Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

Glorification of Vārāṇasī: Kapardīśvara Liṅga and the Piśācamocana Tīrtha

विभाति रुद्रैः सहितो दिविष्ठैः समाभृतो योगिरिभरप्रमेयैः । स वालखिल्यादिभिरेष देवो यथोदये भानुरशेषदेवः

vibhāti rudraiḥ sahito diviṣṭhaiḥ samābhṛto yogiribharaprameyaiḥ | sa vālakhilyādibhireṣa devo yathodaye bhānuraśeṣadevaḥ

Él resplandece, acompañado por los Rudras que moran en el cielo, y rodeado por multitudes inconmensurables de rishis y huestes de yoguis. Este mismo dios, asistido por los Vālakhilyas y otros, aparece como el Sol al nacer, eclipsando a todos los devas.

विभातिshines
विभाति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि+भा (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
रुद्रैःwith the Rudras
रुद्रैः:
Sahakāraka (सह/साकं)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/सह), बहुवचन
सहितःaccompanied
सहितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसह (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + इ (धातु)
Formकृदन्त (क्त/PPP) ‘accompanied’, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दिविष्ठैःdwelling in heaven
दिविष्ठैः:
Sahakāraka (सह)
TypeAdjective
Rootदिविष्ठ (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (रुद्रैः विशेषण)
समाभृतःfully adorned
समाभृतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्+आ+भृ (धातु)
Formकृदन्त (क्त/PPP), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘fully adorned/furnished’
योगि-ऋषि-भर-प्रमेयैःby/with those measurable (only) by hosts of yogi-sages
योगि-ऋषि-भर-प्रमेयैः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootयोगिन् (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक) + भर (प्रातिपदिक) + प्रमेय (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष (सम्बन्ध: ‘measured/known by the multitude of yogi-sages’), पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (समाभृतः इत्यस्य/सहितः इत्यस्य)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वालखिल्य-आदिभिःwith the Vālakhilyas and others
वालखिल्य-आदिभिः:
Sahakāraka (सह)
TypeNoun
Rootवालखिल्य (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘Vālakhilyas and others’), पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
एषःthis (one)
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
देवःgod
देवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यथाas, like
यथा:
Upamāna-dyotaka (उपमानद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय (particle/adverb) उपमान/तुलनार्थक
उदयेat rising
उदये:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootउदय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
भानुःthe sun
भानुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभानु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अशेष-देवः(as) the sun, embodying all gods
अशेष-देवः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअशेष (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘अशेषः देवः’/‘all-god’ i.e., comprising all gods), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (भानुः)

Not explicitly stated in the provided excerpt (context needed from surrounding verses).

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: vira

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes: वालखिल्यादिभिः = वालखिल्य + आदिभिः; यथोदये = यथा + उदये; भानुरशेषदेवः = भानुः + अशेषदेवः

R
Rudras
V
Vālakhilyas
B
Bhānu (Sun)

FAQs

The verse compares the deity’s manifestation to the Sun at sunrise—radiant and surpassing the brilliance of all other gods.

The Vālakhilyas are a class of tiny ascetic sages known in Purāṇic literature for intense tapas and association with solar praise and cosmic order.

It emphasizes divine supremacy expressed through cosmic splendor and universal attendance—Rudras, sages, and ascetics collectively honoring the deity’s transcendent radiance.