Shloka 103
Dhaumya’s Enumeration of Eastern Tīrthas
Prācī-diś Tīrtha-kathana
गोसहस्रफलं विन्द्यात् कुलं चैव समुद्धरेत् नरेश्वरर कोसला (अयोध्या)-में ऋषभतीर्थमें जाकर स्नानपूर्वक तीन रात उपवास करनेवाला मानव वाजपेययज्ञका फल पाता है। इतना ही नहीं, वह सहस्र गोदानका फल पाता और अपने कुलका भी उद्धार कर देता है,शूद्रो यथेप्सितान् कामान् ब्राह्मण: पारग: पठन् | यश्नेदं शृणुयान्नित्यं तीर्थपुण्यं नरः शुचि:
gosahasraphalaṁ vindyāt kulaṁ caiva samuddharet | nareśvaraḥ kosalāyāṁ (ayodhyāyām) ṛṣabhatīrthaṁ gatvā snānapūrvakaṁ trirātram upavāsī mānavaḥ vājapeyayajñaphalaṁ prāpnoti | na kevalam—sa sahasragodānaphalaṁ prāpnoti sva-kulasya coddhāraṁ karoti | śūdro yathepsitān kāmān brāhmaṇaḥ pāraghaḥ paṭhan | yaḥ cedaṁ śṛṇuyān nityaṁ tīrthapuṇyaṁ naraḥ śuciḥ ||
Pulastya proclama el mérito de una observancia concreta de peregrinación: quien va al sagrado R̥ṣabha-tīrtha en Kosala (Ayodhyā), se baña allí y guarda ayuno durante tres noches, alcanza el fruto del sacrificio Vājapeya. Más aún, obtiene un mérito equivalente al don de mil vacas y eleva y redime incluso a su linaje. El pasaje subraya también el poder de escuchar y recitar este relato de los tīrthas: se dice que la persona de mente pura que lo oye o lo estudia con regularidad alcanza los fines deseados—sin distinción de condición social.
पुलस्त्य उवाच
Educational Q&A
Disciplined pilgrimage practice—bathing, fasting, and purity—combined with reverent hearing/recitation of sacred tīrtha accounts is portrayed as a powerful generator of puṇya, comparable to great Vedic sacrifices and major gifts, and capable of benefiting not only the individual but also the family line.
Pulastya is describing the specific rewards of visiting R̥ṣabha-tīrtha in Kosala (Ayodhyā), performing a ritual bath, and observing a three-night fast; he then broadens the point by praising the ongoing merit gained by those who regularly listen to or study this tīrtha narrative.