The Greatness of Kāśī (Avimukta): Pilgrimage Calendar, Yātrā-Dharma, and the Network of Śiva-Liṅgas

Verse 1

वसुरुवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि यात्राकालं तु मोहिनि । देवाद्यैस्तु कृता या तु यथायोग्यफलाप्तिदा ॥ १ ॥

Dijo Vasu: «Ahora, oh encantadora, expondré el tiempo apropiado para emprender la yātrā (peregrinación), tiempo establecido por los dioses y otros, que otorga frutos conforme a la aptitud y la observancia de cada cual».

Verse 2

चैत्रमासे तु दिविजैर्यात्रेयं विहिता पुरा । तत्रस्थैः कामकुंडे तु स्नानपूजनतत्परैः ॥ २ ॥

En el mes de Chaitra, los dioses ordenaron antiguamente esta peregrinación. Allí, en Kāmakuṇḍa, quienes permanecen en el lugar sagrado se entregan con devoción al baño ritual y a la adoración.

Verse 3

ज्येष्ठमासे तु वै सिद्धैः कृता यात्रा शुभानने । रुद्रावासस्य कुंडे तु स्नानपूजापरायणैः ॥ ३ ॥

Oh de rostro auspicioso, en el mes de Jyeṣṭha los Siddhas consumados realizaron en verdad la peregrinación, entregados al baño ritual y a la adoración en el estanque sagrado de Rudrāvāsa.

Verse 4

आषाढे चापि गंधर्वैर्यात्रेयं विहिता शुभैः । प्रियादेव्यास्तु कुंडे वै स्नानपूजनकारकैः ॥ ४ ॥

Y también en el mes de Āṣāḍha, los auspiciosos Gandharvas instituyeron esta peregrinación: aquellos que realizan el baño ritual y la adoración en el estanque sagrado de la Señora Priyādevī.

Verse 5

विद्याधरैस्तु यात्रेयं श्रावणे मासि मोहिनि । लक्ष्मीकुंडस्थितैश्चीर्णा स्नानार्चनपरायणैः ॥ ५ ॥

Oh encantadora, en el mes de Śrāvaṇa esta peregrinación la realizan los Vidyādharas; y la observan también quienes permanecen en Lakṣmī-kuṇḍa, consagrados al baño ritual y a la adoración.

Verse 6

मार्कंडेयह्रदस्थैस्तु स्नानपूजनतत्परैः । कृता यक्षैस्तु यात्रेयमिषमासे वरानने ॥ ६ ॥

Oh, dama de bello rostro: en el mes de Iṣa, los Yakṣas que moraban junto al lago de Mārkaṇḍeya realizaron esta peregrinación, entregados al baño ritual y a la adoración.

Verse 7

पन्नगैश्चैव यात्रेयं मार्गमासे तु मोहिनि । कोटितीर्थस्थितैश्चीर्णा स्नानपूजाविधायकैः ॥ ७ ॥

Oh Mohinī, esta peregrinación ha de emprenderse en el mes de Mārgaśīrṣa junto con los Nāgas; la cumplen debidamente quienes moran en Koṭitīrtha, que prescriben los ritos correctos de baño y adoración.

Verse 8

कपालमोचनस्थैस्तु गुह्यकैः शुभलोचने । पौषे मासि कृता यात्रा स्नानध्यानार्चनान्वितैः ॥ ८ ॥

Oh, de ojos hermosos: en el mes de Pauṣa, los Guhyakas que habitan en Kapāla-mocana emprenden la peregrinación, acompañada de baño ritual, meditación y adoración.

Verse 9

कालेश्वराख्यकुंडस्थैः फाल्गुने मासि शोभने । पिशाचैस्तु कृता यात्रा स्नानपूजादितत्परैः ॥ ९ ॥

En el auspicioso mes de Phālguna, oh hermosa, los Piśācas que moraban en el estanque sagrado llamado Kāleśvara realizaron la peregrinación, entregados al baño ritual y a los actos de adoración y demás.

Verse 10

फाल्गुने तु शुभे मासे सिते या तु चतुर्दशी । तेन सा प्रोच्यते देवि पिशाची नाम विश्रुता ॥ १० ॥

Oh Diosa, el decimocuarto día lunar (caturdaśī) que cae en la quincena luminosa del auspicioso mes de Phālguna, por esa razón es llamado y es ampliamente conocido con el nombre de “Piśācī”.

Verse 11

अथ ते संप्रवक्ष्यामि यात्राकृत्यं शुभानने । कृतेन येन मनुजो यात्राफलमवाप्नुयात् ॥ ११ ॥

Ahora, oh de hermoso rostro, te expondré los deberes que deben cumplirse durante el viaje; al realizarlos, el hombre obtiene el fruto pleno de esa yātrā, peregrinación o travesía sagrada.

Verse 12

उदकुंभास्तु दातव्या मिष्टान्नेन समन्विताः । फलपुष्पसमोपेता वस्त्रैः संछादिताः शुभाः ॥ १२ ॥

Deben ofrecerse cántaros de agua, provistos de manjares dulces, acompañados de frutos y flores, y cubiertos auspiciosamente con paños.

Verse 13

चैत्रस्य शुक्लपक्षे तु तृतीया या महाफला । तत्र गौरी तु द्रष्टव्या भक्तिभावेन मानवैः ॥ १३ ॥

En la quincena luminosa del mes de Caitra, el tercer día lunar es de gran fruto. En ese día, los hombres deben contemplar y venerar a la Diosa Gaurī con espíritu de devoción.

Verse 14

स्नानं कृत्वा तु गंतव्यं गोप्रेक्षे तु वरानने । स्वर्द्वारि कालिकादेवी अर्चितव्या प्रयत्नतः ॥ १४ ॥

Después de bañarse, oh de bello rostro, debe uno dirigirse a Goprekṣā. En Svargadvāra, la diosa Kālikā ha de ser adorada con esmero y empeño.

Verse 15

अन्या चापि परा प्रोक्ता संवर्ता ललिता शुभा । द्रष्टव्या चैव सा भक्त्या सर्वकामफलप्रदा ॥ १५ ॥

También se enseña otra forma más elevada: Saṃvartā, Lalitā, la auspiciosa. Ella debe ser contemplada con devoción, pues concede el fruto de todos los anhelos.

Verse 16

ततस्तु भोजयेद्विप्राञ्छिवभक्ताञ्छुचिव्रतान् । वासोभिर्द्दक्षिणाभिश्च पुष्कालभिर्यथार्हतः ॥ १६ ॥

Entonces debe alimentarse a los brāhmaṇas—devotos de Śiva que observan votos puros—y, según corresponda, honrarlos con vestiduras y generosas dádivas (dakṣiṇā).

Verse 17

पंचगौरीः समुद्दिश्य रसान् गंधान्द्विजेऽर्पयेत् । उत्तमं श्रेय आप्रोति सौभाग्येन समन्वितः ॥ १७ ॥

Habiendo invocado a las Cinco Gaurīs, ofrézcanse a un brāhmaṇa manjares sabrosos y sustancias fragantes; colmado de buena fortuna, alcanza el supremo bienestar.

Verse 18

विनायकान्प्रवक्ष्यामि क्षेत्रावासे तु विघ्नदान् । यान्संपूज्य नरो देवि निर्विघ्नेन फलं लभेत् ॥ १८ ॥

Oh Diosa, describiré a los Vināyakas que moran en los lugares sagrados y que ocasionan obstáculos; al adorarlos debidamente, el hombre obtiene el fruto deseado sin impedimento.

Verse 19

ढुण्ढिं तु प्रथमं दृष्ट्वा तथा किलविनायकम् । देव्या विनायकं चैव गोप्रेक्षं हस्तिहस्तिनम् ॥ १९ ॥

Habiendo contemplado primero a Ḍhuṇḍhi, y luego ciertamente a Kila‑Vināyaka, debe también contemplarse a Devyā‑Vināyaka, a Goprekṣa y a Hasti‑Hastin.

Verse 20

विनायकं तकथैवान्यं सिंदूर्यं नाम विश्रुतन् । चतुर्थ्यां देवि द्रंष्टव्या एवं चैव विनायकाः ॥ २० ॥

Y del mismo modo, hay otro Vināyaka, célebre con el nombre de Sindūrya; oh Diosa, en el día de Caturthī debe visitársele para obtener su darśana. Así, en verdad, han de contemplarse los Vināyakas en esa observancia.

Verse 21

लड्डुकाश्च प्रदातव्या एतानुद्दिश्य वाडवे । एतेन चैव कृत्येन सिद्धिमाञ्जायते नरः ॥ २१ ॥

Deben ofrecerse laddus (dulces rituales) dedicándolos a Vaḍava, el fuego submarino. Por esta misma observancia, el hombre queda dotado de siddhi, logro espiritual.

Verse 22

अतः परं प्रवक्ष्यामि चंडिकाः क्षेत्ररक्षिकाः । दक्षिणे रक्षते दुर्गा नैर्ऋते चांतरेश्वरी ॥ २२ ॥

Ahora describiré a las Caṇḍikās, guardianas del recinto sagrado: en el sur protege Durgā, y en el Nairṛta (suroeste) protege Antareśvarī.

Verse 23

अंगारेशी पश्चिमे तु वायव्ये भद्रकालिका । उत्तरे भीमचंडा च महामत्ता तथैशके ॥ २३ ॥

En el occidente está Aṅgāreśī; en el Vāyavya (noroeste) está Bhadrakālikā. En el norte está Bhīmacāṇḍā, y en el Īśāna (noreste) está Mahāmattā.

Verse 24

ऊर्द्ध्वकेशीसमायुक्ताशांकरी पूर्वतः स्मृता । अधः केशी तथाग्नेय्यां चित्रघंटा च मध्यतः ॥ २४ ॥

Śāṃkarī, dotada de la forma llamada Ūrddhvakeśī (cabellera alzada hacia arriba), es recordada en el oriente. Adhaḥkeśī (cabellera caída hacia abajo) está asimismo en el cuadrante de Agni (sureste); y Citraghaṇṭā se halla en el centro.

Verse 25

एतास्तु चंडिकादेवीर्यो वै पश्यति मानवः । तस्य तुष्टाश्च ताः सर्वाः क्षेत्रं रक्षति तत्पराः ॥ २५ ॥

Pero quien contemple a estas diosas Caṇḍikā, todas ellas, complacidas con él, permanecen diligentes en proteger el kṣetra, el lugar sagrado.

Verse 26

विघ्नं कुर्वंति सततं पापिनां देवि सर्वदा । तस्माद्देव्यः सदा पूज्या रक्षार्थे सविनायकाः ॥ २६ ॥

Oh Diosa, los obstáculos surgen sin cesar y en todo momento para los pecadores; por eso, las Diosas—junto con Vināyaka (Gaṇeśa)—deben ser adoradas siempre para la protección.

Verse 27

यदीच्छेत्परमां सिद्धिं संततिं विभवं सुखम् । ततो भक्त्या गंधपुष्पनैवेद्यादीन्समर्प्पयेत् ॥ २७ ॥

Si alguien desea la suprema realización, descendencia, prosperidad y dicha, entonces, con devoción, debe ofrecer perfumes, flores, naivedya (ofrendas de alimento) y demás al Deidad.

Verse 28

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तस्मिन्स्थाने सुलोचने । तिस्रो नद्यस्तु तत्रस्था वहंति च शुभोदकाः ॥ २८ ॥

Y además, oh de hermosos ojos, te hablaré de aquel lugar: allí se hallan tres ríos, y fluyen con aguas auspiciosas.

Verse 29

तासां दर्शनमात्रेण ब्रह्महत्या निवर्तिते । एका तु तत्र त्रिस्रोता तथा मंदाकिनी परा ॥ २९ ॥

Con solo contemplar esos ríos sagrados, se disipa el pecado de brahma-hatyā (matar a un brāhmaṇa). Entre ellos, uno se llama Trisrotā (de tres corrientes) y otro, célebre, es Mandākinī.

Verse 30

मत्स्योदरी तृतीया च एतास्तिस्रतु पुण्यदाः । मंदाकिनी तत्र पुण्या मध्यमेश्वरसंस्थिता ॥ ३० ॥

Matsyodarī y también la tercera corriente: estas tres otorgan mérito sagrado. Allí, Mandākinī asimismo es santa, pues está asentada en el santuario de Madhyameśvara.

Verse 31

संस्थिता त्रिस्रोतिका च अविमुक्तेति पुण्यदा । मत्स्योदरी तु ॐकारे पुण्यदा सर्वदैव हि ॥ ३१ ॥

(Este lugar/corriente sagrada) se llama Saṃsthitā, también Trisrotikā y Avimuktā—cada nombre otorga mérito. Y en Oṃkāra se la conoce como Matsyodarī, dadora de mérito purificador por siempre.

Verse 32

तस्मिन्स्थाने यदा गंगा आगमिष्यति मोहिनी । तदा पुण्यतमः कालो देवानामपि दुर्लभः ॥ ३२ ॥

Cuando el encantador río Gaṅgā llega a ese lugar sagrado, ese momento se vuelve supremamente auspicioso—tan raro que aun los dioses apenas pueden alcanzarlo.

Verse 33

वरणासिक्तसलिले जाह्नवीजलविप्लुते । तत्र नादेश्वरे पुण्ये स्नातः किमनुशोचति ॥ ३३ ॥

Cuando las aguas se mezclan con la Varaṇā y se desbordan con las aguas de la Jāhnavī (Gaṅgā), allí, en el sagrado Nādeśvara, quien se baña—¿qué podría aún lamentar?

Verse 34

मत्स्योदरीसमायुक्ता यदा गंगा बभूव ह । तस्मिन्काले शिवः स्नानात्कपालं मुक्तवाञ्छुभे ॥ ३४ ॥

Oh, afortunada, cuando la Gaṅgā se unió con Matsyodarī, en ese tiempo Śiva, tras bañarse, arrojó el cráneo.

Verse 35

कपालमोचनं नाम तत्रैव सुमहत्सरः । पावनं सर्वसत्त्वानां पुण्यदं परिकीर्तितम् ॥ ३५ ॥

Allí mismo hay un grandísimo lago llamado Kapālamocana. Se proclama que purifica a todos los seres y concede mérito.

Verse 36

मत्स्योदरीजले गंगा ॐकारेश्वरसन्निधौ । तदा तस्मिञ्जले स्नात्वा दृष्ट्वा चोंकारमीश्वरम् ॥ ३६ ॥

Allí fluye el Gaṅgā en las aguas de Matsyodarī, en la misma presencia de Oṃkāreśvara. Entonces, tras bañarse en esa agua y contemplar al Señor Oṃkāra, uno recibe bendición.

Verse 37

शोकं जरां मृत्युबंधं ततो न स्पृशते नरः । तस्मिन्स्रातः शिवः साक्षादोंकारेश्वरसंज्ञितः ॥ ३७ ॥

Quien se baña allí ya no es tocado por la pena, la vejez ni las ataduras de la muerte; pues allí Śiva mismo se manifiesta, célebre con el nombre de Oṃkāreśvara.

Verse 38

एतद्रहस्यमाख्यातं तव स्नेहाद्वरानने । अकारं चाप्युकरं च मकारं च प्रकीर्तितम् ॥ ३८ ॥

Oh, de bello rostro, por afecto hacia ti he revelado este secreto; y también he proclamado las sílabas ‘A’, ‘U’ y ‘M’.

Verse 39

अकारस्तत्र विज्ञेयो विष्णुलोकगतिप्रदः । तस्य दक्षिणपार्श्वे तु उकारः परिकीर्तितः ॥ ३९ ॥

Allí, la sílaba ‘A’ debe entenderse como la que concede el camino hacia la morada de Viṣṇu. A su lado derecho se declara presente la sílaba ‘U’.

Verse 40

तत्र सिद्धिं परां प्राप्तो देवाचार्यो बृहस्पतिः । ॐकारं तत्र विज्ञेयं ब्रह्मणः पदमव्ययम् ॥ ४० ॥

Allí, Bṛhaspati—preceptor de los dioses—alcanzó la realización suprema. Allí, la sílaba Oṃ debe entenderse como la morada imperecedera de Brahman.

Verse 41

तयोस्तथोत्तरे भागे मकारं विष्णुसंज्ञितम् । तस्मिँल्लिंगे तु संसिद्धः कपिलर्षिर्महामुनिः ॥ ४१ ॥

Y en la porción septentrional de esas señales sagradas, la sílaba «ma» es designada como Viṣṇu. En ese mismo liṅga, el gran sabio Kapila, mahāmuni consumado, alcanzó la perfección espiritual.

Verse 42

वाराणसीमभ्युपेत्य पंचायतनमुत्तमम् । आराध्यमानो देवशं भीष्मस्तत्र स्थितोऽभवत् ॥ ४२ ॥

Habiendo llegado a Vārāṇasī y al excelso santuario de Pañcāyatana, Bhīṣma permaneció allí, siendo venerado por huestes de seres divinos.

Verse 43

तस्मिन्स्थाने तु सुभगे स्वयमाविरभूच्छिवः । गोप्रेक्षक इति ख्यातः संस्तुतः सर्वदैवतैः ॥ ४३ ॥

En aquel lugar auspicioso, Śiva se manifestó por sí mismo. Fue conocido con el nombre de «Goprekṣaka» (Vigilante y protector de las vacas) y fue alabado por todos los dioses.

Verse 44

गोप्रेक्षेश्वरमागत्य दृष्ट्वाभ्यर्च्य च मानवः । न दुर्गतिमवाप्नोति कल्मषैश्च विमुच्यते ॥ ४४ ॥

Quien acude a Goprekṣeśvara y, tras contemplarlo, le rinde culto, no cae en un destino funesto y queda liberado de las culpas.

Verse 45

वनस्था दह्यमानास्तु सुरभ्यो दाववह्निना । म्रमंत्योऽस्मिन्ह्रदेऽभ्येत्य शांतास्तोयं पपुस्तदा ॥ ४५ ॥

Entonces las fragantes vacas Surabhī, que moraban en el bosque y eran abrasadas por el incendio, vagaron y llegaron a este lago; allí se aquietaron y bebieron su agua.

Verse 46

कपिला ह्रद इत्येवं ततः प्रभृति कथ्यते । तत्रापि स शिवः साक्षाद्वषध्वज इति स्मृतः ॥ ४६ ॥

Desde entonces se le llama “Kapilā-hrada” (el lago de Kapilā). Allí mismo está presente Śiva en persona, recordado como Vṛṣadhvaja, “aquel cuyo estandarte lleva al toro”.

Verse 47

सान्निध्यं कृतवान्देवो दृश्यमानः सदा स्थितः । कपिलाह्रदतीर्थेऽस्मिन्स्नात्वा संयतमानसः ॥ ४७ ॥

El Deva ha establecido aquí Su sagrada presencia, permaneciendo siempre, como visible a los ojos. Quien se bañe en este tīrtha de Kapilā-hrada con la mente refrenada y serena, (alcanza Su cercanía).

Verse 48

वृषध्वजं शिवं दृष्ट्वा सर्वयज्ञफलं लभेत् । स्वर्लोकतां मृतस्तत्र पूजयित्वा शिवो भवेत् ॥ ४८ ॥

Quien contemple a Śiva, Vṛṣadhvaja—cuyo estandarte porta al toro—obtiene el fruto de todos los sacrificios. Y si allí muere tras haberle rendido culto, alcanza el mundo celestial; en verdad, llega a un estado semejante al de Śiva.

Verse 49

लभते देहभेदेन गणत्वं चातिदुर्लभम् । अस्मिन्नेव प्रदेशे तु गावो वै ब्रह्मणा स्वयम् ॥ ४९ ॥

Al abandonar el cuerpo, se alcanza el rarísimo estado de pertenecer a una hueste divina (gaṇa). En verdad, en esta misma región las vacas fueron establecidas por el propio Brahmā.

Verse 50

शांत्यर्थं सर्वलोकानां सर्वान्पावयितुं ध्रुवम् । भद्रदोहं सरस्तत्र पुण्यं पापहरं शुभम् ॥ ५० ॥

Por la paz de todos los mundos, y para purificar con certeza a todos los seres, existe allí un lago llamado Bhadradoha: santo, auspicioso y destructor del pecado.

Verse 51

तस्मिन्स्थाने नरः स्नातः साक्षाद्वागीश्वरो भवेत् । शिवस्तत्र समानीय स्थापितः परमेष्ठिना ॥ ५१ ॥

En aquel lugar sagrado, quien se baña se vuelve como un señor de la palabra, inspirado y elocuente. Allí mismo, Parameṣṭhin (Brahmā) trajo a Śiva y lo estableció.

Verse 52

ब्रह्मणश्चापि संगृह्य विष्णुना स्थापितः पुनः । हिरण्यगर्भ इत्येवं नाम्ना तत्र स्थितः शिवः ॥ ५२ ॥

Y reuniendo también la esencia o poder vinculado a Brahmā, Viṣṇu lo estableció allí una vez más. Así, Śiva permanece en ese lugar con el nombre de «Hiraṇyagarbha».

Verse 53

पुनश्चापि ततो ब्रह्मा स्वर्लोकेश्वरसंज्ञकम् । स्थापयामास वै लिंगं स्वर्लीलं कारणे क्वचित् ॥ ५३ ॥

Luego, Brahmā estableció un liṅga llamado «Svarlokeśvara». Y en algún lugar, por un propósito divino particular, también erigió el liṅga «Svarlīla».

Verse 54

दृष्ट्वा वै तं तु देवेशं शिवलोके महीयते । प्राणानिह पुनस्त्यक्त्वा न पुनर्जायते क्वचित् ॥ ५४ ॥

En verdad, quien contempla a ese Señor de los dioses es honrado en el mundo de Śiva; y cuando más tarde, aquí, vuelve a dejar el aliento vital, ya no nace de nuevo en lugar alguno.

Verse 55

अनंता सा गतिस्तस्य योगिनामेव या स्मृता । अस्मिन्नेव महीदेशे दैत्यो दैवतकंटकः ॥ ५५ ॥

Eso se dice que es su estado final sin fin, conocido sólo por los yoguis. En esta misma región de la tierra hay un Daitya, espina y tormento para los dioses.

Verse 56

व्याघ्ररूपं समास्थाय निहतो दर्पितो बली । व्याघ्रेश्वर इति ख्यातो नित्यं तत्र समास्थितः ॥ ५६ ॥

Asumiendo la forma de un tigre, fue abatido el soberbio y poderoso. Quedó célebre como Vyāghreśvara (“Señor en forma de Tigre”) y permanece allí eternamente establecido.

Verse 57

न पुनर्दुर्गतिं याति दृष्ट्वैनममरेश्वरम् । हिमवत्स्थापितं लिंगं शैलेश्वरमिति स्थितम् ॥ ५७ ॥

Quien contempla a este Señor de los dioses no vuelve a caer en un destino funesto. Este liṅga, establecido en el Himavat, es conocido como “Śaileśvara”.

Verse 58

दृष्ट्वैतन्मनुजो भद्रे न दुर्गतिमवाप्नुयात् । उत्पलो विदलश्चैव यौ दैत्यौ ब्रह्मणो वरात् ॥ ५८ ॥

Oh señora auspiciosa, el mortal que contemple esto no caerá en un destino funesto. Utpala y Vidala—esos dos Daityas—fueron así fortalecidos por una gracia concedida por Brahmā.

Verse 59

स्त्रीलौल्याद्दर्पितौ दृष्ट्वा पार्वत्या निहतावुभौ । सांरंगं कंतुकेनात्र तस्येदं चिह्नमास्थितम् ॥ ५९ ॥

Al ver a ambos henchidos de orgullo por su lascivia hacia las mujeres, Pārvatī abatió a los dos. Aquí queda la señal: el emblema lúdico del ciervo (sāraṅga), junto con la marca del arco, como distintivo.

Verse 60

दृष्ट्वैतन्मनुजो लिंगं ज्येष्ठस्थानं समाश्रितम् । न शोचति पुनर्भद्रे सिद्धो जन्मनि जन्मनि ॥ ६० ॥

Oh señora auspiciosa, quien contempla este Liṅga, asentado en el lugar más eminente, no vuelve a lamentarse; alcanza la plenitud—vida tras vida.

Verse 61

समंतात्तस्य देवैस्तु लिंगानि स्थापितानि च । दृष्ट्वा च तानि वै मर्त्यो देहभेदे गणो भवेत् ॥ ६१ ॥

En torno a aquel lugar sagrado, los dioses establecieron liṅgas por doquier. Y el mortal que los contempla, al dejar el cuerpo, llega a ser miembro de las gaṇas de Śiva.

Verse 62

नदी वारायणसी चेयं पुण्या पापप्रणाशिनी । क्षेत्रमेतदलंकृत्य जाह्नव्या सह संगता ॥ ६२ ॥

Este río, Vārāyaṇasī, es sagrado y destructor de pecados. Tras engalanar esta región santa, se ha unido a la Jāhnavī (Gaṅgā).

Verse 63

स्थापितं संगमे चास्मिन्ब्रह्मणा लिंगमुत्तमम् । संगमेश्वरमित्येव ख्यातं जगति दृश्यताम् ॥ ६३ ॥

En esta confluencia sagrada, Brahmā instaló un Śiva-liṅga supremo. Sea conocido y reconocido en el mundo con el nombre mismo de “Saṅgameśvara”.

Verse 64

संगमे देवनद्योश्च यः स्नात्वा मनुजः शुभे । अर्चयेत्संगमेशानं तस्य जन्मभयं कुतः ॥ ६४ ॥

Oh señora auspiciosa, si una persona se baña en la confluencia de los ríos divinos y adora al Señor Saṅgameśāna (Śiva, Señor de la confluencia), ¿de dónde podría venirle el temor a un nuevo nacimiento?

Verse 65

स्थापितं लिंगमेतच्च शुक्रेण भृगुसूनुना । नाम्ना शुक्रेश्वरं भद्रे सर्वसिद्धामरार्चितम् ॥ ६५ ॥

Oh señora auspiciosa, este mismo liṅga fue instalado por Śukra, hijo de Bhṛgu. Es conocido con el nombre de “Śukreśvara” y es venerado por todos los Siddhas y los dioses.

Verse 66

दृष्ट्वैतन्मानवः सद्यो मुक्तः स्यात्सर्वकिल्बिषैः । मृतश्च न पुनर्जन्म संसारे लभते नरः ॥ ६६ ॥

Al contemplar esto, el hombre queda al instante libre de todas las culpas. Y, tras la muerte, no obtiene de nuevo el renacimiento en el saṃsāra.

Verse 67

जंबुकोऽत्र हतो दैत्यो महादेवेन मोहिनि । तलिंगं तु नरो दृष्ट्वा सर्वान्कामानवाप्नुयात् ॥ ६७ ॥

Oh Mohinī, aquí el demonio Jambuka fue abatido por Mahādeva. Quien contemple ese liṅga alcanzará todos los fines deseados.

Verse 68

देवैः शक्रपुरोगैश्च एतानि स्थापितानि हि । जानीहि पुण्यलिंगानि सर्वकामप्रदानि च ॥ ६८ ॥

Estos liṅgas fueron en verdad establecidos por los dioses, con Śakra (Indra) a la cabeza. Sábete que son liṅgas sagrados, otorgadores del cumplimiento de todos los deseos.

Verse 69

एवमेतानि सर्वाणि शिवलिंगानि मोहिनि । कथितानि मया तुभ्यं क्षेत्रेऽस्मिन्नविमुक्तके ॥ ६९ ॥

Así, oh Mohinī encantadora, te he descrito todos estos Śiva-liṅgas en este campo sagrado llamado Avimukta.

Verse 70

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीवसुसंवादे काशीमाहात्म्यं नाम पञ्चाशत्तमोऽध्यायः ॥ ५० ॥

Así concluye el capítulo quincuagésimo, llamado “La grandeza de Kāśī”, en el Uttara-bhāga del Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa, dentro del diálogo entre Mohinī y Vasu.