Uttaraloka (Northern Higher World), Dharma–Adharma Viveka, and Adhyatma-Prashna (Prelude)

Verse 1

भरद्वाज उवाच । अस्माल्लोकात्परो लोकः श्रूयते नोपलभ्यते । तमहं ज्ञातुमिच्छामि तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १ ॥

Bharadvāja dijo: «Se oye hablar de un mundo más allá de este mundo, pero no se percibe directamente. Deseo conocerlo; por ello, te ruego que me lo expliques».

Verse 2

मृगुरुवाच । उत्तरे हिमवत्पार्श्वे पुण्ये सर्वगुणान्विते । पुण्यः क्षेम्यश्च काम्यश्च स परो लोक उच्यते ॥ २ ॥

Mṛgu dijo: «Al norte de las laderas del Himālaya hay una región santa, dotada de toda excelencia. Ese reino es llamado el mundo superior: meritorio, seguro y cumplidor de deseos».

Verse 3

तत्र ह्यपापकर्माणः शुचयोऽत्यंतनिर्मलाः । लोभमोहपरित्यक्ता मानवा निरुपद्रवाः ॥ ३ ॥

Allí, en verdad, hay personas cuyas obras están libres de pecado—puras y totalmente inmaculadas—que han abandonado la codicia y el engaño, y viven sin perturbación ni daño.

Verse 4

स स्वर्गसदृशो देशः तत्र ह्युक्ताः शुभा गुणाः । काले मृत्युः प्रभवति स्पृशंति व्याधयो न च ॥ ४ ॥

Esa región es semejante al cielo; allí se dice que prevalecen las cualidades auspiciosas. La muerte llega sólo a su tiempo señalado, y las enfermedades no tocan a sus moradores.

Verse 5

न लोभः परदारेषु स्वदारनिरतो जनः । नान्यो हि वध्यते तत्र द्रव्येषु च न विस्मयः ॥ ५ ॥

No hay codicia por la esposa ajena; el hombre permanece dedicado a su propia esposa. Allí no se daña a nadie, y ante la riqueza no surge un asombro fascinante ni apego.

Verse 6

परो ह्यधर्मो नैवास्ति संदेहो नापि जायते । कृतस्य तु फलं तत्र प्रत्यक्षमुपलभ्यते ॥ ६ ॥

En verdad, no hay adharma más grave que éste, y ni siquiera surge duda; pues allí el fruto de las acciones realizadas se experimenta de manera directa.

Verse 7

यानासनाशनोपेता प्रसादभवनाश्रयाः । सर्वकामैर्वृताः केचिद्धेमाभरणभूषिताः ॥ ७ ॥

Algunos estaban provistos de vehículos, asientos y manjares; habitaban en mansiones espléndidas, rodeados de todo goce deseado, y adornados con ornamentos de oro.

Verse 8

प्राणधारणमात्रं तु केषांचिदुपपद्यते । श्रमेण महता केचित्कुर्वंति प्राणधारणम् ॥ ८ ॥

Para algunos, la sola retención del aliento se vuelve posible de manera natural; pero otros realizan la retención del aliento únicamente con gran esfuerzo y fatiga.

Verse 9

इह धर्मपराः केचित्केचिन्नैष्कृतिका नराः । सुखिता दुःखिताः केचिन्निर्धना धनिनो परे ॥ ९ ॥

En este mundo, algunos están entregados al dharma, mientras otros viven sin freno moral; unos son felices y otros desdichados; unos son pobres y otros ricos.

Verse 10

इह श्रमो भयं मोहः क्षुधा तीव्रा च जायते । लोभश्चार्थकृतो तॄणां येन मुह्यंत्यपंडिताः ॥ १० ॥

En la vida mundana surgen el cansancio, el temor, el engaño y el hambre intensa; y también la codicia nacida de la búsqueda de riquezas, por la cual los necios quedan confundidos.

Verse 11

यस्तद्वेदो भयं प्राज्ञः पाप्मना न स लिप्यते । सोपधे निकृतिः स्तेयं परिवादोऽभ्यसूयता ॥ ११ ॥

El sabio que conoce de verdad esa realidad queda libre del temor y no es manchado por el pecado. El engaño con pretexto, el fraude, el robo, la calumnia y la malicia no se adhieren a tal conocedor.

Verse 12

परोपघातो हिंसा च पैशुन्यनृतं तथा । एतान्संसेवते यस्तु तपस्तस्य प्रहीयते ॥ १२ ॥

Dañar a otros, la violencia, el chisme malicioso y la falsedad: quien se entrega a ello, su tapas, su austeridad espiritual, se va consumiendo.

Verse 13

यस्त्वेतानाचरेद्विद्वान्न तपस्तस्य वर्द्धते । इह चिंता बहुविधा धर्माधर्मस्य कर्मणः ॥ १३ ॥

Pero el sabio que no practica estas disciplinas prescritas ve que su tapas (austeridad) no crece. En esta misma vida surgen múltiples inquietudes por acciones mezcladas de dharma y adharma.

Verse 14

कर्मभूमिरियं लोके इह कृत्वा शुभाशुभम् । शुभैः शुभमवाप्नोति तथाशुभमथान्यथा ॥ १४ ॥

Este mundo es el campo de la acción: habiendo obrado aquí lo auspicioso o lo inauspicioso, por lo auspicioso se alcanza lo auspicioso, y del mismo modo lo inauspicioso por lo contrario.

Verse 15

इह प्रजापतिः पूर्वं देवाः सर्षिगणास्तथा । इष्टेष्टतपसः पूता ब्रह्मलोकमुपाश्रिताः ॥ १५ ॥

Aquí, en tiempos antiguos, Prajāpati, así como los dioses junto con las huestes de ṛṣis, purificados por las austeridades elegidas y bien cumplidas, se acogieron y alcanzaron el mundo de Brahmā (Brahmaloka).

Verse 16

उत्तरः पृथिवीभागः सर्वपुण्यतमः शुभः । इहस्थास्तत्र जायंते ये वै पुण्यकृतो जनाः ॥ १६ ॥

La región septentrional de la tierra es la más meritoria y auspiciosa. Quienes aquí realizan obras virtuosas, en verdad nacen allí, en esa bendita región del norte.

Verse 17

यदि सत्कारमिच्छंति तिर्यग्योनिषु चापरे । क्षीणायुषस्तथा चान्ये नश्यन्ति पृथिवीतले ॥ १७ ॥

Algunos, deseando honra y reconocimiento, caen en vientres de animales; otros, con la vida menguada, perecen sobre la faz de la tierra.

Verse 18

अन्योन्यभक्षणासक्ता लोभमोहसमन्विताः । इहैव परिवर्त्तन्ते न च यान्त्युत्तरां दिशम् ॥ १८ ॥

Quienes se apegan a devorarse unos a otros, poseídos por la codicia y el engaño, giran aquí mismo en el saṃsāra y no avanzan hacia la dirección superior, el sendero de la liberación (mokṣa).

Verse 19

गुरूनुपासते ये तु नियता ब्रह्मचारिणः । पंथानं सर्वालोकानां विजानंति मनीषिणः ॥ १९ ॥

Pero los brahmacārines disciplinados que, con devoción, sirven y veneran a sus gurús—esos sabios conocen de verdad el sendero que atraviesa (y trasciende) todos los mundos.

Verse 20

इत्युक्तोऽयं मया धर्मः संक्षिप्तो ब्रह्मनिर्मितः । धर्माधर्मौ हि लोकस्य यो वै वेत्ति स बुद्धिमान् ॥ २० ॥

Así he expuesto este Dharma—brevemente—ordenado por Brahmā. En verdad, quien conoce en el mundo qué es Dharma y qué es Adharma, ése es sabio.

Verse 21

भरद्वाज उवाच । अध्यात्मं नाम यदिदं पुरुषस्येह चिन्त्यते । यदध्यात्मं यथा चैतत्तन्मे ब्रूहि तपोधन ॥ २१ ॥

Bharadvāja dijo: “Oh tesoro de austeridad, dime qué significa ‘adhyātma’, ese principio espiritual interior que aquí se contempla respecto de la persona, y explícame con precisión cómo ha de entenderse.”

Verse 22

भृगुरुवाच । अध्यात्ममिति विप्रर्षे यदेतदनुपृच्छसि । तद्व्याख्यांस्यामि ते तात श्रेयस्करतमं सुखम् ॥ २२ ॥

Bhṛgu dijo: “Oh el mejor de los brāhmaṇas, puesto que has preguntado por lo que se llama ‘adhyātma’, la realidad espiritual interior, te lo explicaré, querido; ese conocimiento otorga el bien supremo y la dicha verdadera.”

Verse 23

सृष्टिप्रलयसंयुक्तमाचार्यैः परिदर्शितम् । यज्ज्ञात्वा पुरुषो लोके प्रीतिं सौख्यं च विंदति ॥ २३ ॥

Esta enseñanza—unida a la creación y a la disolución (sṛṣṭi–pralaya)—ha sido expuesta por los preceptores. Quien la conoce, en este mundo alcanza gozo y felicidad.