भूषणानि वराणि वै

Cuantas vestiduras había—raras aun en los tres mundos—y también aquellos ornamentos excelentes, se los otorgaron amorosamente.

Verse 36

दिनेदिने ताः पुपुषुर्बालकं तं महाप्रभुम् । प्रसंसितानि स्वादूनि भोजयित्वा विशेषतः

Día tras día, aquellas mujeres criaron con amor a ese niño—que en verdad era el gran Señor—y lo alimentaron especialmente con manjares deliciosos y celebrados.

Verse 37

अथैकस्मिन् दिने तात स बालः कृत्तिकात्मजः । गत्वा देवसभां दिव्यां सुचरित्रं चकार ह

Luego, cierto día, oh querido, aquel joven hijo de las Kṛttikās fue a la asamblea divina y resplandeciente de los dioses, y realizó un acto de noble conducta, digno de ejemplo.

Verse 38

स्वमहो दर्शयामास देवेभ्यो हि महाद्भुतम् । सविष्णुभ्योऽखिलेभ्यश्च महोतिकरबालकः

Aquel niño prodigioso, dotado de un resplandor extraordinario y poderoso, reveló su asombrosa gloria a los dioses y a todos ellos, incluido Viṣṇu.

Verse 39

तं दृष्ट्वा सकलास्ते वै साच्युतास्सर्षयस्सुराः । विस्मयं प्रापुरत्यन्तं पप्रच्छुस्तं च बालकम्

Al verlo, todos ellos—junto con Acyuta (Viṣṇu), los sabios ṛṣis y los dioses—quedaron sobrecogidos de profundo asombro y preguntaron a aquel niño divino.

Verse 40

को भवानिति तच्छ्रुत्वा न किंचित्स जगाद ह । स्वालयं स जगामाऽशु गुप्तस्तस्थौ हि पूर्ववत्

Al oír las palabras: «¿Quién eres?», no dijo nada en absoluto. Con presteza fue a su propia morada y, ocultándose, permaneció allí tal como antes.