Sarga 33

Verse 1

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कुशनाभस्य धीमत:।शिरोभिश्चरणौ स्पृष्ट्वा कन्याशतमभाषत।।1.33.1।।

Al oír aquellas palabras del sabio Kūśanābha, sus cien hijas tocaron sus pies con la cabeza y luego hablaron.

Verse 2

वायुस्सर्वात्मको राजन् प्रधर्षयितुमिच्छति।अशुभं मार्गमास्थाय न धर्मं प्रत्यवेक्षते।।1.33.2।।

Oh Rey, Vāyu, el Viento omnipenetrante, pretende ultrajarnos; tomando un sendero funesto, no muestra respeto alguno por el dharma.

Verse 3

पितृमत्यस्स्म भद्रं ते स्वच्छन्दे न वयं स्थिता:।पितरं नो वृणीष्व त्वं यदि नो दास्यते तव।।1.33.3।।

«Tenemos padre —bendiciones para ti—, por eso no somos libres de elegir a nuestro antojo. Pide a nuestro padre; si él nos concede para ti, entonces así sea.»

Verse 4

तेन पापानुबन्धेन वचनं न प्रतीच्छता।एवं ब्रुवन्त्यस्सर्वास्स्म वायुना निहता भृशम्।।1.33.4।।

Mientras todas hablábamos así, aquel, atado a un rumbo pecaminoso y rehusando aceptar nuestras palabras, nos golpeó con dureza, por la fuerza de Vāyu.

Verse 5

तासां तद्वचनं श्रुत्वा राजा परमधार्मिक:।प्रत्युवाच महातेजा: कन्याशतमनुत्तमम्।।1.33.5।।

Al oír aquellas palabras de sus hijas, el rey, supremamente justo y de gran esplendor, respondió a sus cien doncellas excelsas.

Verse 6

क्षान्तं क्षमावतां पुत्र्य: कर्तव्यं सुमहत्कृतम्।ऐकमत्यमुपागम्य कुलं चावेक्षितं मम।।1.33.6।।

«Hijas mías, habéis mostrado la paciencia propia de los verdaderamente pacientes: una obra inmensamente grande. Al manteneros unidas en unanimidad, habéis salvaguardado el honor de mi linaje.»

Verse 7

अलङ्कारो हि नारीणां क्षमा तु पुरुषस्य वा।दुष्करं तच्च यत् क्षान्तं त्रिदशेषु विशेषत:।।1.33.7।।यादृशी व: क्षमा पुत्र्यस्सर्वासामविशेषत:।

«Para las mujeres, y también para los hombres, la paciencia es un adorno. Difícil es ese perdón, especialmente aun entre los dioses. Pero tal es vuestra paciencia, hijas mías: en todas vosotras, sin división alguna.»

Verse 8

क्षमा दानं क्षमा यज्ञः क्षमा सत्यं हि पुत्रिका:।।1.33.8।।क्षमा यश: क्षमा धर्म: क्षमया निष्ठितं जगत्।

La paciencia es caridad; la paciencia es sacrificio; la paciencia, en verdad, es la verdad, oh hijas. La paciencia es gloria; la paciencia es dharma: por la paciencia se sostiene el mundo.

Verse 9

विसृज्य कन्या: काकुत्स्थ राजा त्रिदशविक्रम:।।1.33.9।।मन्त्रज्ञो मन्त्रयामास प्रदानं सह मन्त्रिभि:। देशकालौ प्रदानस्य सदृशे प्रतिपादनम्।।1.33.10।।

Oh Kakutstha, tras despedir a sus hijas, el rey —cuyo valor igualaba al de los dioses y que era diestro en el consejo— deliberó con sus ministros acerca de entregar a las doncellas en matrimonio: el lugar y el tiempo apropiados para el don, y un esposo digno y conveniente.

Verse 10

विसृज्य कन्या: काकुत्स्थ राजा त्रिदशविक्रम:।।1.33.9।।मन्त्रज्ञो मन्त्रयामास प्रदानं सह मन्त्रिभि:। देशकालौ प्रदानस्य सदृशे प्रतिपादनम्।।1.33.10।।

Oh descendiente de Kakutstha, tras despedir a sus hijas, el rey—poderoso como los dioses y versado en el consejo—deliberó con sus ministros sobre su casamiento: el lugar y el tiempo adecuados, y un esposo digno.

Verse 11

एतस्मिन्नेव काले तु चूली नाम महातपा:।ऊर्ध्वरेताश्शुभाचारो ब्राह्मं तप उपागमत्।।1.33.11।।

En ese mismo tiempo, un gran asceta llamado Cūlī—célibe y de conducta pura—emprendió austeridades brahmánicas en busca de Brahman.

Verse 12

तप्यन्तं तमृषिं तत्र गन्धर्वी पर्युपासते।सोमदा नाम भद्रं ते ऊर्मिला तनया तदा।।1.33.12।।

Allí, mientras aquel rishi practicaba austeridades, una doncella gandharvī le servía: Somadā de nombre, hija de Ūrmilā. Bendiciones para ti.

Verse 13

सा च तं प्रणता भूत्वा शुश्रूषणपरायणा।उवास काले धर्मिष्ठा तस्यास्तुष्टोऽभवद्गुरु:।।1.33.13।।

Y ella, postrándose ante él, permaneció entregada al servicio. Con el paso del tiempo, viviendo firmemente en el dharma, complació a su guru, y el maestro quedó satisfecho con ella.

Verse 14

स च तां कालयोगेन प्रोवाच रघुनन्दन।परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते किं करोमि तव प्रियम्।।1.33.14।।

Y a su debido tiempo, oh deleite de los Raghus, él le dijo: «Estoy complacido. Bendición sobre ti: ¿qué favor puedo concederte para tu alegría?»

Verse 15

परितुष्टं मुनिं ज्ञात्वा गन्धर्वी मधुरस्वरा।उवाच परमप्रीता वाक्यज्ञा वाक्यकोविदम्।।1.33.15।।

Sabiendo que el muni estaba satisfecho, la doncella gandharva, de voz dulce y colmada de gozo, habló—diestra en palabras—al maestro de la elocuencia.

Verse 16

लक्ष्म्या समुदितो ब्राह्म्या ब्रह्मभूतो महातपा:।ब्राह्मेण तपसा युक्तं पुत्रमिच्छामि धार्मिक।।1.33.16।।

«Oh gran asceta, resplandeciente con esplendor brahmánico y como Brahmā mismo; oh justo: deseo un hijo, dotado de austeridad brahmánica.»

Verse 17

अपतिश्चास्मि भद्रं ते भार्या चास्मि न कस्यचित्।ब्राह्मेणोपगतायाश्च दातुमर्हसि मे सुतम्।।1.33.17।।

Estoy sin esposo—bendición sea sobre ti—y no pertenezco a nadie como esposa. Puesto que he venido a ti en busca de amparo, debes concederme un hijo por el poder de tu brahman, el mérito de tu ascesis.

Verse 18

तस्या: प्रसन्नो ब्रह्मर्षिर्ददौ पुत्रमनुत्तमम्।ब्रह्मदत्त इति ख्यातं मानसं चूलिनस्सुतम्।।1.33.18।।

Complacido con ella, el brahmarṣi le otorgó un hijo excelso, nacido de la mente, hijo de Cūlin, que llegó a ser célebre con el nombre de Brahmadatta.

Verse 19

स राजा सौमदेयस्तु पुरीमध्यवसत्तदा।कांपिल्यां परया लक्ष्म्या देवराजो यथा दिवम्।।1.33.19।।

Aquel rey—hijo de Somadā—habitaba entonces en la ciudad de Kāṁpilya con gran prosperidad, como el señor de los devas en el cielo.

Verse 20

स बुद्धिं कृतवान् राजा कुशनाभस्सुधार्मिक:।ब्रह्मदत्ताय काकुत्स्थ दातुं कन्याशतं तदा।।1.33.20।।

Entonces el rey Kūśanābha, profundamente justo—oh Kakutstha—resolvió dar a Brahmadatta sus cien hijas doncellas.

Verse 21

तमाहूय महातेजा ब्रह्मदत्तं महीपति:। ददौ कन्याशतं राजा सुप्रीतेनान्तरात्मना।।1.33.21।।

Haciendo llamar a Brahmadatta, aquel poderoso señor de la tierra, con el corazón colmado de alegría, le entregó gozoso a las cien doncellas.

Verse 22

यथाक्रमं तत: पाणीन् जग्राह रघुनन्दन।ब्रह्मदत्तो महीपालस्तासां देवपतिर्यथा।।1.33.22।।

Entonces, oh deleite de los Raghus, el rey Brahmadatta tomó sus manos en el debido orden, como Indra recibe a las diosas.

Verse 23

स्पृष्टमात्रे तत: पाणौ विकुब्जा विगतज्वरा:।युक्ता: परमया लक्ष्म्या बभु: कन्याशतं तदा।।1.33.23।।ृ32

Luego, con el solo contacto de su mano, las encorvadas quedaron libres de aflicción y fiebre; y entonces las cien doncellas se vieron colmadas de suprema hermosura y fortuna.

Verse 24

स दृष्ट्वा वायुना मुक्ता: कुशनाभो महीपति:।बभूव परमप्रीतो हर्षं लेभे पुन:पुन:।।1.33.24।।

Al ver el rey Kūśanābha a sus hijas liberadas del mal causado por Vāyu, se llenó de inmensa alegría y una y otra vez gustó el gozo.

Verse 25

कृतोद्वाहं तु राजानं ब्रह्मदत्तं महीपति:।सदारं प्रेषयामास सोपाध्यायगणं तदा।।1.33.25।।

Cumplidas debidamente las nupcias, el rey despidió entonces al rey Brahmadatta, junto con sus esposas y la compañía de sacerdotes y maestros.

Verse 26

सोमदाऽपि सुसंहृष्टा पुत्रस्य सदृशीं क्रियाम्।यथान्यायं च गन्धर्वी स्नुषास्ता: प्रत्यनन्दत।।1.33.26।।

Somadā, la mujer gandharva, se alegró sobremanera; al ver que su hijo había obrado como le correspondía, elogió debidamente a aquellas nueras conforme a la rectitud.