Shloka 4

Adhyaya 48The Netherworlds

ततो देवासुरान् पितॄन् मानुषांश्च चतुष्टयम् ।

सिसृक्षुरम्भांस्येतानि स्वमात्मानमयूयुजत् ॥

tato devāsurān pitṝn mānuṣāṃś ca catuṣṭayam |

sisṛkṣur ambhāṃsy etāni svam ātmānam ayūyujat ||

Entonces, deseando crear los cuatro grupos—dioses, asuras, pitṛs y humanos—él (Prajāpati) aplicó su propio ser a ese acto.

ततःthen/thereupon
ततः:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्-आर्थक (ablatival adverb)
देव-असुरान्gods and asuras
देव-असुरान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + असुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
पितॄन्the Pitṛs (manes)
पितॄन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
मानुषान्humans
मानुषान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
चतुष्टयम्the group of four
चतुष्टयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचतुष्टय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समूहवाचक (a set of four)
सिसृक्षुःwishing to create
सिसृक्षुः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसृज् (धातु) + सन् (desiderative) → सिसृक्षु (कृदन्त, उ)
Formसन्नन्त-धातुजन्य ‘सिसृक्षु’ (desiderative adjectival form), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि (one wishing to create)
अम्भांसिwaters
अम्भांसि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअम्भस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
एतानिthese
एतानि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम; विशेषण
स्वम्his own
स्वम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
आत्मानम्self
आत्मानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अयूयुजत्joined/connected (them)
अयूयुजत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; पुनरुक्त-आगम (reduplicated aoristic/imperf. stem)
Mārkaṇḍeya speaking

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

BrahmāPrajāpati
CosmologySargaFourfold social/cosmic classesIntentional creation

FAQs

The cosmos is portrayed as arising from deliberate, purposive agency (Prajāpati’s resolve), not mere accident—supporting a teleological view of order (ṛta/dharma).

Sarga: the narrative specifies the intended differentiation into four key classes of beings.

‘Yoking the self’ hints that creation is a self-modification of the creator principle: multiplicity emerges through self-engagement rather than from an external material.