Sarga 25

Verse 1

सबलेसागरंतीर्णेरामेदशरथात्मजे ।अमात्यौरावणश्रीमानब्रवीच्छुकसारणौ ।।।।

Cuando Rāma, hijo de Daśaratha, hubo cruzado el océano con su ejército, el espléndido Rāvaṇa se dirigió a sus dos ministros, Śuka y Sāraṇa.

Verse 2

समग्रंसागरंतीर्णंदुस्तरंवानरंबलम् ।अभूतपूर्वंरामेणसागरेसेतुबन्धनम् ।।।।

Todo el ejército de los Vānara ha cruzado el océano, difícil de franquear; y Rāma ha realizado lo nunca antes oído: tender un puente sobre el mar.

Verse 3

सागरेसेतुबन्दंतुनश्रद्दध्यांकथञ्चन ।अवश्यंचापिसङ् ख्येयंतन्मयावानरंबलम् ।।।।

No podía creer, de ningún modo, que se hubiera tendido un puente sobre el océano. Sin embargo, debo sin falta averiguar la fuerza y el número de ese ejército de Vānaras.

Verse 4

भवन्तौवानरंसैन्यंप्रविश्यानुपलक्षितौ ।परिमाणंचवीर्यंचयेचमुख्याःप्लवङ्घमाः ।।।।मन्त्रिणोयेचरामस्यसुग्रीवस्यचसम्मता: ।येपूर्वमभिवर्तन्तेयेचशूराःप्लवङ्गमाः ।।।।सचसेतुर्यथाबद्धस्सागरेसलिलार्णवे ।निवेशंचयधातेषांवानराणांमहात्मनाम् ।।।।रामस्यव्यवसायंचवीर्यंप्रहरणानिच ।लक्ष्मणस्यचवीर्यंतत्त्वतोज्ञातुमर्हथः ।।।।

Vosotros dos debéis entrar en el ejército de los Vānaras sin ser notados, y conocer su medida completa: su número, su poder, y quiénes entre los plavaṅgamas son los jefes principales.

Verse 5

भवन्तौवानरंसैन्यंप्रविश्यानुपलक्षितौ ।परिमाणंचवीर्यंचयेचमुख्याःप्लवङ्घमाः ।।6.25.4।।मन्त्रिणोयेचरामस्यसुग्रीवस्यचसम्मता: ।येपूर्वमभिवर्तन्तेयेचशूराःप्लवङ्गमाः ।।6.25.5।।सचसेतुर्यथाबद्धस्सागरेसलिलार्णवे ।निवेशंचयधातेषांवानराणांमहात्मनाम् ।।6.25.6।।रामस्यव्यवसायंचवीर्यंप्रहरणानिच ।लक्ष्मणस्यचवीर्यंतत्त्वतोज्ञातुमर्हथः ।।6.25.7।।

Averiguad también qué consejeros gozan de la confianza de Rāma y de Sugrīva, y cuáles héroes Vānaras marchan en la vanguardia: esos plavaṅgamas valientes que avanzan al frente.

Verse 6

भवन्तौवानरंसैन्यंप्रविश्यानुपलक्षितौ ।परिमाणंचवीर्यंचयेचमुख्याःप्लवङ्घमाः ।।6.25.4।।मन्त्रिणोयेचरामस्यसुग्रीवस्यचसम्मता: ।येपूर्वमभिवर्तन्तेयेचशूराःप्लवङ्गमाः ।।6.25.5।।सचसेतुर्यथाबद्धस्सागरेसलिलार्णवे ।निवेशंचयधातेषांवानराणांमहात्मनाम् ।।6.25.6।।रामस्यव्यवसायंचवीर्यंप्रहरणानिच ।लक्ष्मणस्यचवीर्यंतत्त्वतोज्ञातुमर्हथः ।।6.25.7।।

«Averiguad cómo ha sido tendido ese puente sobre el mar, esa vasta extensión de aguas, y conoced también el campamento y las disposiciones de esos magnánimos Vānaras.»

Verse 7

भवन्तौवानरंसैन्यंप्रविश्यानुपलक्षितौ ।परिमाणंचवीर्यंचयेचमुख्याःप्लवङ्घमाः ।।6.25.4।।मन्त्रिणोयेचरामस्यसुग्रीवस्यचसम्मता: ।येपूर्वमभिवर्तन्तेयेचशूराःप्लवङ्गमाः ।।6.25.5।।सचसेतुर्यथाबद्धस्सागरेसलिलार्णवे ।निवेशंचयधातेषांवानराणांमहात्मनाम् ।।6.25.6।।रामस्यव्यवसायंचवीर्यंप्रहरणानिच ।लक्ष्मणस्यचवीर्यंतत्त्वतोज्ञातुमर्हथः ।।6.25.7।।

«Debéis conocer también, tal como es en verdad, la determinación de Rāma, su poder y sus armas; y asimismo la medida real del valor de Lakṣmaṇa.»

Verse 8

कश्चसेनापतिस्तेषांवानराणांमहौजसाम् ।तच्चज्ञात्वायथातत्त्वंशीघ्रमगन्तुमर्हथः ।।।।

«¿Y quién, entre esos poderosos Vānaras, es su comandante en jefe? Habiendo sabido todo esto con exactitud, debéis regresar con presteza.»

Verse 9

इतिप्रतिसमादिष्टौराक्षसौशुकसारणौ ।हरिरूपधरौवीरौप्रविष्टौवानरंबलम् ।।।।

Así instruidos, los dos guerreros rākṣasas, Śuka y Sāraṇa, tomando forma de vānara, se internaron en el ejército de los vānara.

Verse 10

ततस्तद्वानरंसैन्यमचिन्त्यंरोमहर्षणम् ।सङ् ख्यातुंनाध्यगच्छेतांतदातौशुकसारणौ ।।।।

Entonces Śuka y Sāraṇa hallaron aquel ejército de vānara inconcebible y estremecedor; en ese momento ni siquiera lograron calcular su número.

Verse 11

संस्थितंपर्वताग्रेषुनिर्दरेषुगुहासुच ।समुद्रस्यचतीरेषुवनेषूपवनेषुच ।।।।तरमाणंचतीर्णंचतर्तुकामंचसर्वशः ।निविष्टंनिविश्चैवभीमनादंमहाबलम् ।।।।तद्बलार्णवमक्षोभ्यंददृशातेनिशाचरौ ।

Los dos rākṣasa vieron aquel océano de tropas, inconmovible y de gran poder, extendido por doquier: apostado en cimas de montes, en barrancos y cuevas, en las orillas del mar, en bosques y arboledas. Unos aún cruzaban, otros ya habían cruzado, otros deseaban cruzar por todas partes; y otros, ya asentados, alzaban un clamor terrible. Así contemplaron ese mar de fuerza, imposible de agitar.

Verse 12

संस्थितंपर्वताग्रेषुनिर्दरेषुगुहासुच ।समुद्रस्यचतीरेषुवनेषूपवनेषुच ।।6.25.11।।तरमाणंचतीर्णंचतर्तुकामंचसर्वशः ।निविष्टंनिविश्चैवभीमनादंमहाबलम् ।।6.25.12।।तद्बलार्णवमक्षोभ्यंददृशातेनिशाचरौ ।

En las cumbres de los montes, en barrancos y cuevas, en las riberas del océano, en bosques y arboledas, estaba extendido el ejército. Unos cruzaban, otros ya habían cruzado, otros se disponían a cruzar; unos se asentaban y otros seguían tomando posición, lanzando un clamor terrible. Aquel océano de fuerza, inconmovible, fue visto por los dos espías rākṣasas.

Verse 13

तौददर्शमहातेजाःप्रतिच्छन्नौचविभीषणः ।आचचक्षेऽथरामायगृहीत्वाशुकसारणौ ।।।।

Vibhīṣaṇa, de gran resplandor, los vio ocultos; y, apresando a Śuka y a Sāraṇa, informó a Rāma.

Verse 14

तस्यैमौराक्षसेन्द्रस्यमन्त्रिणौशुकसारणौ ।लङ्कायस्समनुप्राप्तौचारौपरपुरञ्जय:।। ।।

«Oh conquistador de las fortalezas enemigas, estos dos—Śuka y Sāraṇa—son ministros del rey de los rākṣasas; han venido desde Laṅkā como espías.»

Verse 15

तौदृष्टवाव्यथितौरामंनिराशौजीवितेतथा ।कृताञ्जलिपुटौभीतौवचनंचेदमूचतुः ।।।।

Al ver a Rāma, temblaron y, sin esperanza aun de conservar la vida, con las palmas juntas por miedo, dijeron estas palabras.

Verse 16

आवामिहागतौसौम्य रावणप्रहितावुभौ ।परिज्ञातुंबलंसर्वंतवेदंरघुनन्दन:।। ।।

«Oh noble y benigno señor, ambos hemos venido aquí enviados por Rāvaṇa. Oh alegría de la estirpe de Raghu, hemos llegado para conocer por completo la fuerza de tus tropas.»

Verse 17

तयोस्तद्वचनंश्रुत्वारामोदशरथात्मजः ।अब्रवीत्प्रहसन्वाक्यंसर्वभूतहितेरतः ।।।।

Al oír sus palabras, Rāma, hijo de Daśaratha, dedicado al bien de todos los seres, les habló con una suave sonrisa.

Verse 18

यदिदृष्टंबलंसर्वंवयंवासुपरिक्षिताः ।यथोक्तंवाकृतंकार्यछन्दतःप्रतिगम्यताम् ।।।।

«Si habéis visto todo el ejército, o nos habéis examinado bien; y si habéis cumplido la misión tal como se os indicó, entonces regresad libremente, según vuestro deseo.»

Verse 19

अथकिञ्चिददृष्टंवाभूयस्तद्द्रष्टुमर्हथः ।विभीषणोवाकात्स्नर्येनभूयस्सन्दर्शयिष्यति ।।।।

Ahora, si hay algo que aún no habéis visto, debéis mirarlo de nuevo; de lo contrario, Vibhīṣaṇa os mostrará el ejército en su totalidad.

Verse 20

नचेदंग्रहणंप्राप्यभेत्तव्यंजीवितंप्रति ।न्यस्तशस्त्रौगृहतौवानदूतौवधमर्हतः ।।।।

Puesto que habéis sido apresados, no temáis por vuestras vidas. Quienes han depuesto las armas, o han sido capturados, y en especial los mensajeros, no merecen ser muertos.

Verse 21

प्रच्छमानौविमुञ्चैतौचारौरात्रिंचरावुभौ ।शत्रुपक्षस्यसततंविभीषण: विकर्षिणौ ।।।।

Son espías, ambos merodeadores de la noche, que indagan noticias y sin cesar buscan debilitar el bando enemigo; mas tú, Vibhīṣaṇa, suéltalos, pues suplican.

Verse 22

प्रविश्यनगरींलङ्कांभवद् भ्यांधनदानुजः ।वक्तव्योरक्षसांराजायथोक्तंवचनंमम ।।।।

Cuando entréis en la ciudad de Laṅkā, habéis de transmitir, tal como lo he dicho, mis palabras al rey de los Rākṣasas, el hermano menor de Kubera.

Verse 23

यद्बलंचसमाश्रित्यसीतांमेहृतवानपि ।तद्दर्शययथाकामंससैन्यस्सहबान्धवः ।।।।

Que él muestre, a su antojo, con su ejército y sus parientes, la misma fuerza en la que se apoyó cuando raptó a mi Sītā.

Verse 24

श्वःकाल्येनगरींलङ्कांसप्राकारांसतोरणाम् ।रक्षसंचबलंपश्यशरैर्विध्वंसितंमया ।।।।

Mañana al alba, contempla Laṅkā, con sus murallas y sus puertas, y las huestes de los Rākṣasas, destrozadas por mis flechas.

Verse 25

क्रोधंभीममहंमोक्ष्येससैन्येत्वयिरावण: ।श्वःकाल्येवज्रवान्वज्रंदानवेष्विववासवः ।।।।

Oh Rāvaṇa, mañana al alba desataré sobre ti y tu ejército mi terrible ira, como Vāsava (Indra), portador del vajra, arrojó el rayo contra los Dānavas.

Verse 26

इतिप्रतिसमादिष्टौराक्षसौशुकसारणौ ।।।।जयेतिप्रतिनन्द्यैतौराघवंधर्मवत्सलम् ।आगम्यनगरींलङ्कामब्रूतांराक्षसाधिपम् ।।।।

Así, instruidos en respuesta, los dos rākṣasas—Śuka y Sāraṇa—aclamaron a Rāghava, amante del dharma, diciendo: «¡Victoria!». Y al llegar a la ciudad de Laṅkā, hablaron al señor de los rākṣasas.

Verse 27

इतिप्रतिसमादिष्टौराक्षसौशुकसारणौ ।।6.25.26।।जयेतिप्रतिनन्द्यैतौराघवंधर्मवत्सलम् ।आगम्यनगरींलङ्कामब्रूतांराक्षसाधिपम् ।।6.25.27।।

Así, instruidos en respuesta, los dos rākṣasas—Śuka y Sāraṇa—aclamaron a Rāghava, amante del dharma, diciendo: «¡Victoria!». Y al llegar a la ciudad de Laṅkā, hablaron al señor de los rākṣasas.

Verse 28

विभीषणगृहीतौतुवधार्तौराक्षसेश्वर: ।दृष्टवाधर्मात्मनामुक्तौरामेणामिततेजसा ।।।।

Oh señor de los Rākṣasas, Vibhīṣaṇa nos había apresado para darnos muerte; pero Rāma, de alma justa y de esplendor inconmensurable, al vernos nos dejó en libertad.

Verse 29

एकस्थानगतायत्रचत्वारःपुरुषर्षभाः ।लोकपालसमाश्शूराःकृतास्त्रादृढविक्रमा ।।।।रामोदाशरथि्शीमान् लक्ष्मणश्चविभीषणः ।सुग्रीवश्चमहातेजामहेन्द्रसमविक्रमः ।।।।एतेशक्ताःपुरीलङ्कांसप्राकारांसतोरणाम् ।उत्पाट्यसङ्क्रमयितुंसर्वेतिष्ठन्तुवानराः ।।।।

Allí donde esos cuatro toros entre los hombres se hallan juntos—héroes semejantes a los guardianes del mundo—armados y firmes en su valor,

Verse 30

एकस्थानगतायत्रचत्वारःपुरुषर्षभाः ।लोकपालसमाश्शूराःकृतास्त्रादृढविक्रमा ।।6.25.29।।रामोदाशरथि्शीमान् लक्ष्मणश्चविभीषणः ।सुग्रीवश्चमहातेजामहेन्द्रसमविक्रमः ।।6.25.30।।एतेशक्ताःपुरीलङ्कांसप्राकारांसतोरणाम् ।उत्पाट्यसङ्क्रमयितुंसर्वेतिष्ठन्तुवानराः ।।6.25.31।।

—Rāma, el ilustre hijo de Daśaratha; Lakṣmaṇa; Vibhīṣaṇa; y el poderoso Sugrīva, cuyo valor rivaliza con el gran Indra—

Verse 31

एकस्थानगतायत्रचत्वारःपुरुषर्षभाः ।लोकपालसमाश्शूराःकृतास्त्रादृढविक्रमा ।।6.25.29।।रामोदाशरथि्शीमान् लक्ष्मणश्चविभीषणः ।सुग्रीवश्चमहातेजामहेन्द्रसमविक्रमः ।।6.25.30।।एतेशक्ताःपुरीलङ्कांसप्राकारांसतोरणाम् ।उत्पाट्यसङ्क्रमयितुंसर्वेतिष्ठन्तुवानराः ।।6.25.31।।

Estos son capaces de arrancar y llevarse la misma Laṅkā, con murallas y portales; que todos los Vānaras se aparten.

Verse 32

यादृश्यंतस्यरामस्यरूपंप्रहरणानिच ।वधिष्यतिपुरींलङ्कामेकस्तिष्ठन्तुतेत्रयः ।।।।

Tal es la presencia misma de Rāma—y tales son sus armas—que él solo puede destruir la ciudad de Laṅkā, aunque los otros tres se aparten.

Verse 33

रामलक्ष्मणगुप्तासासुग्रीवेणचवाहिनी ।बभूवदुर्दर्षतरासर्वैरपिसुरासुरैः ।।।।

Aquel ejército—protegido por Rāma y Lakṣmaṇa y guiado también por Sugrīva—se volvió sumamente temible, difícil de afrontar aun para todos los dioses y los asuras juntos.

Verse 34

प्रहृष्टरूपाध्वजिनीवनौकसां ।महात्मनाम् सम्प्रतियोद्धुमिच्छताम् ।अलंविरोधेनशमोविधीयतांप्रदीयतांदाशरथायमैदिली ।।।।

El ejército abanderado de los moradores del bosque, esos magnánimos, está exultante y ansioso por combatir. Basta de enemistad: que se establezca la paz; que Maithilī sea devuelta al hijo de Daśaratha.