Adhyaya 85: The Gods’ Hymn to the Goddess and the Emergence of Kaushiki; Shumbha Sends His Envoy

Verse 1

ऋषिरुवाच पुरा शुम्भनिशुम्भाभ्यामसुराभ्यां शचीपतेः । त्रैलोक्यं यज्ञभागाश्च हृता मदबलाश्रयात् ॥

Dijo el Ṛṣi: «Antaño, por los asuras Śumbha y Niśumbha—apoyados en la fuerza de su soberbia—Indra (señor de Śacī) fue despojado de los tres mundos y de las porciones del sacrificio.»

Verse 2

तावेव सूर्यतां तद्वदधिकारं तथैन्दवम् । कौबेरमथ याम्यं च चक्राते वरुणस्य च ॥

«Esos dos asumieron por sí mismos el oficio del Sol, y asimismo la autoridad de la Luna; y tomaron también las regencias de Kubera, de Yama y de Varuṇa.»

Verse 3

तावेव पवनार्धि च चक्रतुर्वह्निकर्म च । अन्येषाञ्चाधिकारान् स स्वयमेवाधितिष्ठति ॥ ततो देवा विनिर्धूता भ्रष्टराज्याः पराजिताः ॥

Aquellos dos también desempeñaron las funciones de Vāyu e Indra y los ritos de Agni; y ellos mismos asumieron asimismo los cargos de los demás dioses. Por ello los dioses fueron expulsados, despojados de sus reinos y vencidos.

Verse 4

हृताधिकारास्त्रिदशास्ताभ्यां सर्वे निराकृताः । महासुराभ्यां तां देवीं संस्मरन्त्यपराजिताम् ॥

Los Treinta dioses, despojados de sus cargos y expulsados todos por aquellos dos grandes Asuras, recordaron a la Diosa invencible, Aparājitā.

Verse 5

तयास्माकं वरो दत्तो यथाऽपत्त्सु स्मृताखिलाः । भवतां नाशयिष्यामि तत्क्षणात् परमापदः ॥

Ella nos concedió una gracia: «Siempre que, en tiempos de aflicción, todos vosotros me recordéis, en ese mismo instante destruiré vuestras mayores calamidades».

Verse 6

इति कृत्वा मतिं देवा हिमवन्तं नगेश्वरम् । जग्मुस्तत्र ततो देवीं विष्णुमायां प्रतुṣ्टुवुः ॥

Así resueltos, los dioses fueron a Himavat, señor de las montañas; y allí alabaron a la Diosa, la Māyā de Viṣṇu.

Verse 7

देवा ऊचुः नमो देव्यै महादेव्यै शिवायै सततं नमः । नमः प्रकृत्यै भद्रायै नियताः प्रणताः स्म ताम् ॥

Dijeron los dioses: «Salutación a la Diosa, a la Gran Diosa; salutación constante a Śivā. Salutación a Prakṛti, a la Auspiciosa (Bhadrā). Con la mente disciplinada y la cabeza inclinada, nos postramos ante ella».

Verse 8

रौद्रायै नमो नित्यायै गौर्यै धात्र्यै नमो नमः । नमो जगत्प्रतिष्ठायै देव्यै कृत्यै नमो नमः ॥

Salutación a la Fiera (Raudrā), a la Eterna, a Gaurī, a Dhātrī—salutación una y otra vez. Salutación a la Diosa que es el fundamento del mundo, a la Diosa Kṛtyā—salutación una y otra vez.

Verse 9

द्योत्स्नायै चेन्दुरूपिण्यै सुखायै सततं नमः । कल्याण्यै प्रणतां वृद्ध्यै सिद्ध्यै कुर्मो नमो नमः ॥

Salutación constante a ella que es la luz de luna, que tiene la forma de la luna, que es dicha. A Kalyāṇī; al incremento de quienes se inclinan; a Siddhi—ofrecemos salutación una y otra vez.

Verse 10

नैरृत्यै भूभृतां लक्ष्म्यै शर्वाण्यै ते नमो नमः । दुर्गायै दुर्गपारायै सारायै सर्वकारिण्यै । ख्यात्यै तथैव कृष्णायै धूम्रायै सततं नमः ॥

Salutación una y otra vez a ti como Nairṛtī; a la Lakṣmī de las montañas; a Śarvāṇī. Salutación a Durgā, a quien hace cruzar más allá de las dificultades, a la Esencia, a la Hacedora de todo. Salutación constante a Khyāti, y asimismo a Kṛṣṇā y a Dhūmrā.

Verse 11

अतिसौम्यातिरौद्रायै नतास्तस्यै नमो नमः । (म)नो जगत्प्रतिष्ठायै देव्यै कृत्यै नमो नमः ॥

Salutación una y otra vez a ella que es sumamente suave y sumamente feroz; inclinados ante ella, ofrecemos homenaje. Salutación una y otra vez a la Diosa que es el fundamento del mundo, a Kṛtyā.

Verse 12

या देवी सर्वभूतेषु विष्णुमायेति शब्दिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

A aquella Diosa que, en todos los seres, es llamada Viṣṇu-māyā—sea salutación a ella, sea salutación a ella, sea salutación a ella—salutación una y otra vez.

Verse 13

या देवी सर्वभूतेषु चेतनेत्यभिधीयते । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Salutaciones una y otra vez a aquella Diosa que, en todos los seres, es proclamada como la conciencia.

Verse 14

या देवी सर्वभूतेषु बुद्धिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Salutaciones una y otra vez a aquella Diosa que mora en todos los seres en la forma de intelecto.

Verse 15

या देवी सर्वभूतेषु निद्रारूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Salutaciones una y otra vez a aquella Diosa que mora en todos los seres en la forma de sueño.

Verse 16

या देवी सर्वभूतेषु क्षुधारूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Salutaciones una y otra vez a aquella Diosa que mora en todos los seres en la forma de hambre.

Verse 17

या देवी सर्वभूतेषु छायारूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Salutaciones una y otra vez a aquella Diosa que mora en todos los seres en la forma de sombra.

Verse 18

या देवी सर्वभूतेषु शक्तिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Salutaciones una y otra vez a esa Diosa que mora en todos los seres en la forma de poder.

Verse 19

या देवी सर्वभूतेषु तृष्णारूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Salutaciones una y otra vez a esa Diosa que mora en todos los seres en la forma de la sed.

Verse 20

या देवी सर्वभूतेषु क्षान्तिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Salutaciones una y otra vez a esa Diosa que mora en todos los seres en la forma de la paciencia (forbearance).

Verse 21

या देवी सर्वभूतेषु जातिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Salutaciones una y otra vez a esa Diosa que mora en todos los seres en la forma del nacimiento (condición natal/especie).

Verse 22

या देवी सर्वभूतेषु लज्जारूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Salutaciones una y otra vez a esa Diosa que mora en todos los seres en la forma de la modestia (pudor y contención).

Verse 23

या देवी सर्वभूतेषु शान्तिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

A la Diosa que mora en todos los seres en la forma de la paz—salutación a Ella, salutación a Ella, salutación a Ella; una y otra vez, salutación.

Verse 24

या देवी सर्वभूतेषु श्रद्धारूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

A la Diosa que mora en todos los seres en la forma de la fe—salutación a Ella, salutación a Ella, salutación a Ella; una y otra vez, salutación.

Verse 25

या देवी सर्वभूतेषु कान्तिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

A la Diosa que mora en todos los seres en la forma del resplandor y la belleza—salutación a Ella, salutación a Ella, salutación a Ella; una y otra vez, salutación.

Verse 26

या देवी सर्वभूतेषु लक्ष्मीरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

A la Diosa que mora en todos los seres en la forma de Lakṣmī (fortuna y prosperidad auspiciosa)—salutación a Ella, salutación a Ella, salutación a Ella; una y otra vez, salutación.

Verse 27

या देवी सर्वभूतेषु धृतिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

A la Diosa que mora en todos los seres en la forma de la firmeza y fortaleza—salutación a Ella, salutación a Ella, salutación a Ella; una y otra vez, salutación.

Verse 28

या देवी सर्वभूतेषु वृत्तिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

A esa Diosa que mora en todos los seres en la forma de vṛtti (actividad/conducta): salutación a Ella, salutación a Ella, salutación a Ella; una y otra vez, salutación.

Verse 29

या देवी सर्वभूतेषु स्मृतिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

A esa Diosa que mora en todos los seres en la forma de smṛti (memoria): salutación a Ella, salutación a Ella, salutación a Ella; una y otra vez, salutación.

Verse 30

या देवी सर्वभूतेषु दयारूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

A esa Diosa que mora en todos los seres en la forma de karuṇā (compasión): salutación a Ella, salutación a Ella, salutación a Ella; una y otra vez, salutación.

Verse 31

या देवी सर्वभूतेषु नीतिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

A esa Diosa que mora en todos los seres en la forma de nīti (recta conducta/buen gobierno): salutación a Ella, salutación a Ella, salutación a Ella; una y otra vez, salutación.

Verse 32

या देवी सर्वभूतेषु तुष्टिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तasyai namastasyai namo namaḥ ॥

A esa Diosa que mora en todos los seres en la forma de santoṣa (contentamiento/satisfacción): salutación a Ella, salutación a Ella, salutación a Ella; una y otra vez, salutación.

Verse 33

या देवी सर्वभूतेषु पुष्टिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Salutaciones una y otra vez a esa Diosa que mora en todos los seres en la forma de nutrición y florecimiento.

Verse 34

या देवी सर्वभूतेषु मातृरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Salutaciones una y otra vez a esa Diosa que mora en todos los seres en la forma de la Maternidad.

Verse 35

या देवी सर्वभूतेषु भ्रान्तिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै namastasyai namo namaḥ ॥

Salutaciones una y otra vez a esa Diosa que mora en todos los seres en la forma de ilusión y error.

Verse 36

इन्द्रियाणामधिष्ठात्री भूतानां चाखिलेषु या । भूतेषु सततं तस्यै व्याप्तिदेव्यै नमो नमः ॥

Obeisancia a esa Diosa omnipenetrante que, como poder rector de los sentidos, mora continuamente en todos los seres, en todas partes.

Verse 37

चितिरूपेण या कृत्स्नमेतद् व्याप्य स्थिता जगत् । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Salutaciones una y otra vez a esa Diosa que, en la forma de la conciencia, lo impregna todo y mora en este universo entero.

Verse 38

स्तुता सुरैः पूर्वमभीष्टसंश्रयात् तथासुरेन्द्रेण दिनेṣu सेविता । करोतु सा नः शुभहेतुरीश्वरी शुभानि भद्राण्यभिहन्तु चापदः ॥

Que la Diosa soberana, antaño alabada por los dioses como refugio que concede el logro de sus anhelos, y servida incluso por el señor de los asuras en tiempos de necesidad, sea para nosotros causa de auspiciosidad; que otorgue bendiciones y derribe las calamidades.

Verse 39

या साम्प्रतं चोद्धतदैत्यतापितैरस्माभिरीशा च सुरैर्नमस्यते । या च स्मृता तत्क्षणमेव हन्ति नः सर्वापदो भक्तिविनम्रकूर्तिभिः ॥

Ella, a quien ahora veneramos nosotros y los dioses mientras somos atormentados por los altivos daityas—cuando es recordada, en ese mismo instante destruye todas nuestras desdichas, para quienes se inclinan con devoción.

Verse 40

ऋषिरुवाच एवṃ स्तवादियुक्तानां देवानां तत्र पार्वती । स्त्रातुमभ्याययौ तोये जाह्नव्याः नृपनन्दन ॥

Dijo el sabio: Así, mientras los dioses se ocupaban en himnos y alabanzas, Pārvatī llegó allí para bañarse en las aguas de la Jāhnavī (Gaṅgā), oh deleite de los reyes.

Verse 41

साऽब्रवीत्तान् सुरान् सुभ्रूर्भवद्भिः स्तूयतेऽत्र का । शरीरकोशतश्चास्याः समुद्भूता ब्रवीच्छिवा ॥

Ella, la de cejas hermosas, dijo a aquellos dioses: «¿A quién alabáis aquí?» Entonces, de la envoltura de su propio cuerpo surgió otra forma, que habló—(ella es) Śivā.

Verse 42

स्तोत्रं ममैैतत् क्रियते शुम्भदैत्यनिराकृतैः । देवैः समेतैः समरे निशुम्भेन पराजितैः ॥

«Este himno mío lo entonan los dioses reunidos—liberados del daitya Śumbha—los mismos dioses que en la batalla habían sido derrotados por Niśumbha.»

Verse 43

शरीरकोशाद्यत्तस्याः पार्वत्या निःसृताम्बिका । कौशिकीति समस्तेषु ततो लोकेषु गीयते ॥

Del envoltorio corporal (kośa) de Pārvatī surgió Ambikā; por ello, en todos los mundos es celebrada con el nombre de Kauśikī.

Verse 44

तस्यां विनिर्गतायां तु कृष्णाभूत् सापि पार्वती । कालीकेति समाख्याता हिमाचलकृताश्रया ॥

Cuando ella (Ambikā/Kauśikī) hubo salido, la propia Pārvatī se tornó oscura; entonces fue conocida como Kālikā, teniendo al Himālaya por morada.

Verse 45

ततोऽम्बिकां परं रूपं बिभ्राणां सुमनोहरम् । ददर्श चण्डो मुण्डश्च भृत्यौ शुम्भनिशुम्भयोः ॥

Entonces Caṇḍa y Muṇḍa, servidores de Śumbha y Niśumbha, vieron a Ambikā portando una forma suprema, sumamente encantadora.

Verse 46

ताभ्यां शुम्भाय चाख्याता अतीव सुमनोहरा । काप्यास्ते स्त्री महाराज भासयन्ती हिमाचलम् ॥

Informaron a Śumbha: «Oh gran rey, una mujer sumamente encantadora mora allí, iluminando el Himālaya».

Verse 47

नैव तादृक् क्वचिद्रूपं दृष्टं केनचिदुत्तमम् । ज्ञायतां काप्यसौ देवी गृह्यतां चासुरेश्वर ॥

Jamás nadie, en lugar alguno, ha visto una belleza tan insuperable. Averígüese quién es esa diosa—y tráigasele, oh señor de los asuras.

Verse 48

स्त्रीरत्नमतिचार्वङ्गी द्योतयन्ती दिशस्त्विषा । सा तु तिष्ठति दैत्येन्द्र तां भवान् द्रष्टुमर्हति ॥

Ella es una joya entre las mujeres, de miembros sumamente hermosos; con su resplandor ilumina las direcciones. Allí está de pie, oh señor de los daityas; ve y mírala.

Verse 49

यानि रत्नानि मणयो गजाश्वादीनि वै प्रभो । त्रैलोक्ये तु समस्तानि साम्प्रतं भान्ति ते गृहे ॥

Cualesquiera tesoros—gemas, elefantes, caballos y semejantes—que existan en los tres mundos, oh señor, todos ellos ahora resplandecen en tu casa.

Verse 50

ऐरावतः समानीतो गजरत्नं पुरन्दरात् । पारिजाततरुश्चायं तथैवोच्चैः श्रवा हयः ॥

Airāvata, el elefante-tesoro, ha sido traído de Purandara (Indra); y también este árbol Pārijāta, así como el caballo Uccaiḥśravā.

Verse 51

विमानं हंससंयुक्तमेतत्तिष्ठति तेऽङ्गणे । रत्नभूतमिहानीतं यदासीद्वेधसोऽद्भुतम् ॥

Este carro aéreo, uncido a cisnes, está en tu patio; y aquí también ha sido traído aquel objeto maravilloso, semejante a una joya, que antaño perteneció a Vedhas (Brahmā) como prodigio.

Verse 52

निधिरेष महापद्मः समानीतो धनेश्वरात् । किञ्जल्किनीं ददौ चाब्धिर्मालामम्लानपङ्कजाम् ॥

Este tesoro, el Mahāpadma, ha sido traído de Dhaneśvara (Kubera); y el océano también otorgó una guirnalda con filamentos, hecha de lotos imperecederos.

Verse 53

छत्रं ते वारुणं गेहे काञ्चनास्त्रावि तिष्ठति । तथायं स्यन्तनवरो यः पुरासीत् प्रजापतेः ॥

En tu morada se alza el parasol de Varuṇa, y también el arco-arma de oro; y aquí está ese excelente carro que antaño perteneció a Prajāpati.

Verse 54

मृत्योः उत्क्रान्तिदा नाम शक्तिरीश त्वया हृता । पाशः सलिलराजस्य भ्रातुस्तव परिग्रहे ॥

Has tomado la lanza llamada ‘Utkrāntidā’, perteneciente a la Muerte; y el lazo del Señor de las aguas está en tu poder—(así como) el de tu hermano.

Verse 55

निशुम्भस्य अब्धिजाताश्च समस्ता रत्नजातयः । वह्निरपि ददौ तुभ्यमग्निशौचे च वाससी ॥

Todas las joyas nacidas del océano, de toda clase, que pertenecían a Niśumbha, son tuyas; e incluso el Fuego te dio las dos vestiduras de Agniśauca.

Verse 56

एवं दैत्येन्द्र रत्नानि समस्तान्याहृतानि ते । स्त्रीरत्नमेषा कल्याणी त्वया कस्मान्न गृह्यते ॥

Así pues, oh señor de los daityas, todas las joyas te han sido traídas. Esta auspiciosa es una «joya-mujer»; ¿por qué no la tomas para ti?

Verse 57

ऋषिरुवाच । निशम्येति वचः शुम्भः स तदा चण्डमुण्डयोः । प्रेषयामास सुग्रीवं दूतं देव्याः महासुरः ॥

Dijo el ṛṣi: Al oír estas palabras, Śumbha, en presencia de Caṇḍa y Muṇḍa, envió a Sugrīva —el gran asura— como mensajero ante la Diosa.

Verse 58

शुम्भ उवाच । इति चेति च वक्तव्या सा गत्वा वचनान्मम । यथा चाभ्येति संप्रीत्या तथा कार्यं त्वया लघु ॥

Śumbha dijo: «Ve y dile estas palabras mías; obra con prontitud, de modo que ella venga aquí con buena voluntad»។

Verse 59

स तत्र गत्वा यत्रास्ते शैलोद्देशेऽतिशोभने । तां च देवीं ततः प्राह श्लक्ष्णं मधुरया गिरा ॥

Habiendo ido al lugar donde ella moraba—en un paraje montañoso de esplendor incomparable—entonces habló a la Diosa con palabras pulidas y dulces.

Verse 60

दूत उवाच । देवि दैत्येश्वरः शुम्भस्त्रैलोक्ये परमेश्वरः । दूतोऽहं प्रेषितस्तेन त्वत्सकाशमिहागतः ॥

El mensajero dijo: «Oh Diosa, Śumbha—señor de los daityas—es el soberano supremo de los tres mundos. Enviado por él, he venido a tu presencia.»

Verse 61

अव्याहताज्ञः सर्वासु यः सदा देवयोनिṣu । निर्जिताखिलदैत्यारिः स यदाह शृणुष्व तत् ॥

Aquel cuya orden jamás es frustrada entre todas las estirpes divinas, y que ha vencido a todos los enemigos de los daityas: escucha lo que él declara.

Verse 62

मम त्रैलोक्यमखिलं मम देवा वशानुगाः । यज्ञभागानहं सर्वानुपाश्नामि पृथक् पृथक् ॥

«Los tres mundos son míos; los dioses se someten a mi dominio. Yo mismo consumo todas y cada una de las porciones del sacrificio.»

Verse 63

त्रैलोक्ये वररत्नानि मम वश्यान्यशेषतः । तथैव गजरत्नं च हृत्वा देवेन्द्रवाहनम् ॥

En los tres mundos, todas las joyas excelentes están por completo bajo mi dominio; del mismo modo, he tomado también la joya entre los elefantes: la montura de Indra.

Verse 64

क्षीरोदमथनोद्भूतमश्वरत्नं ममामरैः । उच्चैःश्रवससंज्ञं तत्प्रणिपत्य समर्पितम् ॥

El caballo-joya nacido del batido del Océano de Leche—llamado Uccaiḥśravas—me fue ofrecido por los dioses con reverente postración.

Verse 65

यानि चान्यानि देवेषु गन्धर्वेषूरगेषु च । रत्नभूतानि भूतानि तानि मय्येव शोभने ॥

Y cualesquiera otros seres que haya entre los dioses, los gandharvas y las serpientes, que sean “de naturaleza de joya”: todos ellos, oh hermosa, me pertenecen a mí sola.

Verse 66

स्त्रीरत्नभूतां त्वां देवि लोके मन्यामहे वयम् । सा त्वमस्मानुपागच्छ यतो रत्नभुजो वयम् ॥

Oh Diosa, en el mundo te consideramos una “joya de mujer”. Por ello ven a nosotros, pues nosotros somos quienes disfrutan y poseen las joyas.

Verse 67

मां वा ममानुजं वापि निशुम्भमुरुविक्रमम् । भज त्वं चञ्चलापाङ्गि रत्नभूतासि वै यतः ॥

Elige, o bien a mí, o bien a mi hermano menor Niśumbha, de gran poder. Oh tú de miradas oblicuas e inquietas, adora/consórciate con uno de nosotros, pues en verdad eres una joya viviente.

Verse 68

परमैश्वर्यमतुलं प्राप्स्यसे मत्परिग्रहात् । एतद्बुद्ध्या समालोच्य मत्परिग्रहतां व्रज ॥

Al hacerte mía, alcanzarás la soberanía suprema, sin igual. Reflexiona con tu entendimiento y entra en el estado de ser aceptado y poseído por mí.

Verse 69

ऋषिरुवाच इत्युक्ता सा तदा देवी गम्भीरान्तःस्मिता जगौ । दुर्गा भगवती भद्रा ययेदं धार्यते जगत् ॥

Dijo el vidente: Así interpelada, la Diosa habló entonces con una sonrisa profunda e interior—Durgā, la Señora Bienaventurada, la Auspiciosa, por quien este mundo es sostenido.

Verse 70

देव्युवाच सत्यं उक्तत्वया नात्र मिथ्या किञ्चित्त्वयोदितम् । त्रैलोक्याधिपतिः शुम्भो निशुम्भश्चापि तादृशः ॥

Dijo la Diosa: Lo que has dicho es verdad; no hay falsedad en ello. Śumbha es el señor de los tres mundos, y Niśumbha también es de esa índole.

Verse 71

किं त्वत्र यत्प्रतिज्ञातं मिथ्या तत्क्रियते कथम् । श्रूयतामल्पबुद्धित्वात् प्रतिज्ञा या कृता पुरा ॥

Pero ¿cómo podría volverse falsa en los hechos la promesa jurada aquí? Escucha—por tu escasa comprensión—el voto que fue hecho anteriormente.

Verse 72

यो मां जयति संग्रामे यो मे दर्पं व्यपोहति । यो मे प्रतिबलो लोके स मे भर्ता भविष्यति ॥

Quien me venza en batalla, quien despoje mi orgullo, quien sea mi igual en fuerza en el mundo—ése será mi esposo.

Verse 73

तदागच्छतु शुम्भोऽत्र निशुम्भो वा महासुरः । मां जित्वा किं चिरेणात्र पाणिं गृह्णातु मे लघु ॥

«Que venga aquí ahora Śumbha—o Niśumbha, ese gran asura. Después de vencerme, ¿por qué demora? Que tome pronto mi mano (en matrimonio)».

Verse 74

दूत उवाच अवलिप्तासि मैवं त्वं देवि ब्रूहि ममाग्रतः । त्रैलोक्ये कः पुमांस्तिष्ठेदग्रे शुम्भनिशुम्भयोः ॥

El mensajero dijo: «Eres arrogante; no hables así, oh Diosa, delante de mí. En los tres mundos, ¿qué hombre puede plantarse frente a Śumbha y Niśumbha?»

Verse 75

अन्येषामपि दैत्यानां सर्वे देवा न वै युधि । तिष्ठन्ति सम्मुखे देवि किं पुनः स्त्री त्वमेकिका ॥

«Aun contra otros daityas, todos los dioses no se atreven a hacerles frente en batalla, oh Diosa; ¡cuánto menos tú, una mujer sola!»

Verse 76

इन्द्राद्याः सकला देवास्तस्थुर्येषां न संयुगे । शुम्भादीनां कथं तेषां स्त्री प्रयास्यसि सम्मुखम् ॥

«Indra y todos los dioses no pudieron mantenerse firmes contra ellos en batalla; ¿cómo irás tú, una mujer, a enfrentarte a Śumbha y a los demás?»

Verse 77

सा त्वं गच्छ मयैवोक्ता पार्श्वं शुम्भनिशुम्भयोः । केशाकर्षणनिर्धूतगौरवा मा गमिष्यसि ॥

«Así que ve —así te lo he dicho— al lado de Śumbha y Niśumbha. No vayas a acabar yendo allí con tu dignidad quebrantada, arrastrada por el cabello.»

Verse 78

देव्युवाच एवमेतद् बली शुम्भो निशुम्भश्चातिवीर्यवान् । किं करोमि प्रतिज्ञा मे यदनालोचिता पुरा ॥

La Diosa dijo: «Así es: Śumbha es fuerte, y Niśumbha es extraordinariamente poderoso. ¿Qué puedo hacer? Antes hice un voto (vrata) sin la debida consideración».

Verse 79

स त्वं गच्छ मयोक्तं ते यदेतत्सर्वमादृतः । तदाचक्ष्वासुरेन्द्राय स च युक्तं करोतु तत् ॥

«Ve, pues, y atiende cuidadosamente a todo lo que te he dicho. Repórtalo al señor de los asuras, y que él haga lo que sea debido en ese asunto».