Shloka 62
Tīrtha-yātrā: Phalaśruti and Sacred Geography from Lohitya to Prayāga
Pulastya’s Instruction
प्रीतिं गच्छन्ति परमां स्नात्वा भरतसत्तम । श्वाविल्लोमापनयने तीर्थे भरतसत्तम,महाराज! वहाँ श्वाविल्लोमापह नामक तीर्थ है। नरव्याप्र! उसमें तीर्थपरायण हुए विद्वान ब्राह्मण स्नान करके बड़े प्रसन्न होते हैं। भरतसत्तम! श्वाविल्लोमापनयनतीर्थमें प्राणायाम (योगकी क्रिया) करनेसे श्रेष्ठ द्विज अपने रोएँ झाड़ देते हैं तथा राजेन्द्र! वे शुद्धचित्त होकर परमगतिको प्राप्त होते हैं
prītiṁ gacchanti paramāṁ snātvā bharatasattama | śvāvillomāpanayane tīrthe bharatasattama ||
Dijo Ghūlastya: «Oh el mejor de los Bharatas, al bañarse allí alcanzan la alegría suprema. En el tīrtha llamado Śvāvillomāpanayana, oh el más excelso de los Bharatas, los brahmanes sabios, consagrados a los ritos de peregrinación, se bañan y se colman de gran deleite. Y, oh rey, practicando prāṇāyāma en el tīrtha de Śvāvillomāpanayana, los mejores entre los “nacidos dos veces” se despojan de los “pelos erizados” (impurezas), purifican su mente y alcanzan la meta suprema».
घुलस्त्य उवाच
Educational Q&A
The verse links outer pilgrimage (bathing at a tīrtha) with inner discipline (prāṇāyāma). True purification is not merely ritual; yogic practice and mental purity are emphasized as leading to the ‘supreme goal’ (paramagati).
In the Vana Parva’s pilgrimage catalogue, the speaker Ghūlastya describes a specific sacred place—Śvāvillomāpanayana—praising its power to grant great joy and purification to learned, pilgrimage-minded Brahmins who bathe there and practice breath-discipline.