Adhyaya 89

Verse 1

विष्णुरुवाच । कुंजलस्तु सुतं वाक्यं समुज्ज्वलमथाब्रवीत् । भवान्कथय भोः पुत्र किमपूर्वं तु दृष्टवान्

Viṣṇu dijo: Entonces Kuñjala habló a su hijo con palabras resplandecientes: «Dime, hijo mío: ¿qué cosa extraordinaria has visto?»

Verse 2

तन्मे कथय सुप्रीतः श्रोतुकामोऽस्मि सांप्रतम् । एवमादिश्य तं पुत्रं विरराम स कुंजलः

«Cuéntamelo; complacido estoy, y ahora deseo escucharlo.» Así, tras instruir a su hijo, Kuñjala guardó silencio.

Verse 3

पितरं प्रत्युवाचाथ विनयावनतस्सुतः । समुज्ज्वल उवाच । हिमवंतं नगश्रेष्ठं देववृंदसमन्वितम्

Entonces el hijo, inclinado con humildad, respondió a su padre. Samujjvala dijo: «(Iré a) Himavān, el más excelso de los montes, acompañado por huestes de dioses.»

Verse 4

आहारार्थं प्रगच्छामि भवतश्चात्मनः पितः । पश्यामि कौतुकं तत्र न दृष्टं न श्रुतं पुरा

Voy en busca de alimento, al padre tuyo y también al mío. Allí contemplaré una maravilla jamás vista ni oída antes.

Verse 5

प्रदेशमृषिगणाकीर्णमप्सरोभिः प्रशोभितम् । बहुकौतुकशोभाढ्यं मंगल्यं मंगलैर्युतम्

La región estaba colmada de huestes de rishis y engalanada por apsaras celestiales. Rebosa de la hermosura de muchas fiestas maravillosas; era auspiciosa y llena de ritos y señales propicias.

Verse 6

बहुपुण्यफलोपेतैर्वनैर्नानाविधैस्ततः । अनेककौतुकभरैर्मनसः परिमोहनम्

Luego había bosques de muchas clases, ricos en frutos nacidos de abundante mérito; colmados de incontables maravillas que hechizaban por completo la mente.

Verse 7

तत्र दृष्टं मया तात अपूर्वं मानसांतिके । बहुहंसैः समाकीर्णो हंस एकः समागतः

Allí, oh querido padre, cerca de Mānasa vi algo sin precedente: entre muchos cisnes llegó un solo cisne, rodeado por ellos.

Verse 8

एवं कृष्णा महाभाग अन्ये तत्र समागताः । सितेतरैश्चंचुपादैरन्यतः शुक्लविग्रहाः

Así, oh afortunado, también se reunieron allí otras aves de tono oscuro; y en otra parte había unas de cuerpo blanco, con pico y patas de colores mezclados, claros y oscuros.

Verse 9

तादृशास्ते च नीला वै अन्ये शुभ्रा महामते । चतस्रस्तत्र वै नार्यो रौद्राकारा विभीषणाः

Unos eran de ese tipo y de azul oscuro, y otros eran blancos, oh magnánimo. Allí también había cuatro mujeres, de aspecto feroz y forma aterradora.

Verse 10

दंष्ट्राकरालसंक्रूरा ऊर्ध्वकेश्यो भयानकाः । पश्चात्तास्तु समायातास्तस्मिन्सरसि मानसे

Terribles y sumamente crueles, con colmillos abiertos y el cabello erizado, llegaron después a aquel lago llamado Mānasa.

Verse 11

कृष्णा हंसास्तु संस्नाता मानसे तात मत्पुरः । विभ्रांताः परितश्चान्ये न स्नातास्तत्र मानसे

Oh amado, los cisnes oscuros se han bañado en el Mānasarovara, frente a mi ciudad; pero otros cisnes, vagando por doquier, no se han bañado allí, en ese lago de Mānasa.

Verse 12

जहसुस्ताः स्त्रियस्तात हास्यैरट्टाट्टदारुणैः । तस्मात्सराद्विनिष्क्रांतो हंस एको महातनुः

Aquellas mujeres, oh querido, rieron con carcajadas ásperas y espantosas; entonces, de aquel lago emergió un solo cisne de cuerpo inmenso.

Verse 13

पश्चात्त्रयो विनिष्क्रांतास्तैश्चाहं समुपेक्षितः । याता आकाशमार्गेण विवदंतः परस्परम्

Después, los tres partieron, y a mí me desatendieron. Se fueron por la senda del cielo, discutiendo entre sí.

Verse 14

तास्तु स्त्रियो महाभीमाः समंतात्परिबभ्रमुः । विंध्यस्य शिखरे पुण्ये वृक्षच्छायासुपक्षिणः

Aquellas mujeres, sumamente temibles, vagaron en todas direcciones por la cumbre sagrada del Vindhya, entre las aves que reposaban a la sombra de los árboles.

Verse 15

निषण्णास्तत्र ते सर्वे दग्धा दुःखैः सुदारुणैः । तेषां सुवीक्षमाणानां भिल्ल एकः समागतः

Allí se sentaron todos, abrasados por dolores sumamente terribles. Mientras miraban, llegó allí un Bhilla, morador del bosque.

Verse 16

मृगान्स पीडयित्वा तु बाणपाणिर्धनुर्द्धरः । शिलातलं समाश्रित्य निषसाद सुखेन वै

Tras hostigar a los ciervos, el arquero que portaba el arco, con flechas en la mano, se acogió a una losa de roca y allí se sentó con sosiego.

Verse 17

पश्चाद्भिल्ली समायाता अन्नमादाय सोदकम् । स्वं प्रियं वीक्षते राज्ञा मुदितैर्लक्षणैर्युतम्

Después llegó Bhillī, trayendo alimento junto con agua; y contempló a su amado, adornado con signos gozosos y auspiciosos otorgados por el rey.

Verse 18

अन्यादृशं समावीक्ष्य स्वकांतं तेजसावृतम् । दिव्यतेजः समाक्रांतं यथा सूर्यं दिविस्थितम्

Al ver a su amado en una forma distinta de antes, envuelto en su propio resplandor y colmado de fulgor divino, lo contempló como al sol asentado en los cielos.

Verse 19

नरमन्यं परिज्ञाय तं परित्यज्य सा ययौ । व्याध उवाच । एह्येहि त्वं प्रिये चात्र कस्मान्मां त्वं न पश्यसि

Al reconocer que era otro hombre, lo dejó atrás y se marchó. Dijo el cazador: «Ven, ven, amada mía; ¿por qué no me miras aquí?»

Verse 20

क्षुधया पीड्यमानोहं त्वामहं चावलोकये । तस्य वाक्यं समाकर्ण्य शीघ्रं व्याधी समागता

Afligido por el hambre, te miré. Al oír sus palabras, las enfermedades vinieron sobre mí con presteza.

Verse 21

भर्तुः पार्श्वं समासाद्य विस्मिता साभवत्तदा । कोयं तेजः समाचारो देवोयं मां समाह्वयेत्

Al llegar junto a su esposo, quedó entonces maravillada: «¿Qué es este fulgor y este porte? ¿Qué dios es éste que me llama?»

Verse 22

तमुवाच ततो व्याधी भर्तारं दीप्ततेजसम् । अत्र किं ते कृतं वीर भवान्को दिव्यलक्षणः

Entonces la cazadora habló a su esposo, resplandeciente de esplendor: «Oh héroe, ¿qué has hecho aquí? ¿Y quién eres tú, marcado con signos divinos?»

Verse 23

सूत उवाच । एवमाभाषितो व्याध्या व्याधः प्रियामभाषत । अहं ते वल्लभः कांते भवती च मम प्रिया

Sūta dijo: Así interpelado por la cazadora, el cazador habló a su amada: «Oh amada, yo soy tu bienamado, y tú eres mi amada.»

Verse 24

कस्मात्त्वं मां न जानासि कथं शंका प्रवर्तते । क्षुधया पीड्यमानेन पयश्चान्नं प्रतीक्ष्यते

¿Por qué no me reconoces? ¿Cómo puede nacer la duda? Cuando el hambre atormenta, se busca leche y alimento.

Verse 25

व्याध्युवाच । बर्बरः कृष्णवर्णश्च रक्ताक्षः कृष्णकंचुकः । ईदृशश्चास्ति मे भर्ता सर्वसत्वभयंकरः

Dijo el cazador: «Mi esposo es un bárbaro: de tez oscura, de ojos rojos, vestido con una prenda negra; así es él, temible para todos los seres vivientes».

Verse 26

भवान्को दिव्यदेहस्तु प्रियेत्युक्त्वा समाह्वयेत् । एष मे संशयो जातो वद सत्यं ममाग्रतः

«¿Quién eres tú, de cuerpo divino? Tras decir: “Oh, amada”, me llamas para que me acerque. En mí ha nacido una duda: dime la verdad aquí, ante mí».

Verse 27

कुलं नाम स्वकं ग्रामं क्रीडां लिगं सुतं सुताम् । समाचष्ट प्रियाग्रे तु तस्याः प्रत्यय हेतवे

Para ganar su confianza, él reveló ante su amada su linaje, su nombre, su aldea natal, sus juegos y pasatiempos, su señal distintiva, y los pormenores de su hijo y de su hija.

Verse 28

प्रत्युवाच स्वभर्तारं सा व्याधी हृष्टमानसा । कस्मात्ते ईदृशः कायः श्वेतकंचुकधारकः

Con el corazón jubiloso, la mujer respondió a su esposo: «¿Por qué tu cuerpo es así, llevando una túnica blanca?»

Verse 29

कथं जातः समाचक्ष्व ममाश्चर्यं प्रवर्तते । एवं संपृच्छमानस्तु भार्यया मृगघातकः

«Dime cómo sucedió; mi asombro se ha despertado». Así, interrogado por su esposa, el matador de ciervos (cazador) habló.

Verse 30

सूत उवाच । प्रत्युवाच ततः श्रुत्वा तां प्रियां प्रश्रयान्विताम् । नर्मदा उत्तरे कूले संगमश्चास्ति सुव्रते

Dijo Sūta: Al oír a aquella amada dama, que hablaba con humildad y reverencia, respondió: «Oh virtuosa, en la ribera septentrional del Narmadā hay un sagrado saṅgama (confluencia)».

Verse 31

आतपेनाकुलो जीवो मम जातोति सुप्रिये । अस्मिन्वै संगमे कांते श्रमश्रांतो हि सत्वरः

«Oh amada, mi vida se ha visto afligida por el ardor del sol. En este saṅgama, querida, pronto he quedado cansado y exhausto por el esfuerzo».

Verse 32

गतः स्नात्वा जलं पीत्वा पश्चाच्चाहं समागतः । तदाप्रभृति मे काय ईदृशस्तेजसावृतः

«Fui allí, me bañé y bebí de sus aguas; después regresé. Desde entonces, mi cuerpo ha quedado así, envuelto en resplandor».

Verse 33

संजातो वस्त्रसंयुक्तः कंचुकः शुभ्रतां गतः । पूर्वोक्तलिंगसंस्थानैः कुलैः स्थानेन वै तथा

«Apareció revestido de vestiduras; el kañcuka (corpiño) se tornó de una blancura pura, conforme—tal como se dijo antes—a las señales distintivas, las formas corporales, los linajes y los debidos estados».

Verse 34

स्वप्रियं लक्षयित्वा तु ज्ञात्वा पुण्यस्य संभवम् । प्रत्युवाचाथ भर्तारं संगमं मम दर्शय

Entonces, al advertir lo que era querido para él y comprender el origen del mérito, ella respondió a su esposo: «Muéstrame el saṅgama».

Verse 35

तव पश्चात्प्रदास्यामि भोजनं पानसंयुतम् । इत्युक्तः प्रियया व्याधः सत्वरेण जगाम ह

«Después de ti, te daré alimento acompañado de bebida». Así interpelado por su amada, el cazador partió con presteza.

Verse 36

संगमो दर्शितस्तेन ततोग्रे पापनाशनः । समुड्डीना महाभाग पक्षिणो लघुविक्रमाः

Él le mostró la confluencia; y más adelante estaba el lugar santo que destruye el pecado. Entonces, oh noble, las aves, de rápido impulso, alzaron el vuelo.

Verse 37

तया सार्द्धं ययुः सर्वे रेवासंगममुत्तमम् । तेषां तु वीक्षमाणानां पक्षिणां मम पश्यतः

Acompañados por ella, todos fueron a la excelsa confluencia de la Revā. Y mientras aquellas aves miraban, aun cuando yo observaba, esto sucedió.

Verse 38

तया हि स्नापितो भर्ता पुनः स्नाता हि सा स्वयम् । दिव्यदेहधरौ चोभौ दिव्यकांतिसमन्वितौ

Por ella, en verdad, fue bañado su esposo; y ella misma volvió a bañarse. Ambos asumieron cuerpos divinos, colmados de resplandor celestial.

Verse 39

संजातौ पक्षिणां श्रेष्ठ दिव्यवस्त्रानुलेपनौ । दिव्यमालांबरधरौ दिव्यगंधानुलेपनौ

Oh el mejor de las aves, ambos nacieron adornados con vestiduras divinas y ungüentos; llevando guirnaldas y atavíos celestiales, y ungidos con fragancia del cielo.

Verse 40

वैष्णवं यानमासाद्य मुनिगंधर्वपूजितौ । गतौ तौ वैष्णवं लोकं वैष्णवैः परिपूजितौ

Al alcanzar el vehículo celeste vaiṣṇava, honrado por sabios y gandharvas, ambos llegaron al mundo vaiṣṇava, donde fueron plenamente venerados por los devotos de Viṣṇu.

Verse 41

स्तूयमानौ महात्मानौ दंपती दृष्टवानहम् । व्रजंतौ स्वर्गमार्गेण कूजंते पक्षिणस्तथा

Vi a aquella noble pareja, ensalzada con alabanzas, avanzar por el sendero del cielo; y las aves, asimismo, trinaban dulcemente.

Verse 42

तीर्थराजं परं दृष्ट्वा हर्षव्यक्ताक्षरैस्तदा । चत्वारः कृष्णहंसास्ते संगमे पापनाशने

Entonces, al contemplar a ese supremo «Rey de los Tīrthas», aquellos cuatro cisnes oscuros, con palabras claras por el gozo, llegaron a la confluencia que destruye los pecados.

Verse 43

स्नात्वा वै भावशुद्धास्ते प्राप्ता उज्ज्वलतां पुनः । स्नात्वा पीत्वा जलं ते तु पुनर्बहिर्विनिर्गताः

Tras bañarse, en verdad quedaron puros de corazón y alcanzaron de nuevo un estado radiante. Después de bañarse y beber el agua, salieron otra vez.

Verse 44

तावत्यस्ताः स्त्रियः कृष्णा मृतास्तत्स्नानमात्रतः । क्रंदमाना विचेष्टंत्यो हाहाकार विकंपिताः

En ese mismo instante, aquellas mujeres de tez oscura murieron tan sólo por ese baño; clamando y retorciéndose, temblaban entre gritos de «¡Ay! ¡Ay!».

Verse 45

यमलोकं गतास्तास्तु तात दृष्टा मया तदा । उड्डीनास्तु ततो हंसाः स्वस्थानं प्रतिजग्मिरे

Entonces, hijo querido, los vi cuando se dirigían al reino de Yama. Después, los cisnes alzaron el vuelo y regresaron a su propia morada.

Verse 46

एवं तात मया दृष्टं प्रत्यक्षं कथितं तव । कृष्णपक्षा महाकाया धार्तराष्ट्रास्तु ताः स्त्रियः

Así, hijo querido, te he contado lo que yo mismo vi con mis propios ojos: aquellas mujeres eran de Dhṛtarāṣṭra, de tez oscura y de enorme corpulencia.

Verse 47

कथयस्व प्रसादेन के भविष्यंति वै पितः । निर्गतान्मानसान्मध्याद्धार्तराष्ट्रान्वदस्व मे

Oh padre, por tu gracia dímelo: ¿quiénes llegarán a ser en verdad, esos Dhārtarāṣṭras que han surgido del centro de (tu) mente? Háblame de ellos.

Verse 48

के भविष्यंति ते तात कथय त्वं तु सांप्रतम् । कस्मात्सुकृष्णतां प्राप्ता हंसाः शुद्धाश्च ते पुनः

«Padre, ¿en qué se convertirán? Dímelo ahora. ¿Y por qué esos cisnes han vuelto a adquirir un tono hondamente oscuro y, sin embargo, permanecen puros?»

Verse 49

संजातास्तत्क्षणात्तात कस्मान्मृतास्तु ताः स्त्रियः । एवं मे संशयस्तात संजातो दारुणो हृदि

Oh querido, nacieron en aquel mismo instante; ¿por qué, entonces, murieron aquellas mujeres? Así, querido, una duda terrible ha surgido en mi corazón.

Verse 50

छेत्तुमर्हसि अद्यैव भवाञ्ज्ञानविचक्षणः । प्रसादसुमुखो भूत्वा प्रणतस्य सदैव मे

Tú, perspicaz en el conocimiento, debes removerlo hoy mismo. Vuélvete benigno, de rostro apacible, y concede siempre tu gracia a mí, que permanezco eternamente postrado ante ti.

Verse 51

एवं संभाष्य पितरं विरराम समुज्ज्वलः । ततः प्रवक्तुमारेभे स शुकः कुंजलाभिधः

Habiendo hablado así con su padre, el resplandeciente guardó silencio. Entonces aquel loro, llamado Kuñjala, comenzó a hablar.

Verse 89

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थवर्णने च्यवनचरित्रे एकोननवतितमोऽध्यायः

Así concluye el capítulo octogésimo noveno del Śrī Padma Purāṇa, en el Bhūmi-khaṇḍa, relativo al relato de Vena, la descripción del Guru-tīrtha y la historia de Cyavana.