Shloka 95

विभीषणागमनम्

Vibhīṣaṇa’s Arrival and the Debate on Refuge

Devanagari script

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

Transliteration

ity uktvā paruṣaṃ vākyaṃ rāvaṇaṃ rāvaṇānujaḥ | ājagāma muhūrtena yatra rāmaḥ salakṣmaṇaḥ ||

Translation

Habiendo dirigido a Rāvaṇa palabras duras, Vibhīṣaṇa —el hermano menor de Rāvaṇa— llegó en breve al lugar donde estaba Rāma junto con Lakṣmaṇa.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्धः)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्य-समाप्ति/उद्धरण-सूचक (quotative particle: "thus")

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + क्त्वा (क्त्वान्त/अव्ययकृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); पूर्वक्रिया (having said)

• परुषम्: harsh
• परुषम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परुष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; विशेषणम्

• वाक्यम्: speech/words
• वाक्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• रावणम्: Ravana (to Ravana)
• रावणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• रावणानुजः: Ravana's younger brother
• रावणानुजः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक) + अनुज (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन

• आजगाम: came/reached
• आजगाम: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) उपसर्ग: आ-
• Form: लिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• मुहूर्तेन: in a short while
• मुहूर्तेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: मुहूर्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; काल-करणे

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (where)

• रामः: Rama
• रामः: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सलक्ष्मणः: with Lakshmana
• सलक्ष्मणः: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय/उपपद) + लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: सह-अर्थे; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; रामस्य विशेषणम्

Context

Vibheeshana, having addressed Ravana in harsh language, reached Rama and Lakshmana in a short while.

Characters & Entities

• Vibhīṣaṇa
• Rāvaṇa
• Rāma
• Lakṣmaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is choosing righteous alignment over inherited allegiance; truthful counsel may be harsh, but it is ethically necessary when confronting adharma.

What is the narrative situation?

Vibhīṣaṇa departs from Rāvaṇa and joins Rāma’s vicinity.

Which character virtue is emphasized?

Truthfulness joined with decisive action.