Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

शुकवाक्यं (Śuka’s Report on the Vānara Host) / Śuka Describes the Allied Forces to Rāvaṇa

एवंकोटिसहस्रेणशङ्कूनांचशतेनच ।।6.28.39।।महाशङ्कुसहस्रेणतथाबृन्दशतेनच ।महाबृन्दसहस्रेणतथापद्मशतेनच ।।6.28.40।।हापद्मसहस्रेणतथाखर्वशतेनच ।समुद्रेणचतेनैवमहौघेनतथैवच ।।6.28.41।।एषकोटिमहौघेनसमुद्रसदृशेनच ।विभीषणेनसचिवैःराक्षसैःपरिवारितः ।।6.28.42।।सुग्रीवोवानरेन्द्रस्त्वांयुद्धार्थममवर्तते ।महाबलवृतोनित्यंमहाबलपराक्रमः ।।6.28.43।।

evaṃ koṭisahasreṇa śaṅkūnāṃ ca śatena ca ॥6.28.39॥

mahāśaṅkusahasreṇa tathā bṛndaśatena ca |

mahābṛndasahasreṇa tathā padmaśatena ca ॥6.28.40॥

mahāpadmasahasreṇa tathā kharvaśatena ca |

samudreṇa ca tenaiva mahaughena tathaiva ca ॥6.28.41॥

eṣa koṭimahaughena samudrasadṛśena ca |

vibhīṣaṇena sacivaiḥ rākṣasaiḥ parivāritaḥ ॥6.28.42॥

sugrīvo vānarendras tvāṃ yuddhārtham anuvartate |

mahābalavṛto nityaṃ mahābalaparākramaḥ ॥6.28.43॥

Así, en incontables y crecientes divisiones—Śaṅku, Mahāśaṅku, Bṛnda, Mahābṛnda, Padma, Mahāpadma, Kharva, Samudra, Ogha y Mahaugha—avanza un ejército semejante al océano. Rodeado por Vibhīṣaṇa con sus ministros y los rākṣasas que se le han unido, Sugrīva, señor de los vānaras, te sigue por causa de la batalla, siempre ceñido por fuerzas poderosas y dotado de gran vigor y valor.

एवम्thus; in this manner
एवम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; प्रकारवाचक-क्रियाविशेषणम् (adverb of manner)
कोटि-सहस्रेणby a thousand crores (as a measure)
कोटि-सहस्रेण:
करण (Instrument/measure)
TypeNoun
Rootकोटि + सहस्र (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्गम् (सहस्र-शब्दः); तृतीया-विभक्तिः; एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (कोटीनां सहस्रम्)
शङ्कूनाम्of śaṅkus (a numeral unit)
शङ्कूनाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootशङ्कु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्; षष्ठी-विभक्तिः; बहुवचनम्
and
:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
शतेनby a hundred
शतेन:
करण (Instrument/measure)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्; तृतीया-विभक्तिः; एकवचनम्
and
:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः
महाशङ्कु-सहस्रेणby a thousand mahāśaṅkus
महाशङ्कु-सहस्रेण:
करण (Instrument/measure)
TypeNoun
Rootमहाशङ्कु + सहस्र (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्गम् (सहस्र-शब्दः); तृतीया-विभक्तिः; एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (महाशङ्कूनां सहस्रम्)
तथाlikewise; so also
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; तुल्यतार्थक/अनुक्रमवाचक-क्रियाविशेषणम् (adverb: likewise/so also)
बृन्द-शतेनby a hundred bṛndas
बृन्द-शतेन:
करण (Instrument/measure)
TypeNoun
Rootबृन्द + शत (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्गम् (शत-शब्दः); तृतीया-विभक्तिः; एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (बृन्दानां शतम्)
and
:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः
महाबृन्द-सहस्रेणby a thousand mahābṛndas
महाबृन्द-सहस्रेण:
करण (Instrument/measure)
TypeNoun
Rootमहाबृन्द + सहस्र (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्गम् (सहस्र-शब्दः); तृतीया-विभक्तिः; एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (महाबृन्दानां सहस्रम्)
तथाlikewise
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; अनुक्रमवाचक-क्रियाविशेषणम्
पद्म-शतेनby a hundred padmas
पद्म-शतेन:
करण (Instrument/measure)
TypeNoun
Rootपद्म + शत (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्गम् (शत-शब्दः); तृतीया-विभक्तिः; एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (पद्मानां शतम्)
and
:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः
महापद्म-सहस्रेणby a thousand mahāpadmas
महापद्म-सहस्रेण:
करण (Instrument/measure)
TypeNoun
Rootमहापद्म + सहस्र (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्गम् (सहस्र-शब्दः); तृतीया-विभक्तिः; एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (महापद्मानां सहस्रम्)
तथाlikewise
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; अनुक्रमवाचक-क्रियाविशेषणम्
खर्व-शतेनby a hundred kharvas
खर्व-शतेन:
करण (Instrument/measure)
TypeNoun
Rootखर्व + शत (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्गम् (शत-शब्दः); तृतीया-विभक्तिः; एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (खर्वाणां शतम्)
and
:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः
समुद्रेणby a samudra (a numeral unit)
समुद्रेण:
करण (Instrument/measure)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्; तृतीया-विभक्तिः; एकवचनम्
and
:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः
तेनwith that; by that
तेन:
करण (Instrument/with that)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्/नपुंसकलिङ्गम्; तृतीया-विभक्तिः; एकवचनम्; सर्वनाम
एवindeed; just
एव:
निपात (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारणार्थक-निपातः (particle of emphasis)
महौघेनby a mahaugha (a numeral unit)
महौघेन:
करण (Instrument/measure)
TypeNoun
Rootमहौघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्; तृतीया-विभक्तिः; एकवचनम्
तथैवjust so; similarly indeed
तथैव:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootतथा + एव (अव्यय-द्वय)
Formअव्ययम्; संहितायाम् रूपम्; क्रियाविशेषणम् (tathā + eva = just so)
and
:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः
एषःthis (one)
एषः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम्; सर्वनाम
कोटि-महौघेनby a koṭi of mahaughas
कोटि-महौघेन:
करण (Instrument/measure)
TypeNoun
Rootकोटि + महौघ (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गम् (महौघ-शब्दः); तृतीया-विभक्तिः; एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (कोटीनां महौघः)
समुद्र-सदृशेनresembling an ocean
समुद्र-सदृशेन:
विशेषण (Qualifier of the measure/host)
TypeAdjective
Rootसमुद्र + सदृश (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गम्/नपुंसकलिङ्गम्; तृतीया-विभक्तिः; एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (समुद्रस्य सदृशः)
and
:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः
विभीषणेनwith Vibhīṣaṇa
विभीषणेन:
करण/सह (Agent/association: accompanied by)
TypeNoun
Rootविभीषण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्; तृतीया-विभक्तिः; एकवचनम्
सचिवैःwith ministers
सचिवैः:
सह (Association)
TypeNoun
Rootसचिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्; तृतीया-विभक्तिः; बहुवचनम्
राक्षसैःwith rākṣasas
राक्षसैः:
सह (Association)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्; तृतीया-विभक्तिः; बहुवचनम्
परिवारितःsurrounded; attended
परिवारितः:
कर्तृविशेषण (Predicate adjective of subject)
TypeVerb
Rootपरि + √वृ (धातु) → परिवारित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle); पुंलिङ्गम्; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम्; कर्तरि प्रयोगे विशेषणवत् (agreeing with एषः/सुग्रीवः)
सुग्रीवःSugrīva
सुग्रीवः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम्
वानर-इन्द्रःlord of the monkeys
वानर-इन्द्रः:
सम्बोधन/कर्तृसमानााधिकरण (Apposition to subject)
TypeNoun
Rootवानर + इन्द्र (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गम्; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (वानराणाम् इन्द्रः)
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम्; सर्वनाम
युद्ध-अर्थम्for the sake of battle
युद्ध-अर्थम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeNoun
Rootयुद्ध + अर्थ (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गम्/नपुंसकलिङ्गम्; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (युद्धस्य अर्थः) ; प्रयोजनार्थे द्वितीया (accusative of purpose)
अनुवर्ततेfollows; attends
अनुवर्तते:
क्रिया (Predicate verb)
TypeVerb
Rootअनु + √वृत् (धातु)
Formलट्-लकारः (present); प्रथम-पुरुषः; एकवचनम्; आत्मनेपदम्
महाबल-वृतःsurrounded by a mighty force
महाबल-वृतः:
कर्तृविशेषण (Qualifier of Sugrīva)
TypeAdjective
Rootमहाबल + √वृ (धातु) → वृत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः; पुंलिङ्गम्; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (महाबलेन वृतः = surrounded by great strength/army)
नित्यम्always
नित्यम्:
क्रियाविशेषण (Temporal modifier)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक) → नित्यम् (अव्ययीभाववत्)
Formअव्ययम्; कालवाचक-क्रियाविशेषणम् (adverb of time)
महाबल-पराक्रमःof great strength and prowess
महाबल-पराक्रमः:
कर्तृविशेषण (Qualifier of Sugrīva)
TypeAdjective
Rootमहाबल + पराक्रम (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गम्; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम्; समासः—कर्मधारयः (महाबलश्चासौ पराक्रमश्च/महाबलः पराक्रमः यस्य)

"In this manner (surrounded by) thousand crore Sankhas, a hundred thousand MahaSankhas, so also by a hundred Vrindas and thousand MahaVrindas, so also by a hundred Padmas and a thousand Mahapadmas, similarly by a hundred Kharvas nay by a Samudra, and similarly by a hundred Oghas and a hundred crore MahaOghas of monkey warriors, accompanied by gallant Vibheeshana and his ministers; Sugriva the king of monkeys is ever surrounded by the great army of highly valiant and strong warriors is marching to wage war.

S
Sugrīva
V
Vibhīṣaṇa
R
Rākṣasas
V
Vānaras
Ś
Śaṅku
M
Mahāśaṅku
B
Bṛnda
M
Mahābṛnda
P
Padma
M
Mahāpadma
K
Kharva
S
Samudra
O
Ogha
M
Mahaugha

FAQs

They portray a dhārmic coalition: Sugrīva supports Rāma in a just war to restore righteousness, and Vibhīṣaṇa—choosing truth over loyalty to adharma—stands with Rāma, showing that Dharma can require leaving an unrighteous side.

Vibhīṣaṇa’s presence with ministers and rākṣasas signals his public commitment to truth and right conduct; he aligns with Rāma’s cause openly, indicating that Satya is upheld not merely as speech but as decisive ethical action.