Shloka 25
Dhaumya’s Enumeration of Eastern Tīrthas
Prācī-diś Tīrtha-kathana
यत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्न तपोधना: । भूतयक्षपिशाचाश्व किंनरा: समहोरगा:,महाराज! इसके बाद समुद्रके मध्यमें विद्यमान त्रिभुवनविख्यात अखिल लोकवन्दित गोकर्णतीर्थमें जाकर स्नान करे। जहाँ ब्रह्मा आदि देवता, तपोधन महर्षि, भूत, यक्ष, पिशाच, किन्नर, महानाग, सिद्ध, चारण, गन्धर्व, मनुष्य, सर्प, नदी, समुद्र और पर्वत--ये सभी उमावलल्लभ भगवान् शंकरकी उपासना करते हैं
yatra brahmādayo devā ṛṣayaś ca tapodhanāḥ | bhūtayakṣapiśācāś ca kiṁnarāḥ samahoragāḥ ||
Dijo Pulastya: «Hay un lugar sagrado donde Brahmā y los demás dioses, y los ascetas ricos en austeridad, junto con seres como bhūtas, yakṣas, piśācas, kiṁnaras y las grandes serpientes, se congregan en reverencia. Ese tīrtha se presenta como un punto de encuentro entre el mundo visible y el invisible, donde convergen la devoción y la práctica disciplinada, recordando que la santidad es reconocida por todos los órdenes de seres.»
पुलस्त्य उवाच
Educational Q&A
The verse elevates tīrthas as universally acknowledged centers of sanctity: even gods, sages, and diverse classes of beings honor such places. Ethically, it underscores reverence, disciplined practice (tapas), and the unifying power of devotion that transcends social or cosmic categories.
Pulastya is describing a holy setting associated with pilgrimage merit, characterizing it by the presence and worship of many orders of beings—divine, ascetic, and supernatural—thereby recommending it as a powerful destination within the tīrtha discourse of Vana Parva.