Shloka 56
Dhaumya’s Enumeration of Eastern Tīrthas
Prācī-diś Tīrtha-kathana
तत्पश्चात् मेधाविकतीर्थमें जाकर देवताओं और पितरोंका तर्पण करे; ऐसा करनेवाला पुरुष अग्निष्टोमयज्ञका फल पाता और स्मृति एवं बुद्धिको प्राप्त कर लेता है ।। अत्र कालगज्जरं नाम पर्वतं लोकविश्रुतम् । तत्र देवहदे स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत्,इस तीर्थमें कालंजर नामक लोकविख्यात पर्वत है, वहाँ देवह्दद नामक तीर्थमें स्नान करनेसे सहस्र गोदानका फल मिलता है
tatpaścāt medhāvikatīrthaṁ gatvā devatā-pitṝṇāṁ tarpaṇaṁ kuryāt; evaṁ kṛtvā puruṣo ’gniṣṭoma-yajñasya phalaṁ prāpnoti smṛtiṁ ca buddhiṁ ca labhate. atra kālagajjaraṁ nāma parvataṁ lokaviśrutam; tatra devahrade snātvā go-sahasra-phalaṁ labhet.
Después, que vaya al vado sagrado de Medhāvika y ofrezca tarpaṇa a los dioses y a los Pitṛs. Quien así lo hace obtiene el fruto del sacrificio Agniṣṭoma y alcanza memoria e inteligencia. En esa misma región se alza el monte, célebre en el mundo, llamado Kālagajjara; bañarse en la poza sagrada llamada Devahrada allí concede un mérito igual al de donar mil vacas.
पुलस्त्य उवाच
Educational Q&A
The passage teaches that pilgrimage is not merely travel but disciplined ritual action: offering tarpaṇa to gods and ancestors cultivates dharmic gratitude and continuity, and it is praised as yielding great sacrificial merit along with inner gains—strengthened memory (smṛti) and discernment (buddhi).
Pulastya continues a tīrtha-māhātmya (praise of pilgrimage sites), directing the listener to Medhāvika for tarpaṇa rites and then to the famed Kālagajjara mountain, where bathing in the Devahrada pool is said to confer the merit of donating a thousand cows.