Adhyaya 22

Verse 1

शौनकौवाच । माहात्म्यं ब्रूहि सर्वज्ञ शृण्वतां पापनाशनम् । सर्वप्राणिहितार्थाय तुलस्या अनुकंपया

Śaunaka dijo: Oh omnisciente, declara la gloria de Tulasī, que destruye los pecados de quienes escuchan, por compasión y para el bien de todos los seres vivientes.

Verse 2

सूत उवाच । तुलस्याः परिसरे यस्य काननं तिष्ठति द्विज । गृहस्य तीर्थरूपत्वान्नायांति यमकिंकराः

Sūta dijo: Oh dos veces nacido, en cuya morada hay un bosque junto a Tulasī, esa casa se vuelve un tīrtha en forma; por eso los servidores de Yama no llegan allí.

Verse 3

तुलस्याः काननं विप्र सर्वपापहरं शुभम् । रोपयंति नराः श्रेष्ठास्ते न पश्यंति भास्करिम्

Oh brāhmaṇa, un bosque de Tulasī es auspicioso y quita todo pecado. Los mejores de los hombres lo plantan; jamás vuelven a contemplar el sol del sufrimiento.

Verse 4

रोपणं पालनं सेवां दर्शनं स्पर्शनं तु यः । कुर्य्यात्तस्य प्रणष्टं स्यात्सर्वपापं द्विजोत्तम

Oh el mejor de los dos veces nacidos, quien haga la siembra, el cuidado, el servicio, la contemplación y aun el tocarla, para él todo pecado queda destruido.

Verse 5

कोमलैस्तुलसीपत्रैरर्चयंति हरिं तु ये । कालस्य सदनं विप्र ते न यांति महाशयाः

Oh brāhmaṇa, esas nobles almas que adoran a Hari con tiernas hojas de Tulasī no van a la morada de la Muerte, a Yama.

Verse 6

गंगाद्याः सरितः श्रेष्ठा विष्णु ब्रह्म महेश्वराः । देवैस्तीर्थैः पुष्कराद्यैस्तिष्ठंति तुलसीदले

Entre los ríos, el Gaṅgā y los demás son supremos; y Viṣṇu, Brahmā y Maheśvara—junto con los devas y los sagrados tīrthas como Puṣkara—moran en una sola hoja de Tulasī.

Verse 7

यो युक्तस्तुलसीपत्रैः पापी प्राणान्विमुञ्चति । विष्णोर्निकेतनं याति सत्यमेतन्मयोदितम्

Aun un pecador que entrega su vida adornado con hojas de Tulasī llega a la morada de Viṣṇu; ésta es la verdad que yo declaro.

Verse 8

तुलसीमृत्तिकालिप्तो युक्तः पापशतैरपि । विमुंचति नरः प्राणान्स याति हरिमन्दिरम्

Aunque un hombre cargue con cientos de pecados, si su cuerpo es ungido con tierra de Tulasī, al exhalar su último aliento va a la morada de Hari.

Verse 9

यो नरो धारयेद्विप्र तुलसीकाष्ठचंदनम् । तस्याङ्गं न स्पृशेत्पापं स याति परमं पदम्

Oh brāhmaṇa, el hombre que porta madera de Tulasī (cuentas) y sándalo (marcas) no es tocado por el pecado; alcanza la morada suprema.

Verse 10

तुलसीकाष्ठमालां तु कण्ठस्थां वहते तु यः । अप्यशौचोप्यनाचारो भक्त्या याति हरेर्गृहम्

Quien lleve al cuello una guirnalda de madera de Tulasī—aunque esté impuro o sea de mala conducta—por devoción alcanza la morada de Hari.

Verse 11

धात्रीफलकृतामाला तुलसीकाष्ठसंभवा । दृश्यते यस्य देहे तु स वै भागवतो नरः

Aquel en cuyo cuerpo se ve una guirnalda hecha de frutos de āmalakī y formada con madera de tulasī, ése en verdad es un Bhāgavata, un devoto auténtico del Señor.

Verse 12

तुलसीदलजां मालां कण्ठस्थां वहते तु यः । विष्णूच्छिष्टां विशेषेण स नमस्यो दिवौकसाम्

Quien lleve al cuello una guirnalda hecha de hojas de tulasī—especialmente la que ha sido ofrecida al Señor Viṣṇu—es digno de veneración aun para los moradores del cielo.

Verse 13

यः पुनस्तुलसीमालां कण्ठे कृत्वा जनार्दनम् । पूजयेत्पुण्यमाप्नोति प्रतिपुष्पं गवायुतम्

Quien, poniendo una guirnalda de tulasī al cuello, adore a Janārdana, alcanza mérito: por cada flor, equivalente a un ‘gavāyuta’, una inmensa dádiva de vacas.

Verse 14

धारयन्ति न ये मालां हैतुकाः पापबुद्धयः । नरकान्न निवर्तंते दग्धाः कोपाग्निना हरेः

Esas personas de mente pecaminosa que, por mero cálculo interesado, no llevan la guirnalda sagrada, no regresan del infierno, abrasadas por el fuego de la ira de Hari.

Verse 15

न जह्यात्तुलसीमालां धात्रीमालां विशेषतः । महापातकसंहर्त्रीं धर्मकामार्थदायिनीम्

No debe abandonarse la guirnalda de tulasī—y en especial la guirnalda de dhātrī (āmalakī); ella destruye los grandes pecados y concede dharma, deseo y prosperidad.

Verse 16

स्पृशेच्च यानि लोमानि धात्रीमाला कलौ नृणाम् । तावद्वर्षसहस्राणि वसते केशवालये

En la era de Kali, por cuantos cabellos de un hombre toque la guirnalda de dhātrī (āmalakī), por tantos miles de años mora él en la morada de Keśava.

Verse 17

निवेद्य केशवे मालां तुलसीकाष्ठसंभवाम् । वहते यो नरो भक्त्या तस्य वै नास्ति पातकम्

Habiendo ofrecido primero a Keśava una guirnalda hecha de madera de tulasī, el hombre que la lleva con devoción, en verdad no tiene pecado.

Verse 18

तुलसीकाष्ठमालां तु प्रेतराजस्य दूतकाः । दृष्ट्वा नश्यन्ति दूरेण वातोद्धूतं यथा दलम्

Pero al ver una guirnalda hecha de madera de tulasī, los mensajeros de Yama, Señor de los difuntos, perecen desde lejos, como una hoja arrebatada por el viento.

Verse 19

तुलस्या विपिने धात्र्याश्छायासु यो नरोत्तमः । पिण्डं ददाति पितरो मुक्तिं यान्ति द्विजोत्तम

Oh mejor de los brāhmaṇas, el mejor de los hombres que ofrece un piṇḍa en el bosque de Tulasī, a la sombra del árbol Āmalakī (Dhātrī), hace que sus antepasados alcancen la liberación.

Verse 20

पाणौ मूर्ध्नि गले चैव कर्णयोश्च मुखे द्विज । धात्रीफलं यस्तु धत्ते स विज्ञेयो हरिः स्वयम्

Oh dos veces nacido, quien lleva el fruto de āmalakī (dhātrī) en la mano, en la cabeza, en el cuello, en las orejas o en la boca, debe ser reconocido como Hari mismo.

Verse 21

धात्रीपत्रैः फलैर्विप्र श्रीहरिं चार्चयेद्द्विज । कोटिजन्मार्जितं पापं पूजया नश्यति सकृत्

Oh brāhmana, adora a Śrī Hari con hojas y frutos de dhātrī (āmalakī); con un solo acto de tal pūjā se destruye el pecado acumulado en diez millones de nacimientos.

Verse 22

यज्ञादेवाश्च मुनयस्तीर्थानि कार्तिके द्विज । धात्रीवृक्षं समाश्रित्य तिष्ठन्ति कार्तिके सदा

Oh dos veces nacido, en el mes de Kārtika los devas, los munis y los sagrados tīrthas permanecen siempre, refugiándose en el árbol de dhātrī.

Verse 23

धात्रीपत्रं कार्तिके च द्वादश्यां तुलसीदलम् । चिनोति यो नरो गच्छेन्निरयं यातनामयम्

El hombre que, en Kārtika, en el día de Dvādaśī, arranca hojas de āmalakī y hojas de tulasī, va al infierno, colmado de tormentos.

Verse 24

धात्रीछायासु यो विप्र चान्नं भुनक्ति कार्तिके । अन्नसंसर्गजं पापमावर्षं तस्य नश्यति

Oh brāhmana, quien come alimento a la sombra del árbol de dhātrī (āmalakī) durante el mes de Kārtika, destruye por un año el pecado nacido del contacto con la comida.

Verse 25

तुलसीवनमध्ये च धात्रीमूले च कार्तिके । कुर्याद्धर्यर्चनं विप्र वैकुण्ठं याति स ध्रुवम्

Oh brāhmana, quien adora a Hari en el mes de Kārtika—ya sea en medio de un bosque de tulasī o al pie de un árbol de āmalakī (dhātrī)—ciertamente alcanza Vaikuṇṭha.

Verse 26

तुलसीमूलदेशेऽपि स्थितं वारि द्विजोत्तम । गृह्णाति मस्तके भक्त्या पापी याति हरेर्गृहम्

Oh, el mejor de los dos veces nacidos: aun el agua guardada junto a la raíz de la sagrada Tulasī, si un pecador la toma sobre su cabeza con devoción, alcanza la morada de Hari.

Verse 27

तुलसीपत्रगलितं यस्तोयं शिरसावहेत् । सर्वतीर्थेषु स स्नातश्चांते याति हरेर्गृहम्

Quien lleve sobre la cabeza el agua que ha corrido sobre las hojas de Tulasī, se tiene por bañado en todos los tīrthas; y al final va a la morada de Hari.

Verse 28

पुरा कश्चिद्द्विजश्रेष्ठो द्वापरेऽभून्महामुने । स्नात्वैकदा तुलस्यै स वनं दत्वा गृहं गतः

Oh gran sabio, antaño, en la era de Dvāpara, vivió un brāhmaṇa excelso. Una vez, tras bañarse, ofreció a Tulasī una arboleda y luego regresó a su casa.

Verse 29

आदित्यो वर्चसा नाम्ना मार्त्तंड इव पुण्यतः । तृषार्तो भक्षकः कश्चिदागतो बहुकल्मषः

Había un hombre llamado Āditya Varcas, virtuoso como Mārtaṇḍa, el Sol. Abrasado por la sed, llegó cierto devorador, cargado de muchas culpas.

Verse 30

तुलस्यामूलतस्तोयं पीत्वा चासौ हतांहसः । त्वरयाप्यागतो व्याधो नाम्ना यश्चासिमर्द्दनः

Al beber el agua desde la raíz de Tulasī, quedó libre de pecado. Entonces, con premura, llegó un cazador llamado Āsimardana.

Verse 31

उवाच भुक्तं चान्नं च भुक्त्वा भग्नं गतः किमु । कृत्वा मे पाकभांडस्थं चागतो हिंसकस्य ते

Dijo: «Has comido el alimento; y después de comer, ¿por qué lo rompiste y te fuiste? Has dañado mi vasija de cocción y has vuelto, ¡oh violento!»

Verse 32

विव्याध तं गतप्राणं नेतुं वै शमनाज्ञया । आगताः किंकराः क्रुद्धाः पाशमुद्गरपाणयः

Para llevarse a aquel ya sin vida, por mandato de Yama, llegaron los airados servidores de Yama, con lazos y mazas en las manos.

Verse 33

बद्ध्वा नेतुं मनश्चक्रुरागता विष्णुकिंकराः । तदा छित्त्वा चर्मपाशं स्यंदने तं मनोहरे

Los servidores de Viṣṇu, al llegar, se dispusieron a atarlo y llevárselo. Entonces, cortando el lazo de cuero, lo colocaron en aquel carro encantador.

Verse 34

तूर्णमारोहयामासुः पप्रच्छुर्विनयान्विताः । तेऽपि पुण्येन भोः संतः केन वै नीयतेऽप्यसौ

Con presteza lo ayudaron a subir y, con humildad, preguntaron: «Oh nobles, ¿por qué mérito es llevado este hombre hacia su destino?»

Verse 35

ऊचुस्तेऽसौ पुरा राजा पुण्यं बहुतरं कृतम् । अकरोद्धरणं कांचित्सुंदरीं चांगनामयम्

Ellos dijeron: «Antaño, él fue un rey que realizó un mérito grandísimo; dispuso sustento y amparo para cierta mujer hermosa, afligida por la condición de ser mujer.»

Verse 36

अनेन चांहसा राजा गतो वै शमनक्षयम् । तत्रक्लेशं तु युष्माभिर्दत्तं वै शमनाज्ञया

Por este mismo pecado, el rey ha ido en verdad a la morada de Yama. Sin embargo, por mandato de Yama, vosotros le habéis infligido allí sufrimiento.

Verse 37

ताम्रमय्यास्त्रियासार्द्धं क्रीडां सुप्त्वा चकार सः । तप्तायां लोहशय्यायां वैक्लव्यं कर्मणा नृप

Habiendo jugado con una mujer hecha de cobre y luego habiéndose dormido, él—por la fuerza de sus propios actos, oh rey—quedó inerme sobre un lecho de hierro al rojo vivo.

Verse 38

तप्तायोभीषणं तप्तं लोहस्तंभं यमाज्ञया । ततः स्थितः समालिंग्य भुक्त्वा दुःखं चिरं नृपः

Por mandato de Yama, se dispuso un pilar de hierro ardiente, terrible por su calor. Luego hicieron que el rey se mantuviera en pie y lo abrazara, y así soportó sufrimiento por largo tiempo.

Verse 39

सिक्तः क्षारांबुधाराभिरन्यैर्वै शमनालये । ततो नरकशेषे च पापयोनौ मुहुर्मुहुः

Es empapado con chorros de agua salada y cáustica y con otros tormentos en la morada de Yama; y después, una y otra vez, es arrojado a los restantes infiernos y a vientres pecaminosos (bajos nacimientos).

Verse 40

जन्मासाद्य चिरं दुःखमनुभूतं स्वकर्मणा । तुलसीमूलकं वारि पीत्वा याति हरेर्गृहम्

Tras nacer de nuevo y haber soportado largo sufrimiento por sus propios actos, quien bebe agua de la raíz de Tulasī llega a la morada de Hari (Viṣṇu).

Verse 41

इदानीं तद्वचः श्रुत्वा गतादूता यथागताः । तेन सार्द्धं विष्णुदूता गता वैकुंठमंदिरम्

Entonces, al oír sus palabras, los mensajeros se retiraron tal como habían venido; y con él, los mensajeros de Viṣṇu fueron al palacio-templo de Vaikuṇṭha.

Verse 42

माहात्म्यं कथितं ब्रह्मन्तुलस्याः पापनाशनम् । कुर्वंति सेवां ये भक्त्या न जाने किं भवेन्मुने

Oh brahmán, he expuesto la grandeza de Tulasī, destructora del pecado. Quienes la sirven con devoción—oh sabio—ni siquiera puedo decir qué estado bienaventurado alcanzarán.