Adhyaya 69: The King’s Neglect of His Wife and the Restoration of Dharma

Verse 53

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे स्वारोचिषे मन्वन्तरे पञ्चषष्टितमोऽध्यायः । यथाहं समतीतञ्च वर्तमानञ्च सर्वतः ॥

Así concluye el capítulo sexagésimo quinto del Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa, en el Svārociṣa Manvantara. (Y:) «Así como yo (conozco) en todas partes tanto el pasado como el presente…».

Verse 54

आलोच्याज्ञापयेत्युक्ते ततो ज्ञातं मयापि तत् । ततो न दत्तवानर्घमहं तुभ्यं विधानतः ॥

Cuando se dijo: «Reflexiona y luego ordena», ese asunto llegó también a mi conocimiento. Por ello, conforme al rito debido, no te ofrecí el arghya (ofrenda de honor).

Verse 55

सत्यं राजन् ! त्वमर्घार्हः कुले स्वायम्भुवस्य च । तथापि नार्घयोग्यं त्वां मन्यामो वयमुत्तमम् ॥

Cierto, oh Rey: eres apto para el arghya y perteneces al linaje de Svāyambhuva (Manu). Sin embargo, por ahora no te consideramos, excelso, digno de arghya.

Verse 56

राजोवाच किं कृतं हि मया ब्रह्मन् ! ज्ञानादज्ञानतोऽपि वा । येन त्वत्तोऽर्घमर्हामि नाहमभ्यागतश्चिरात् ॥

El rey dijo: «¿Qué he hecho en verdad, oh brāhmaṇa—ya sea a sabiendas o incluso sin saberlo—por lo cual no merezco recibir de ti el arghya (ofrenda de agua de honor)? He venido a ti después de mucho tiempo».

Verse 57

ऋषिरुवाच किं विस्मृतं ते यत्पत्नी त्वया त्यक्ता च कानने । परित्यक्तस्तया सार्धं त्वया धर्मो नृपाखिलः ॥

El sabio dijo: «¿Has olvidado que abandonaste a tu esposa en el bosque? Junto con ella, abandonaste el dharma entero, oh rey».

Verse 58

पक्षेण कर्मणो हान्या प्रयात्यस्पर्शतां नरः । विण्मूत्रैर्वार्षिकी यस्य हानिस्ते नित्यकर्मणः ॥

Por la pérdida de los ritos prescritos durante una quincena, el hombre cae en la condición de impureza ritual (como “intocable”). Para quien sólo se purifica una vez al año con heces y orina, eso equivale a la pérdida de los deberes cotidianos.

Verse 59

पत्नीानुकूलया भाव्यं यथाशीलेऽपि भर्तरि । दुःशीलापि तथा भार्या पोषणीयाऽऽ नरेश्वर ॥

Debe uno conducirse de modo favorable a su esposa, aunque la conducta del propio marido sea de tal o cual clase. Del mismo modo, aunque la esposa sea de mala conducta, ha de ser sostenida y cuidada, oh señor de los hombres.

Verse 60

प्रतिकूला हि सा पत्नी तस्य विप्रस्य या हृता । तथापि धर्मकामोऽसौ त्वामुद्योतितवान् नृप ॥

En verdad, la esposa de aquel brāhmaṇa—la que fue llevada—le era desfavorable. Aun así, ese hombre, deseoso de dharma, hizo que tu falta quedara ‘puesta a la luz’ (manifiesta), oh rey.

Verse 61

चलतः स्थापयस्यान्यान् स्वधर्मेषु महीपते । त्वां स्वधर्माद्विचलितं कोऽपरः स्थापयिष्यति ॥

Oh rey, tú sostienes a los demás que han resbalado de su propio dharma y deber. Pero si tú mismo vacilas y te apartas de tu deber, ¿quién podrá sostenerte a ti?

Verse 62

मार्कण्डेय उवाच । विलक्ष्यः स महीपाल इत्युक्तस्तेन धीमता । तथेत्युक्त्वा च पप्रच्छ हृतां पत्नीं द्विजन्मनः ॥

Dijo Mārkaṇḍeya: Al ser interpelado así por aquel sabio, el rey quedó avergonzado. Diciendo: «Así sea», preguntó entonces por la esposa del brahmán que había sido raptada.

Verse 63

भगवन् ! केन नीता सा पत्नी विप्रस्य कुत्र वा । अतीतानागतं वेत्ति जगत्यवितथं भवान् ॥

Venerable señor, ¿quién se llevó a la esposa de ese brahmán, y adónde? Tú conoces con verdad, sin error, lo pasado y lo por venir en el mundo.

Verse 64

ऋषिरुवाच । तां जहाराद्रितनयो बलाको नाम राक्षसः । द्रक्ष्यसे चाद्य तां भूप ! उत्पलावतके वने ॥

Dijo el vidente: Fue raptada por Balāka, un rākṣasa, hijo de la montaña (nacido de las colinas). Y hoy, oh rey, la verás en el bosque de Utpalāvataka.

Verse 65

गच्छ संयो जयाशु त्वं भार्यया हि द्विजात्तमम् । मा पापास्पदतां यातु त्वमिवासौ दिने दिने ॥

Ve—reúne pronto a ese excelente brahmán con su esposa, no sea que él, día tras día, caiga en un asiento de pecado, como tú caíste.