HomeRamayanaBala KandaSarga 17Shloka 3
Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

सप्तदशः सर्गः — देवसंवादः तथा वानर-ऋक्ष-उत्पत्तिः

Divine Council and the Generation of Vanara Allies

मायाविदश्च शूरांश्च वायुवेगसमाञ्जवे।नयज्ञान्बुद्धिसम्पन्नान्विष्णुतुल्यपराक्रमान्।।।।असंहार्यानुपायज्ञान् दिव्यसंहननान्वितान्।सर्वास्त्रगुणसम्पन्नानमृतप्राशनानिव।।।।अप्सरस्सु च मुख्यासु गन्धर्वाणां तनूषु च ।सृजध्वं हरिरूपेण पुत्रांस्तुल्यपराक्रमान्।।।।

māyāvidaś ca śūrāṃś ca vāyuvegasamāñ jave | nayajñān buddhisampannān viṣṇutulyaparākramān ||

asaṃhāryān upāyajñān divyasaṃhananānvitān | sarvāstraguṇasampannān amṛtaprāśanān iva ||

apsarassu ca mukhyāsu gandharvāṇāṃ tanūṣu ca | sṛjadhvaṃ harirūpeṇa putrāṃs tulyaparākramān ||

«Cread, en forma de vánara, hijos de igual poder: diestros en estratagemas, valientes, veloces como el viento; conocedores de la política y dotados de inteligencia; iguales a Viṣṇu en valor; firmes en el empeño; versados en los medios del éxito; provistos de cuerpos divinos; consumados en las artes de las armas, como si hubieran bebido amṛta. Que nazcan de los cuerpos de las principales apsaras y de las mujeres gandharvas.»

मायाविदःknowers of illusion
मायाविदः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमायाविद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; समास: माया + विद् (मायां वेत्ति) ‘knower of illusion’; ‘सृजध्वम्’ इत्यस्य कर्म-विशेष्य
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
शूरान्heroes; brave ones
शूरान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; ‘सृजध्वम्’ इत्यस्य कर्म
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
वायुवेगसमान्equal to the speed of the wind
वायुवेगसमान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवायु + वेग + समान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; समास: वायोः वेगः (wind-speed) तेन समानाः; ‘(पुत्रान्)’ इत्यस्य विशेषण
जवेin speed
जवे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootजव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; अधिकरण (in speed)
नयज्ञान्knowers of policy/statecraft
नयज्ञान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनय + ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; समास: नयम् जानन्ति इति; ‘statecraft-knowers’
बुद्धिसम्पन्नान्endowed with intelligence
बुद्धिसम्पन्नान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootबुद्धि + सम्पन्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; समास: बुद्ध्या सम्पन्नाः; ‘endowed with intellect’
विष्णुतुल्यपराक्रमान्equal to Viṣṇu in valor
विष्णुतुल्यपराक्रमान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootविष्णु + तुल्य + पराक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; समास: विष्णुना तुल्यः पराक्रमः येषाम्; ‘equal to Viṣṇu in prowess’
असंहार्यान्irresistible; not to be destroyed
असंहार्यान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअ + संहार्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; नञ्-समास/उपसर्ग-निषेध: ‘not destructible/irresistible’
उपायज्ञान्knowers of means/strategies
उपायज्ञान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउपाय + ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; समास: उपायान् जानन्ति इति; ‘knowers of means/strategems’
दिव्यसंहननान्वितान्possessed of divine/extraordinary bodies
दिव्यसंहननान्वितान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदिव्य + संहनन + अन्वित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; समास: दिव्यं संहननं (adamantine build) तेन अन्विताः
सर्वास्त्रगुणसम्पन्नान्endowed with all weapon-qualities/skills
सर्वास्त्रगुणसम्पन्नान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व + अस्त्र + गुण + सम्पन्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; समास: सर्वेषां अस्त्राणां गुणैः सम्पन्नाः; ‘fully equipped with all weapon-skills/qualities’
अमृतप्राशनान्(like) drinkers of nectar; immortals
अमृतप्राशनान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअमृत + प्राशन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; समास: अमृतस्य प्राशनम् (drinking) येषाम्/ये; उपमान-प्रयोगे ‘इव’ सह
इवlike; as if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-वाचक (particle of comparison)
अप्सरस्सुamong the apsarases
अप्सरस्सु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन; अधिकरण (among/from apsarases)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
मुख्यासुamong the chief (ones)
मुख्यासु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootमुख्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन; ‘अप्सरस्सु’ इत्यस्य विशेषण
गन्धर्वाणाम्of the gandharvas
गन्धर्वाणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; सम्बन्ध (of gandharvas)
तनूषुin (their) bodies
तनूषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन; अधिकरण (in bodies)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
सृजध्वम्create; beget
सृजध्वम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपद
हरिरूपेणin the form of monkeys
हरिरूपेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootहरि + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; समास: हरेः रूपम्; करण (by means of/with the form of monkeys)
पुत्रान्sons
पुत्रान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; ‘सृजध्वम्’ इत्यस्य मुख्य-कर्म
तुल्यपराक्रमान्of equal valor
तुल्यपराक्रमान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतुल्य + पराक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; समास: तुल्यः पराक्रमः येषाम्; ‘पुत्रान्’ इत्यस्य विशेषण

Incarnate as monkeys in the womb of chiefs of apsarasas and gandharvas. Create sons who have the knowledge of deceitful tricks, who are brave, who match wind in speed, who are endowed with intellect and state-craft, who are determined, who are knowledgeable in various means of achieving victory, who are supernatural bodies, who possess capability of employing and resisting weapons, who resemble those who subsist on amrita (immortals) and are equal (to Visnu) in prowess.

B
Brahmā
V
Viṣṇu
V
vānaras (monkey form)
A
amṛta

FAQs

Dharma is protected by aligning extraordinary abilities with a righteous mission: intelligence, strategy, and strength are explicitly commissioned for the restoration of moral order, not personal domination.

Brahmā instructs divine beings to generate powerful allies in monkey form—future vānaras—equipped with speed, intellect, strategy, and martial excellence to assist Rāma.

Practical wisdom joined to courage: the ideal helper is both brave and discerning (buddhi + naya), using power ethically and effectively.