Sarga 36

Verse 1

उक्तवाक्ये मुनौ तस्मिन्नुभौ राघवलक्ष्मणौ।प्रतिनन्द्य कथां वीरावूचतुर्मुनिपुङ्गवम्।।।।

Cuando aquel sabio hubo hablado, los dos héroes, Rāma y Lakṣmaṇa, complacidos con el relato, se dirigieron al más eminente de los ascetas, Viśvāmitra.

Verse 2

धर्मयुक्तमिदं ब्रह्मन् कथितं परमं त्वया ।दुहितुश्शैलराजस्य ज्येष्ठाया वक्तुमर्हसि।।।।विस्तरं विस्तरज्ञोऽसि दिव्यमानुषसम्भवम्।

Oh sabio brahmán, has narrado este supremo relato fundado en el dharma. Puesto que conoces los pormenores, debes contar con amplitud la historia de la hija mayor del Señor de las Montañas y los sucesos que se dieron entre dioses y hombres.

Verse 3

त्रीन् पथो हेतुना केन प्लावयेल्लोकपावनी।।।।कथं गङ्गा त्रिपथगा विश्रुता सरिदुत्तमा।त्रिषु लोकेषु धर्मज्ञ कर्मभि: कैस्समन्विता।।।।

¿Por qué causa Gaṅgā, purificadora de los mundos, inunda los tres caminos? ¿Y cómo llegó Gaṅgā, célebre como Tripathagā y la más excelsa de los ríos en los tres mundos, a estar dotada de tal poder, por qué obras, oh conocedor del dharma?

Verse 4

त्रीन् पथो हेतुना केन प्लावयेल्लोकपावनी।।1.36.3।।कथं गङ्गा त्रिपथगा विश्रुता सरिदुत्तमा।त्रिषु लोकेषु धर्मज्ञ कर्मभि: कैस्समन्विता।।1.36.4।।

¿Por qué causa Gaṅgā, purificadora de los mundos, inunda los tres caminos? ¿Y cómo llegó Gaṅgā, célebre como Tripathagā y la más excelsa de los ríos en los tres mundos, a estar dotada de tal poder, por qué obras, oh conocedor del dharma?

Verse 5

तथा ब्रुवति काकुत्स्थे विश्वामित्रस्तपोधन:।निखिलेन कथां सर्वामृषिमध्ये न्यवेदयत्।।।।

Cuando el príncipe de Kakutstha habló así, Viśvāmitra, cuya riqueza era la austeridad, expuso íntegramente toda la historia, en medio de los ṛṣis.

Verse 6

पुरा राम कृतोद्वाहो नीलकण्ठो महातपा:।दृष्ट्वा च स्पृहया देवीं मैथुनायोपचक्रमे।।।।

En tiempos antiguos, oh Rāma, Nīlakaṇṭha, el gran asceta, tras desposar a la Diosa, la miró con anhelo y comenzó a buscar la unión conyugal.

Verse 7

शितिकण्ठस्य देवस्य दिव्यं वर्षशतं गतम्।न चापि तनयो राम तस्यामासीत् परन्तप।।।।

Pasó un centenar de años divinos para el dios Śitikaṇṭha; y, sin embargo, oh Rāma, domador de enemigos, no nació hijo alguno de ella.

Verse 8

ततो देवास्समुद्विग्ना: पितामहपुरोगमा:।यदिहोत्पद्यते भूतं कस्तत्प्रतिसहिष्यते।।।।

Entonces los dioses, con Pitāmaha (Brahmā) a la cabeza, se alarmaron profundamente: «Si aquí y ahora nace un ser, ¿quién podría soportar tal poder?»

Verse 9

अभिगम्य सुरास्सर्वे प्रणिपत्येदमब्रुवन्।देव देव महादेव लोकस्यास्य हिते रत ।।।।सुराणां प्रणिपातेन प्रसादं कर्तुमर्हसि।

Todos los dioses se acercaron y, postrándose, dijeron: «¡Oh Dios de dioses, oh Mahādeva, siempre dedicado al bien de este mundo! Sé propicio a los dioses que se inclinan ante ti.»

Verse 10

न लोका धारयिष्यन्ति तव तेजस्सुरोत्तम ।।।।ब्राह्मेण तपसा युक्तो देव्या सह तपश्चर।त्रैलोक्यहितकामार्थं तेजस्तेजसि धारय ।।।।

«Oh excelso entre los devas, los mundos no podrán soportar tu fulgurante poder. Practica la austeridad, ceñida por la disciplina brahmánica, junto con la Diosa (Umā); por el bien de los tres mundos, contiene tu tejas dentro de tu propio tejas.»

Verse 11

न लोका धारयिष्यन्ति तव तेजस्सुरोत्तम ।।1.36.10।।ब्राह्मेण तपसा युक्तो देव्या सह तपश्चर।त्रैलोक्यहितकामार्थं तेजस्तेजसि धारय ।।1.36.11।।

«Oh excelso entre los devas, los mundos no podrán soportar tu fulgurante poder. Practica la austeridad, ceñida por la disciplina brahmánica, junto con la Diosa (Umā); por el bien de los tres mundos, contiene tu tejas dentro de tu propio tejas.»

Verse 12

देवतानां वचश्श्रुत्वा सर्वलोकमहेश्वर:।बाढमित्यब्रवीत्सर्वान्पुनश्चैवमुवाच ह ।।।।

Al oír las palabras de los dioses, Maheśvara, Señor de todos los mundos, les dijo a todos: «Así sea», y luego habló de nuevo.

Verse 13

धारयिष्याम्यहं तेजस्तेजस्येव सहोमया।त्रिदशा: पृथिवी चैव निर्वाणमधिगच्छतु।।।।

«Junto con Umā, sostendré este tejas dentro de mi propio tejas; que los dioses y la tierra por igual alcancen la paz.»

Verse 14

यदिदं क्षुभितं स्थानान्मम तेजो ह्यनुत्तमम्।धारयिष्यति कस्तन्मे ब्रुवन्तु सुरसत्तमा:।।।।

Si este poder insuperable mío, este tejas, se aparta de su debido asiento, ¿quién podrá soportarlo? Oh los mejores de los dioses, decídmelo.

Verse 15

एवमुक्तास्सुरास्सर्वे प्रत्यूचुर्वृषभध्वजम्।यत्तेज: क्षुभितं ह्येतत्तद्धरा धारयिष्यति।।।।

Así interpelados, todos los dioses respondieron al Señor del estandarte del toro: «Este tejas, ahora agitado, lo sostendrá la Tierra.»

Verse 16

एवमुक्तस्सुरपति: प्रमुमोच महीतले।तेजसा पृथिवी येन व्याप्ता सगिरिकानना।।।।

Así instruido, el Señor lo liberó sobre la tierra; por esa potencia quedó impregnado todo el mundo, con montañas y bosques.

Verse 17

ततो देवा: पुनरिदमूचुश्चाथ हुताशनम्।प्रविश त्वं महातेजो रौद्रं वायुसमन्वित:।।।।

Entonces los dioses hablaron de nuevo a Agni: «Entra, oh de gran fulgor, en esta energía terrible nacida de Rudra, junto con Vāyu».

Verse 18

तदग्निना पुनर्व्याप्तं सञ्जातश्श्वेतपर्वत:।दिव्यं शरवणं चैव पावकादित्यसन्निभम्।।।।यत्र जातो महातेजा: कार्तिकेयोऽग्निसम्भव:।

Esa energía, al ser de nuevo penetrada por Agni, se convirtió en la Montaña Blanca; y se volvió el divino Śaravaṇa, resplandeciente como el fuego y el sol, donde nació el muy esplendoroso Kārttikeya, engendrado por el fuego.

Verse 19

अथोमां च शिवं चैव देवास्सर्षिगणास्तदा।पूजयामासुरत्यर्थं सुप्रीतमनसस्तत:।।।।

Después, los dioses, junto con las huestes de rishis, rindieron profunda adoración a Umā y a Śiva; sus corazones quedaron colmados de gozo por lo sucedido.

Verse 20

अथ शैलसुता राम त्रिदशानिदमब्रवीत्।समन्युरशपत्सर्वान् क्रोधसंरक्तलोचना।।।।

Entonces, oh Rāma, la hija de la montaña dijo estas palabras a los dioses; con los ojos enrojecidos por la ira, los maldijo a todos.

Verse 21

यस्मान्निवारिता चैव सङ्गति: पुत्रकाम्यया।अपत्यं स्वेषु दारेषु तस्मान्नोत्पादयिष्यथ।।1.36.21।।

Puesto que mi unión—buscada con el anhelo de un hijo—fue impedida, por ello no engendraréis descendencia con vuestras propias esposas.

Verse 22

अद्यप्रभृति युष्माकमप्रजास्सन्तु पत्नय:।।।।एवमुक्त्वासुरान् सर्वान् शशाप पृथिवीमपि।

«Desde hoy, que vuestras esposas queden sin hijos.» Dicho esto, maldijo a todos los dioses y también maldijo a la Tierra.

Verse 23

अवने नैकरूपा त्वं बहुभार्या भविष्यसि।।।।न च पुत्रकृतां प्रीतिं मत्क्रोधकलुषीकृता ।प्राप्स्यसि त्वं सुदुर्मेधे मम पुत्रमनिच्छती।।।।

Oh Tierra, no permanecerás de una sola forma; serás esposa de muchos señores. Y, manchada por mi ira—pues no quisiste que yo tuviera un hijo—no alcanzarás la dicha que nace de un hijo, oh de mente perversa.

Verse 24

अवने नैकरूपा त्वं बहुभार्या भविष्यसि।।1.36.23।।न च पुत्रकृतां प्रीतिं मत्क्रोधकलुषीकृता ।प्राप्स्यसि त्वं सुदुर्मेधे मम पुत्रमनिच्छती।।1.36.24।।

Oh Tierra, no permanecerás de una sola forma; serás esposa de muchos señores. Y, manchada por mi ira—pues no quisiste que yo tuviera un hijo—no alcanzarás la dicha que nace de un hijo, oh de mente perversa.

Verse 25

तान् सर्वान् व्रीडितान् दृष्ट्वा सुरान्सुरपतिस्तदा।गमनायोपचक्राम दिशं वरुणपालिताम्।।।।

Al ver a todos aquellos dioses avergonzados, el Señor de los dioses se dispuso entonces a partir, volviéndose hacia el occidente, la región custodiada por Varuṇa.

Verse 26

स गत्वा तप आतिष्ठत्पार्श्वे तस्योत्तरे गिरौ।हिमवत्प्रभवे शृङ्गे सह देव्या महेश्वर:।।।।

Habiendo llegado allí, Maheśvara, junto con la Diosa, emprendió austeridades en una cumbre nacida del Himavat, en la ladera septentrional del monte.

Verse 27

एष ते विस्तरो राम शैलपुत्र्या निवेदित:।गङ्गाया: प्रभवं चैव शृणु मे सहलक्ष्मण:।।।।

Oh Rāma, así te he expuesto en detalle el relato acerca de la Hija de la Montaña. Ahora, junto con Lakṣmaṇa, escucha también de mí el origen de Gaṅgā.