Adhyaya 75

Verse 1

व्यास उवाच । श्रुत्वा महेश्वराद्वाक्यं देवाः शक्रपुरोगमाः । दुद्रुवुर्दैत्यसंघांस्तान्सर्वे सर्वान्समंततः

Vyāsa dijo: Al oír las palabras de Maheśvara, todos los devas—guiados por Śakra (Indra)—se lanzaron y acometieron por todos lados a aquellas huestes de Dāityas.

Verse 2

आजगाम महाबाहुः कुंभो नाम महासुरः । नैरृतो यक्षराजानं गदया चाहनद्भृशम्

Entonces llegó el gran asura de poderosos brazos, llamado Kumbha, nacido de la estirpe de Nirṛti, y golpeó con fiereza al rey de los Yakṣas con su maza.

Verse 3

गुह्यकेशो गदापातैर्जघान भृशमुत्तमम् । ततोन्योन्यं गदायुद्धमभवद्भीषणं तयोः

Guhyakeśa abatió al poderoso Uttama con repetidos golpes de maza. Luego surgió entre ambos un terrible duelo de mazas, intercambiándose golpe por golpe.

Verse 4

चक्रबंधं महाबंधं पुरोवध्यनिबंधनम् । प्राचुरं भीषणं यानं स्फोटतैलाभिवास्तिकम्

Un artilugio de rueda, una gran atadura, un ligamen destinado a la ejecución ante todos: un aparato copioso y aterrador, untado con aceite que levanta ampollas.

Verse 5

तेन कृत्वा महायुद्धमवसाने धनेश्वरः । पातयामास तं स्फोटं तस्य कुंभस्य चोरसि

Tras librar con él una gran batalla, al final Dhaneśvara, Señor de las Riquezas, hizo reventar aquella hinchazón sobre el pecho de Kumbha.

Verse 6

भग्नदंष्ट्रस्ततः कुंभो निपपात महीतले । स्यंदनस्थो महावीर्यो जंभो हरिहयं तदा

Entonces Kumbha, con el colmillo quebrado, cayó a tierra. En ese instante el gran héroe Jambha, de pie en su carro, golpeó al caballo de Hari.

Verse 7

जघानशरसंघैश्च तथैवैरावणं भृशम् । वासवो भिदुरेणैव संबिभेदासुरोत्तमम्

Y con lluvias de flechas derribó ferozmente a Airāvaṇa; Vāsava también, con su arma penetrante, destrozó a aquel supremo de los Asuras.

Verse 8

स पपात धरापृष्ठे गतासुर्लोहितोक्षितः । तथारण्यं सुघोरं च अघोरं घोरमेव च

Cayó sobre la superficie de la tierra, sin vida, empapado en sangre; y aquel bosque se volvió sumamente espantoso, tanto lo "no espantoso" como lo espantoso en verdad.

Verse 9

चतुरो गणमुख्यांश्च शक्त्या बिभेद संयुगे । सेनान्यश्चैव प्रत्येकं पातयामास लाघवात्

En la batalla, partió a cuatro líderes de los gaṇas con su lanza; y, con rápida facilidad, derribó también a cada uno de los comandantes, uno por uno.

Verse 10

सौरभं शरसंघैश्च जयंतो वशमानयत् । शक्तिहस्तं च संह्रादं यमदंडं नरांतकम्

Jayanta sometió a Saurabha con lluvias de flechas; y de igual manera puso bajo control a Śaktihasta, Saṃhrāda, Yamadaṇḍa y Narāntaka.

Verse 11

हत्वा च पातयामास स भस्मीकृतविग्रहः । कालश्च खड्गपातेन पातयामास बाभ्रवम्

Habiéndolo matado, lo hizo caer, con su cuerpo reducido a cenizas. Y Kāla también, con un golpe de su espada, derribó a Bābhrava.

Verse 12

शक्त्या मृत्युर्बिभेदाश्वं तथा निर्घृणकं रणे । अग्निना दह्यमानाश्च सप्तैते च महाबलाः

Con una lanza, Mṛtyu atravesó a Aśva, y asimismo a Nirghṛṇaka en la batalla. Y, abrasados por el fuego, estos siete eran todos de fuerza inmensa.

Verse 13

भद्रबाहुर्महाबाहुः सुगंधो गंध एव च । भौरिको वल्लिको भीम एते सेनाग्रगामिनः

Bhadrabāhu, el de gran brazo Mahābāhu, Sugandha y Gandha; también Bhaurika, Vallika y Bhīma: éstos son los caudillos de vanguardia que marchan al frente del ejército.

Verse 14

रणे संदग्धदेहाश्च पेतुरुर्व्यां गतासवः । पाशबद्धा महावीर्या वरुणस्य महात्मनः

En la batalla, sus cuerpos quedaron chamuscados; sin vida, cayeron sobre la tierra: aquellos héroes poderosos, atados por el lazo de Varuṇa, el magnánimo.

Verse 15

पेतुरुर्व्यां महासत्वाः शूराः शूरभयानकाः । शूरस्य रश्मिजालेन निहताः पञ्चदानवाः

Cayeron a la tierra aquellos guerreros de gran temple, valientes y temibles aun para los bravos; cinco dánavas fueron abatidos por la red de rayos de Śūra.

Verse 16

तुरुतुंबुरुदुर्मेधस्साधका साधकाभिधाः । क्रूर क्रौंच रणेशान मोदसंमोद षण्मुखाः

«Turutuṃburu, Durmedhas, Sādhaka y los llamados Sādhakas; Krūra, Krauñca, Raṇeśāna, Modasaṃmoda y Ṣaṇmukha.»

Verse 17

शरैर्निपातिता दैत्याः संयुगे मातरिश्वना । नैरृतो गदया भीमं पातयामास भूतले

En la batalla, los Daityas fueron abatidos por las flechas de Mātariśvan; y Nairṛta, con su maza, derribó a Bhīma sobre la tierra.

Verse 18

शूलपातैश्च रुद्राणां शतशो दैत्यदानवाः । निपेतुः संयुगे भीताः संमुखा रणपंडिताः

Heridos por las descargas de tridentes de los Rudras, cientos de Daityas y Dānavas cayeron en la batalla—atemorizados en el fragor del combate, aunque habían encarado al enemigo de frente y eran diestros en la guerra.

Verse 19

वसूनां शरपातैश्च शूराणां रश्मिमालिनाम् । मेघानां करकाभिश्च वज्रपातैस्सुदारुणैः

Con lluvias de flechas de los Vasus, con héroes radiantes ceñidos de rayos, y con nubes que arrojaban granizo—junto con golpes de rayo, fieros y terribles.

Verse 20

निपातिता रणे दैत्याः शतशो बलशालिनः । कुबेरस्य गदापातैर्निपतंति सहस्रशः

En la batalla, cientos de Daityas, fuertes y poderosos, fueron derribados; y por los golpes de la maza de Kubera, caían por millares.

Verse 21

शक्रस्य भिदुरेणैव भेदिता दैत्यपुंगवाः । असंख्याताः पतंत्युर्व्यां स्कंदशक्त्या तथा हताः

Atravesados por el arma Bhidura de Śakra (Indra), los más eminentes de los Daityas fueron hendidos; e incontables otros, igualmente muertos por la lanza de Skanda, cayeron sobre la tierra.

Verse 22

गणेशपर्शुपातेन पतंति मुख्यमुख्यकाः । वैकुंठकरमुक्तेन चक्रेण तीव्रकर्मणा

Heridos por el hacha de Gaṇeśa, caen los más eminentes entre los caudillos; y por el disco Sudarśana, de acción feroz, soltado desde la mano de Vaikuṇṭha (Viṣṇu), son segados.

Verse 23

दैत्यानां प्रवराणां च शिरांसि निपतंति कौ । शमनो यमदंडेन कोटिकोटिसहस्रशः

Entonces cayeron las cabezas de los más excelsos Dāityas, en multitudes incontables; pues Śamana (Yama), blandiendo la vara de Yama, los abatía por decenas de millones y decenas de millones.

Verse 24

अपातयत्तदा भूम्यां कालः खड्गेन दानवान् । मृत्युश्शक्त्या तथा दैत्यान्पाशी पाशेन चापरान्

Entonces Kāla derribó a los Dānavas a tierra con su espada; Mṛtyu asimismo abatió a los Daityas con su lanza; y el portador del lazo sujetó a otros enemigos con su soga.

Verse 25

पातेन तक्षकादीनां सुधांशोः शिशिरेण च । अश्वारोही खरोमन्योहनिपाशस्तथा गजान्

Con un golpe descendente sometió a Takṣaka y a las demás serpientes, y también mediante el frescor de la Luna. El jinete del caballo, Kharomanya y asimismo Hanipāśa dominaron a los elefantes.

Verse 26

परिघेण गजं कुंभे दैत्यानां नाशयत्ततः । एवमश्वान्गजांश्चैव लाघवात्स न्यपातयत्

Luego, con una maza de hierro, golpeó al elefante en la sien y lo destruyó. Del mismo modo, con ágil ligereza, derribó también a caballos y elefantes.

Verse 27

एवं सिद्धैश्च गंधर्वैरप्सरोभिर्महाबलैः । अन्याभिर्देवताभिश्च समातृगणनायकैः

Así fue acompañado por Siddhas, Gandharvas y poderosas Apsaras, y también por otras deidades, junto con los jefes de las huestes de las Diosas Madre (Mātṛgaṇas).

Verse 28

निपातिता महोघोरा ये ते प्रलयदानवाः । शरैश्च खड्गपातैश्च शूलशक्तिपरश्वधैः

Aquellos demonios sumamente terribles de la disolución cósmica fueron abatidos: por flechas, por tajos de espada, y por lanzas, jabalinas y hachas de guerra.

Verse 29

यष्टिपरिघकुंतैश्च पातयंत्यसुरान्सुराः । एवं संक्षीयमाणेषु दैत्यराट्समपद्यत

Con bastones, mazas de hierro y lanzas, los dioses abatían a los asuras. Al ser así destruidos sin cesar, el rey de los Daityas tomó una resolución decisiva.

Verse 30

आदित्यरथसंकाशं रथरत्नविभूषितम् । शातकुंभमयं दिव्यं घंटाचामरभूषितम्

Se asemejaba al carro del Sol, adornado con engastes de joyas; hecho de espléndido oro śātakuṃbha, divino, y embellecido con campanillas y abanicos de cola de yak.

Verse 31

पताकाध्वजसंपूर्णं रम्यं शक्ररथोपमम् । समारुह्य महावीरो हिरण्याक्षोऽसुराधिपः

Subiendo a un espléndido carro colmado de pendones y estandartes, comparable al carro de Śakra (Indra), el gran héroe Hiraṇyākṣa, señor de los Asuras, avanzó.

Verse 32

जघान शरजालैश्च दुर्निवार्यः सुरासुरैः । ससैन्यानि गजान्वीरो रथांश्च सह सैंधवान्

Con lluvias de flechas, aquel héroe valiente—irresistible aun para dioses y asuras—abatió a los elefantes con sus tropas, y también los carros y a los guerreros del Sindhu.

Verse 33

पातयामास भूमौ च शतशोथ सहस्रशः । एवं चरन्स वृंदेषु निखिलेषु दिवौकसाम्

Los hizo caer a tierra—por cientos y luego por miles—y así se movía entre todas las huestes de los dioses.

Verse 34

पातयामास दैत्येंद्रः शरौघान्मृत्युसन्निभान् । क्रमेण समरे चाथ देवसैन्यान्यमंथत

Entonces el señor de los Daityas hizo llover andanadas de flechas, semejantes a la misma Muerte; y, avanzando paso a paso en la batalla, aplastó los ejércitos de los dioses.

Verse 35

यथा पुष्करिणीवृंदे गजः कंजवनं शितैः । शरपातैरथो वेगात्सिंहनादैः पुनः पुनः

Como, en un conjunto de estanques de lotos, un elefante arremete una y otra vez contra un bosquecillo de lotos—impulsado por lluvias de flechas agudas y, repetidamente, por el rugido de los leones—

Verse 36

धरण्यां पतिता वेगात्तदा दैत्येश्वरस्य च । दशभिश्च सुतीक्ष्णाग्रैर्जयंतं स जघान ह

Entonces, al caer velozmente a tierra, hirió a Jayanta—también al señor de los Daityas—con diez armas de puntas sumamente agudas.

Verse 37

रेमंतं पंचभिर्बाणैः शक्रं पंचदशेन तु । चित्ररथं विंशतिभिःपंचविंशतिभिर्गुहम्

Hirió a Remanta con cinco flechas; a Indra con quince; a Chitraratha con veinte; y a Guha (Kārttikeya) con veinticinco.

Verse 38

हेरंबं त्रिशरेणैव चत्वारिंशच्छरैर्यमम् । तथैव कालं मृत्युं च पाणिना द्विगुणेन च

Con tres flechas hirió a Heramba; con cuarenta flechas, a Yama. Del mismo modo hirió también a Kāla y a Mṛtyu, con el doble de ese número de flechas.

Verse 39

गुह्यकेशं जगत्प्राणं दशभिर्दशभिः शरैः । षडिभश्च सप्तभिश्चैव रुद्रान्सर्वान्पृथक्पृथक्

Con diez y diez flechas hirió a Guhyakeśa y a Jagatprāṇa; y con seis y con siete (flechas) hirió a todos los Rudras, a cada uno por separado.

Verse 40

वसून्सर्वांश्च सशरैः सिद्धगंधर्वपन्नगान् । दशाष्टदशभिः षडिभर्युद्धे देवान्भिनत्त्यसौ

Armado de flechas, derriba a todos los Vasus, así como a los Siddhas, Gandharvas y Nāgas; en la batalla incluso hiere a los dioses con dieciséis y dieciocho flechas.

Verse 41

ओजौघादतिवीर्यात्तु शीघ्रलाघवर्दशनान् । आपत्प्राप्ताः सुरा भीत्या प्रतिकर्तुं न चेश्वराः

Pero, por la energía arrolladora y el poder extraordinario, y al ver su destreza veloz y ligera, los devas, sobrecogidos de temor ante el peligro, no pudieron oponer resistencia.

Verse 42

महेशशूलसंकाशैः शरैर्मर्मविभेदिभिः । ताडिता निर्जरा युद्धे मूर्च्छिता धरणीं ययुः

En la batalla fueron heridos por flechas semejantes al tridente de Mahesha, flechas que atravesaban los puntos vitales; y los dioses, desvanecidos, cayeron y se desplomaron en la tierra.

Verse 43

तस्यैव संमुखे स्थातुं न शेकुः प्रवरास्सुराः । ततो देवा विनिर्धूतास्त्रिदिवेशेन संयुताः

Ni siquiera los más excelsos suras pudieron mantenerse frente a él cara a cara. Por ello los devas, rechazados y dispersados, se reunieron junto con el Señor de los tres cielos.

Verse 44

शरण्यं ते हरिं तत्र शरणं ताडिता ययुः । एतस्मिन्नंतरे विष्णुः प्राह जिष्णुं खगेश्वरम्

Golpeados y afligidos, fueron allí en busca de refugio en Hari, el Protector de quienes se acogen a Él. Entretanto, Viṣṇu habló a Jiṣṇu, el señor de las aves, Garuḍa.

Verse 45

अधुना गच्छ दैत्यस्य संमुखं रणमूर्धनि । नाशाय सततस्तूर्णं गतस्तस्यांतिकं जवात्

«Ahora ve; enfrenta al daitya en la misma vanguardia del combate. Para su destrucción, apresúrate sin demora; acércate a él con toda rapidez.»

Verse 46

सरथं मार्गणैर्भित्वा विष्णुमारोधयज्जवम् । रथस्य संमुखे दैत्य उवाच विष्णुमव्ययम्

Tras atravesar el carro con sus flechas, el daitya detuvo el rápido avance de Viṣṇu; y, plantado frente al carro, se dirigió a Viṣṇu, el Imperecedero.

Verse 47

अन्य सृष्टिं करोम्यद्य हत्वा त्वां च सनिर्ज्जरम् । ततो विष्णुरुवाचेदं गर्जंतं दैत्यपुंगवम्

«Hoy crearé hoy otra creación, después de darte muerte a ti junto con los inmortales». Entonces Viṣṇu dijo estas palabras al rugiente caudillo de los Dāityas.

Verse 48

शक्तस्त्वं स्पर्द्धने पाप यदि युद्धे स्थिरो भव । ततः शरशतैरेव जघान विष्णुमव्ययम्

«Eres capaz de rivalizar, pecador; si en la guerra permaneces firme, mantente en pie». Entonces, con cientos de flechas, hirió a Viṣṇu, el imperecedero.

Verse 49

असंभ्रांतः स चिच्छेद यमदंडनिभान्शरान् । पुनः शरसहस्राणि प्रेरयामास तं रणे

Sin inmutarse, cortó las flechas semejantes al bastón de Yama; y de nuevo, en la batalla, lanzó contra él miles de flechas.

Verse 50

तांश्च छित्वा शरैः शौरिस्तं च विव्याध मार्गणैः । प्रगौरवादहार्याभैः संस्पर्शाद्बाडवानलैः

Tras cortarlas con sus flechas, el heroico Śauri lo atravesó con proyectiles resplandecientes e irresistibles, cuyo solo contacto era como el fuego submarino (bāḍavānala).

Verse 51

शरैश्च भेदकैस्तीक्ष्णैः खगमैश्च मनोजवैः । लाघवात्केशवास्त्रस्य तूलशुष्कतृणोपमैः

Con flechas agudas y penetrantes, y con proyectiles que volaban como aves, veloces como el pensamiento—por la ligereza de las armas de Keśava, eran como algodón y hierba seca.

Verse 52

हैमैः शरसहस्रैस्तु ताडितो दैत्यपुंगवः । बाधयाभ्यर्दितः क्रुद्धो धृत्वा शिखरिणं रणे

Herido por miles de flechas de oro, el principal de los Daityas—acosado por el tormento—se encendió en ira y, en la batalla, tomó un pico de montaña como arma.

Verse 53

जघान माधवं वेगाद्धिरण्याक्षो महाबलः । तं च संचूर्णयामास गदया लीलया हरिः

El poderosísimo Hiraṇyākṣa golpeó a Mādhava con gran ímpetu; pero Hari, como si fuera un juego, lo aplastó con Su maza.

Verse 54

एवं पर्वतसाहस्रं पातितं तु क्रमेण हि । तथैव लाघवाच्चूर्णं हरिणा दानवारिणा

Así, mil montañas fueron derribadas una tras otra; y del mismo modo, por Su ligereza, Hari—enemigo de los Dānavas—las redujo a polvo.

Verse 55

पुनर्बाहुसहस्राणि कृत्वासौ दानवोत्तमः । शरैः शक्तिभिरत्युग्रैः शूलैः परशुकादिभिः

Entonces, el más excelso de los Dānavas asumió de nuevo miles de brazos, armado con flechas, jabalinas terribles, tridentes, hachas de guerra y otras armas.

Verse 56

ववर्ष बहुभिर्विष्णुं क्रोधाविष्टेन चेतसा । तांस्तु तेनैव प्रहितांश्चिच्छेद सुरसत्तमः

Con la mente poseída por la ira, roció a Viṣṇu con innumerables proyectiles; pero el más excelso de los dioses cortó en pedazos esas mismas armas lanzadas.

Verse 57

शरैर्दीप्तैर्महाघोरैरसुराणां भयंकरैः । विव्याध सर्वगात्रेषु शंभुशूलोपमैश्शरैः

Con flechas llameantes, sumamente terribles y pavorosas para los asuras, los atravesó en todos sus miembros con saetas semejantes al tridente de Śambhu.

Verse 58

दानवाधिपतिः संख्ये ह्यव्ययो हरिरीश्वरः । स च कश्मलतां गत्वा सर्वशक्तिमनुत्तमाम्

En la batalla, Hari—el Señor imperecedero—se volvió soberano de los Dānavas; y, al caer en un estado de turbación, manifestó entonces el poder insuperable, omnipotente.

Verse 59

कालजिह्वोपमां घोरामष्टघंटासमन्विताम् । हरेरुरसि पीने च विद्रुत्या पातयद्द्रुतम्

Terrible como la lengua de la Muerte y provista de ocho campanas, ella, arremetiendo, la abatió velozmente sobre el ancho pecho de Hari.

Verse 60

शुशुभे स सुरश्रेष्ठस्तडित्त्वत्सान्द्रमेघवत् । ततश्च चुक्रुशुर्दैत्या जयेति साधुवादिनः

Aquel excelso entre los dioses resplandeció como una densa nube de lluvia surcada por relámpagos. Entonces los Daityas clamaron: «¡Victoria!», elevando aclamaciones de aprobación.

Verse 61

ततश्चक्रं दैत्यसैन्ये दानवारिर्व्यसर्जयत् । तेषां शिरांसि संच्छिद्य माधवं पुनरागमत्

Entonces arrojó el disco al ejército de los Daityas, enemigo declarado de los Dānavas; y, tras cercenar sus cabezas, volvió de nuevo a Mādhava (Viṣṇu).

Verse 62

स दैत्यं शक्तिपातेन पातयामास वै रणे । चिरात्संज्ञां समालंब्य वह्निबाणेन केशवम्

Derribó al demonio en la batalla con el golpe de una lanza. Después de un largo rato, recobrando el conocimiento, asaltó a Keśava con una flecha de fuego.

Verse 63

निजघान रणे क्रुद्धो हरिः कौबेरमाक्षिपत् । ततो मुमोच मायास्त्रं चासुरं चातिदारुणम्

Enfurecido en la batalla, Hari golpeó y lanzó el arma Kaubera. Luego liberó el arma Māyā, un misil demoníaco extremadamente terrible.

Verse 64

सिंहव्याघ्रलुलायांश्च तद्वद्द्विप सरीसृपान् । जघान समरे विष्णुं हिरण्याक्षः प्रतापवान्

Matando leones, tigres, chacales, y asimismo elefantes y reptiles, el poderoso Hiraṇyākṣa derribó a Viṣṇu en la batalla.

Verse 65

ततो मायास्त्रसंभूतान्शस्त्रास्त्रौघान्रणे हरिः । प्रचिच्छेद शरैरेव शूलेनैवमताडयत्

Entonces Hari, en la batalla, cortó los torrentes de armas y misiles producidos por astras mágicos con sus flechas, y golpeó también con su tridente.

Verse 66

स विह्वलित सर्वांगस्तत्क्षणं लोहितोक्षितः । विचकर्ष हरन्विष्णुरसृग्विप्लुतविग्रहः

Todo su cuerpo se angustió; en ese mismo instante quedó empapado en sangre. Vishnu entonces lo agarró y lo arrastró lejos, con su forma manchada e inundada de sangre.

Verse 67

तच्छूलं च त्रिभिर्बाणैः प्रविव्याध सुराधिपः । वरूथं सध्वजं केतुं रथं चैवातपत्रकम्

Y el Señor de los dioses atravesó aquel tridente con tres flechas; hirió también el resguardo del carro, junto con su bandera, su estandarte, el carro mismo y su parasol.

Verse 68

यंतारं च प्रचिच्छेद दशभिश्च हरिः शरैः । पातिते च रथे दैत्यः संप्लुत्याथ रथं परम्

Hari abatió también al auriga con diez flechas. Y cuando el carro cayó, el demonio saltó lejos y luego montó otro carro, superior.

Verse 69

आरुरोह स दैत्येंद्रः संमुखं चाकरोद्बली । ततो युद्धं महाघोरमभवल्लोमहर्षणम्

Entonces aquel poderoso señor de los Daityas montó (su carro) y, valiente, se puso frente a frente. De ahí surgió una batalla terribilísima, que erizaba los cabellos.

Verse 70

हिरण्याक्षस्य च हरेर्लोकविस्मापनं महत् । अस्त्रयुद्धं तथान्योन्यं कृतप्रतिकृतं च तत्

Y tuvo lugar el gran combate, que asombró al mundo, entre Hiraṇyākṣa y Hari: arma contra arma, golpe y contragolpe, uno tras otro.

Verse 71

ततो नियुद्धे सततं दिव्यवर्षशतं गतम् । ततो दैत्यो महासत्वो ववृधे वामनो यथा

Luego, mientras el duelo proseguía sin cesar, transcurrieron cien años divinos. Entonces aquel Daitya de gran vigor creció en poder, como Vāmana al expandirse.

Verse 72

मुखेन जग्राह रुषा त्रैलोक्यं सचराचरम् । भूमंडलं समुद्धृत्य विवेश च रसातलम्

En su furia, con la boca apresó los tres mundos enteros—lo móvil y lo inmóvil por igual; y, arrancando el disco de la tierra (bhūmaṇḍala), penetró en Rasātala, el reino subterráneo.

Verse 73

शेषाश्च विविशुर्दैत्यास्तमनु प्रीतिसंयुताः । ततो विष्णुर्महातेजा ज्ञात्वा दैत्यबलं महत्

Los Dānavas restantes, colmados de gozo, entraron tras él. Entonces el muy resplandeciente Viṣṇu, al comprender la inmensa fuerza de los daityas, se dispuso a obrar.

Verse 74

दधार रूपं वाराहं दैत्यराजजिघांसया । धृत्वा क्रोडतनुं विष्णुर्विवेश तमनुद्रुतम्

Deseando dar muerte al rey de los daityas, Viṣṇu asumió la forma de Varāha, el Jabalí divino; y, tomando cuerpo de jabalí, entró tras él mientras huía.

Verse 75

इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे देवासुरसंग्रामसमाप्तौ विजयस्तोत्रंनाम पंचसप्ततितमोऽध्यायः

Así, en el sagrado Padma Purāṇa, en el primer libro—el Sṛṣṭikhaṇḍa—al concluir la guerra entre devas y asuras, termina el capítulo septuagésimo quinto, llamado “Vijayastotra”, el Himno de la Victoria.

Verse 76

तां धृत्वा गच्छतस्तस्य विष्णोरमिततेजसः । समाजगाम दैत्येंद्रो धृष्टं वाग्भिस्तुदन्ननु

Mientras aquel Viṣṇu de esplendor inconmensurable avanzaba llevándola, el señor de los Dānavas se le acercó; le siguió de cerca y, con palabras insolentes, lo hostigó sin pudor.

Verse 77

मायाक्रोडतनुर्विष्णुर्दुर्वचांसि सहन्रुषा । जलोपरि दधारेमां धरां भूधर एव च

Viṣṇu, por el poder de su divina māyā, tomó la forma de un jabalí; soportó las duras palabras con la ira contenida, y sostuvo esta Tierra sobre las aguas, como si él mismo fuese la montaña que la sustenta.

Verse 78

तस्यां न्यस्य स्वसत्वं च स चकार तदाचलाम् । ततः पश्चात्स संलग्नो दैत्यराट्समुपस्थितः

Depositando en ella su propia fuerza y esencia, la hizo entonces inmóvil como una montaña. Después de esto, el rey de los Daityas se acercó y entró en el enfrentamiento.

Verse 79

क्रोधेन महताविष्टो जघान गदया हरिम् । मायया सूकरो विष्णुस्तां गदां समवंचयत्

Poseído por una gran ira, golpeó a Hari con su maza. Pero Viṣṇu, en forma de jabalí, por su māyā divina, esquivó aquella maza.

Verse 80

योगयुक्तो यथा मृत्युं कौमोदक्याहनच्च तम् । ततः पुना रुषाविष्टो हिरण्याक्षो महाबलः

Unido al yoga, lo abatió con la maza Kaumodakī, como lo haría la misma Muerte. Entonces, de nuevo, el poderoso Hiraṇyākṣa, arrebatado por la furia, se alzó para proseguir la lucha.

Verse 81

मुष्टिना प्राहरद्देवं दक्षिणे तु भुजे प्रभोः । एवं युद्धं महाघोरं सव्यासव्यं गतागतम्

Con el puño golpeó al dios en el brazo derecho del Señor. Así la batalla se volvió sumamente terrible, yendo y viniendo, alternando golpes de izquierda y de derecha.

Verse 82

परिभ्रमणविक्षेपं कृतानुकरणं तथा । ततो ब्रह्मादयो देवा युद्धं पश्यंति खे स्थिताः

Con giros vertiginosos y repentinas fintas, y también con maniobras imitadas, entonces Brahmā y los demás dioses, apostados en el cielo, contemplaron la batalla.

Verse 83

स्वस्ति प्रजाभ्यो देवेभ्य ऋषिभ्यश्चेति चाब्रुवन् । ऊचुश्च देवदेवेशं विष्णुं वाराहरूपिणम्

Diciendo: «¡Que haya bienestar para los pueblos, para los dioses y para los ṛṣis!», se dirigieron luego a Viṣṇu, Señor de señores, que estaba en la forma del Jabalí (Varāha).

Verse 84

मा क्रीड बालवद्देव जह्यमुं देवकंटकम् । ततो विष्णुर्महातेजा मायावाराहरूपधृत्

«No juegues como un niño, oh Deva; destruye esta espina para los dioses.» Entonces Viṣṇu, de gran fulgor, por su poder de māyā, asumió la forma de Varāha.

Verse 85

ब्रह्माद्यनुमतिं प्राप्य चक्रं प्राक्षिपदुल्बणम् । सहस्रसूर्यसंकाशं सहस्रारं महाप्रभम्

Habiendo obtenido el asentimiento de Brahmā y de los demás dioses, arrojó un poderoso cakra, resplandeciente como mil soles, de mil radios, fulgurante con gran esplendor.

Verse 86

दैत्यांतकरणं रौद्रं प्रलयाग्निसमप्रभम् । तच्चक्रं विष्णुना मुक्तं हिरण्याक्षं महाबलम्

Aquel disco Sudarśana, terrible, aniquilador de los daityas, fulgente como el fuego de la disolución cósmica, fue lanzado por Viṣṇu contra el poderoso Hiraṇyākṣa.

Verse 87

चकार भस्मसात्सद्यो ब्रह्मादीनां च पश्यताम् । दैत्यांतकरणं रौद्रं चक्रं चागमदच्युतम्

Ante los propios ojos de Brahmā y de los demás dioses, al instante lo redujo a cenizas; y entonces surgió el feroz disco de Acyuta, destructor de los daityas.

Verse 88

ततो ब्रह्मादयो देवाः शक्रमुख्याश्च लोकपाः । दृष्ट्वा च विजयं विष्णोः स्तुवंति स्म समागताः

Entonces Brahmā y los demás dioses, junto con los guardianes de los mundos encabezados por Śakra (Indra), al ver la victoria de Viṣṇu, se reunieron allí y comenzaron a alabarlo.

Verse 89

देवा ऊचुः । नताः स्म विष्णुं जगदादिभूतं सुरासुरेंद्रं जगतां प्रपालकम् । यन्नाभिपद्मात्किल पद्मयोनिर्बभूव तं वै शरणं गताः स्मः

Los dioses dijeron: «Nos postramos ante Viṣṇu, origen primordial del universo, señor de dioses y asuras, protector de los mundos; de cuyo loto del ombligo nació, en verdad, el Nacido del Loto, Brahmā. A Él solo acudimos en refugio».

Verse 90

नमोनमो मत्स्यवपुर्द्धराय नमोस्तु ते कच्छपरूपधारिणे । नमः प्रकुर्मश्च नृसिंहरूपिणे तथा पुनर्वामनरूपिणे नमः

Repetidas salutaciones a Ti, que asumiste el cuerpo del Pez; salutación a Ti, que tomaste la forma de la Tortuga. Salutaciones a Ti en la forma de Narasiṃha; y de nuevo, salutación a Ti en la forma de Vāmana.

Verse 91

नमोस्तु ते क्षत्रविनाशनाय रामाय रामाय दशास्यनाशिने । प्रलंबहंत्रे शितिवाससे नमो नमोस्तु बुद्धाय च दैत्यमोहिने

Saludaciones a Ti, destructor de las huestes guerreras; a Rāma, a Rāma, matador del de diez rostros (Rāvaṇa). Saludaciones al que dio muerte a Pralamba, al de vestidura oscura; saludaciones, saludaciones también a Buddha, que extravía a los daityas.

Verse 92

म्लेच्छांतकायापि च कल्किनाम्ने नमः पुनः क्रोडवपुर्धराय । जगद्धितार्थं च युगेयुगे भवान्बिभर्ति रूपं त्वसुराभवाय

De nuevo, reverencia a Kalki, destructor de los mlecchas; y de nuevo, reverencia a Aquel que porta el cuerpo de jabalí. Por el bien del mundo, era tras era, Tú asumes una forma, para que los asuras hallen su fin.

Verse 93

निषूदितोऽयं ह्यधुना किल त्वया दैत्यो हिरण्याक्ष इति प्रगल्भः । यश्चेंद्रमुख्यान्किललोकपालान्संहेलया चैव तिरश्चकार

En verdad, ahora mismo has dado muerte a este audaz Daitya llamado Hiraṇyākṣa, aquel que, con desprecio, había humillado incluso a Indra y a los demás guardianes de los mundos.

Verse 94

स वै त्वया देवहितार्थमेव निपातितो देववर प्रसीद । त्वमस्य विश्वस्य विसर्गकर्ता ब्राह्मेण रूपेण च देवदेव

Ciertamente, lo abatió Tu mano sólo por el bien de los devas; oh el más excelso de los dioses, sé propicio. Tú eres el creador que hace brotar este universo, oh Dios de dioses, también en la forma de Brahmā.

Verse 95

पाता त्वमेवास्य युगेयुगे च रूपाणि धत्से सुमनोहराणि । त्वमेव कालाग्निहरश्च भूत्वा विश्वं क्षयं नेष्यसि चांतकाले

Sólo Tú eres el protector de este universo en cada era, y asumes formas de encantadora hermosura. Sólo Tú, hecho portador del fuego del Tiempo, conducirás al mundo a la disolución en la hora final.

Verse 96

अतो भवानेव च विश्वकारणं न ते परं जीवमजीवमीश । यत्किंच भूतं च भविष्यरूपं प्रवर्त्तमानं च तथैव रूपम्

Por tanto, sólo Tú eres la causa del universo, oh Señor; nada hay más allá de Ti, ni lo viviente ni lo inerte. Todo lo que fue, lo que será y lo que ahora se mueve: todo es de esa misma naturaleza, dependiente de Ti.

Verse 97

सर्वं त्वमेवासि चराचराख्यं न भाति विश्वं त्वदृते च किंचित् । अस्तीति नास्तीति च भेदनिष्ठं त्वय्येव भातं सदसत्स्वरूपम्

Tú solo eres todo lo llamado móvil e inmóvil; fuera de Ti, nada en el universo resplandece. Incluso la distinción “existe” y “no existe” aparece únicamente en Ti, manifestándose como la naturaleza misma de lo real y de lo irreal.

Verse 98

ततो भवंतं कतमोपि देव न ज्ञातुमर्हत्यविपक्वबुद्धिः । ऋते भवत्पादपरायणं जनं तेनागता स्मश्शरणं शरण्यम्

Por ello, oh Dios, quien tiene entendimiento inmaduro no es apto para conocerte. Salvo aquel que se refugia por completo en Tus pies; por eso hemos venido a Ti en busca de amparo, oh Refugio de todos.

Verse 99

व्यास उवाच । ततो विष्णुः प्रसन्नात्मा उवाच त्रिदिवौकसः । तुष्टोस्मि देवा भद्रं वो युष्मत्स्तोत्रेण सांप्रतम्

Vyāsa dijo: Entonces Viṣṇu, con el corazón complacido, habló a los moradores del cielo: «Oh dioses, estoy satisfecho. Que la auspiciosidad sea vuestra, por este himno de alabanza que acabáis de ofrecer».

Verse 100

य इदं प्रपठेद्भक्त्या विजयस्तोत्रमादरात् । न तस्य दुर्लभं देवास्त्रिषुलोकेषु किंचन

Quien recite con devoción y reverencia este Himno de la Victoria—oh dioses—no tendrá nada imposible de obtener en los tres mundos.

Verse 101

गवां शतसहस्रस्य सम्यग्दत्तस्य यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति कीर्तनाच्छ्रवणान्नरः

El mérito que nace de donar debidamente cien mil vacas, ese mismo mérito alcanza una persona por recitar y por escuchar (este relato sagrado).

Verse 102

सर्वकामप्रदं नित्यं देवदेवस्य कीर्तनम् । अतः परं महाज्ञानं न भूतं न भविष्यति

La alabanza constante (kīrtana) al Dios de los dioses concede eternamente todos los fines deseados. Más allá de esto, no ha existido ni existirá conocimiento más grande.