Rig Veda 10.140.4: Mandala 10, Sukta 140, Mantra 4

Sukta 10.140

Devata: Agni

Chandas: Trishtubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

इरज्यन्नग्ने प्रथयस्व जन्तुभिरस्मे रायो अमर्त्य । स दर्शतस्य वपुषो वि राजसि पृणक्षि सानसिं क्रतुम् ॥

Transliteration

irajyánn agne prathayasva jantúbhir asmē rā́yo amartya | sá darśatásya vápuso ví rājasi pṛṇákṣi sānasíṃ krátum ||

Translation

Oh Agni, ardiente de anhelo, ensánchate en nosotros con los pueblos; oh Inmortal, para nuestras plenitudes. Tú resplandeces con la belleza visible de tu forma; tú colmas la voluntad vencedora, el poder eficaz de la obra (krátu).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इ॒र॒ज्यन्: being eager/active (zealous)
• इ॒र॒ज्यन्: Kartā (अग्नेः विशेषणरूपेण कर्तृभावः)
• Type: Verb (participle)
• Root: इरज्य (धातु; √irajy/iraj ‘to be active/zealous, to strive’)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: (सम्बोधन) —
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• प्रथयस्व: spread/extend (make abound)
• प्रथयस्व: (वाक्यक्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √प्रथ् (प्रथयति; causative/intensive sense ‘to spread, extend, make abound’)

• जन्तुभिः: with creatures/people
• जन्तुभिः: Karaṇa (सह/उपकरणभावे: ‘by/with beings/creatures’)
• Type: Noun
• Root: जन्तु (प्रातिपदिक)

• अस्मे: for us / in us
• अस्मे: Adhikaraṇa (आश्रय/प्राप्तिस्थान: ‘among/for us’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• रायः: wealths, bounties
• रायः: Karma (प्रथयस्व इत्यस्य विस्तार्य-वस्तु: ‘wealths/bounties’)
• Type: Noun
• Root: राय्/रयि (प्रातिपदिक ‘wealth, bounty’)

• अमर्त्य: O immortal one
• अमर्त्य: (सम्बोधन) —
• Type: Adjective
• Root: अमर्त्य (प्रातिपदिक)

• सः: he (you)
• सः: Kartā (वि राजसि इत्यस्य कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दर्शतस्य: of the splendid/beautiful
• दर्शतस्य: Sambandha (षष्ठी: ‘of the splendid’)
• Type: Adjective
• Root: दर्शत (प्रातिपदिक ‘visible, splendid, worth seeing’)

• वपुषः: of (your) form/beauty
• वपुषः: Sambandha (षष्ठी: ‘of (your) form’)
• Type: Noun
• Root: वपुस् (प्रातिपदिक ‘form, beauty, body’)

• वि: forth, widely
• वि: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• राजसि: you shine forth
• राजसि: (वाक्यक्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √राज् (राजते/राजति ‘to shine, rule’)

• पृणक्षि: you fill / you bestow fully
• पृणक्षि: (वाक्यक्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √पॄ/पृ (पृणक्ति ‘to fill, satisfy, bestow fully’)

• सानसिम्: the gain, the reward
• सानसिम्: Karma (पृणक्षि इत्यस्य कर्म: ‘the gain/reward’)
• Type: Noun
• Root: सानसि (प्रातिपदिक; ‘gain, winning, acquisition, reward’)

• क्रतुम्: the resolve, the (ritual) power/plan
• क्रतुम्: Karma (पृणक्षि इत्यस्य कर्म; सानसिम् इत्यस्य सहकर्म/द्विकर्मकभावे) অথবা Karma (प्रथयस्व/पृणक्षि-संबद्धः)
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक ‘resolve, power of will, ritual skill/plan’)