Next Verse

Shloka 1

Adhyaya 28Alarka Inquires into Varna and Ashrama Dharma; Madalasa Defines the Fourfold Duties

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे पितापुत्रसंवादे आत्मविवेको नाम सप्तविंशोऽध्यायः ।

अष्टाविंशोऽध्यायः ।

जड उवाच तन्मातुर्वचनं श्रुत्वा सोऽलर्को मातरं पुनः ।

पप्रच्छ वर्णधर्मांश्च धर्मा ये चाश्रमेषु च ॥

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe pitāputrasaṃvāde ātmaviveko nāma saptaviṃśo 'dhyāyaḥ / aṣṭāviṃśo 'dhyāyaḥ / jaḍa uvāca tanmātur vacanaṃ śrutvā so 'larko mātaraṃ punaḥ / papraccha varṇadharmāṃś ca dharmā ye cāśrameṣu ca

Así, en el Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa, en el diálogo entre padre e hijo, concluye el capítulo vigésimo séptimo llamado «Ātmaviveka». Ahora comienza el capítulo vigésimo octavo. Jaḍa dijo: Habiendo oído las palabras de su madre, Alarka volvió a preguntar a su madre acerca de los deberes de los varṇas y de los deberes propios de las etapas de la vida (āśramas).

इतिthus
इति:
सम्बन्ध/अव्यय (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, वाक्यसमाप्तिसूचक (quotative/closure particle)
श्रीमार्कण्डेयपुराणेin the Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa
श्रीमार्कण्डेयपुराणे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootश्रीमार्कण्डेयपुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); समास: मार्कण्डेयस्य पुराणम् (षष्ठी-तत्पुरुष), उपपदपूर्वक ‘श्री’ उपसर्गवत् सम्मानसूचक
पिता-पुत्र-संवादेin the dialogue of father and son
पिता-पुत्र-संवादे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Context)
TypeNoun
Rootपितृ + पुत्र + संवाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); समास: पिता-पुत्रयोः संवादः (षष्ठी-तत्पुरुष)
आत्मविवेकःSelf-discrimination (title)
आत्मविवेकः:
कर्ता/विषय (Heading/Topic)
TypeNoun
Rootआत्मविवेक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); समास: आत्मनः विवेकः (षष्ठी-तत्पुरुष)
नामnamed
नाम:
सम्बन्ध/अव्यय (Appositive marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय, नामनिर्देशक (naming particle)
सप्तविंशःtwenty-seventh
सप्तविंशः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्तविंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); क्रमवाचक-विशेषण (ordinal); द्विगु-समास: सप्त + विंश (27)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
कर्ता/विषय (Heading)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
अष्टाविंशःtwenty-eighth
अष्टाविंशः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअष्टाविंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); क्रमवाचक-विशेषण (ordinal); द्विगु-समास: अष्ट + विंश (28)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
कर्ता/विषय (Heading)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
जडःJaḍa (name)
जडः:
कर्ता (Karta/Speaker)
TypeNoun
Rootजड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
तत्that
तत्:
कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); सर्वनाम (pronoun)
मातुःof (his) mother
मातुः:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
वचनम्speech; words
वचनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), ‘having heard’
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); सर्वनाम
अलर्कःAlarka (name)
अलर्कः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअलर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
मातरम्mother
मातरम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
पप्रच्छasked
पप्रच्छ:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु)
Formलिट् लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
वर्णधर्मान्duties of the social classes
वर्णधर्मान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवर्णधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural); समास: वर्णानां धर्माः (षष्ठी-तत्पुरुष)
and
:
सम्बन्ध/अव्यय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
धर्माःduties; laws
धर्माः:
कर्म (Karma/Object; understood ‘asked about’)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
येwhich
ये:
सम्बन्ध (Relative)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
and
:
सम्बन्ध/अव्यय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
आश्रमेषुin the life-stages (āśramas)
आश्रमेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन (Plural)
also
:
सम्बन्ध/अव्यय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
Narrative colophon; then ‘Jaḍa’ (speaker label) introducing Alarka’s question to his mother Madālasā

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "jijnasa", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DharmaVarṇāśramaDidactic dialogueTextual colophon

FAQs

The text pivots from rājadharma to broader social and life-stage duties, indicating that personal and royal ethics are grounded in a wider varṇāśrama framework.

This is a structural marker (colophon/transition) within didactic material; it does not map to sarga/pratisarga/manvantara/vaṃśa directly.

The shift from ‘self-discernment’ to ‘social duties’ suggests an integrative ideal: inner clarity (ātmaviveka) should express as ordered conduct in the world.