Shloka 48
Duryodhana’s Śaraṇāgati and the Pāṇḍavas’ Resolve
Gandharva Encounter
सह राजर्षिश्रि: सर्वे: स्तुवानो वृषकेतनम् । राजन! वायु और अग्नि चँवर लेकर दोनों ओर खड़े थे। तेजस्वी इन्द्र समस्त राजर्षियोंके साथ भगवान् वृषभध्वजकी स्तुति करते हुए उनके पीछे-पीछे जा रहे थे || ४७ * गौरी विद्याथ गान्धारी केशिनी मित्रसाह्नया,गौरी, विद्या, गान्धारी, केशिनी, मित्रा और सावित्री--ये सब पार्वतीदेवीके पीछे-पीछे चल रही थीं। विद्वानोंद्वारा प्रकाशित सम्पूर्ण विद्याएँ भी उन्हींके साथ थीं
saha rājarṣiśrīḥ sarvaiḥ stuvāno vṛṣaketanam | rājan vāyur agniś ca cāmaraṃ gṛhītvā ubhayato 'tiṣṭhatām | tejasvī indraḥ samastair rājarṣibhiḥ saha bhagavantaṃ vṛṣabhadhvajaṃ stuvan paścāt paścād anuyayau ||
gaurī vidyā ca gāndhārī keśinī mitrā sāvitrī ca—etāḥ sarvāḥ pārvatīdevyāḥ paścāt paścād anuyayuḥ | vidvadbhiḥ prakāśitāḥ samastā vidyā api tayaiva saha āsan ||
Dijo Mārkaṇḍeya: «Oh Rey, mientras todos los sabios reyes alababan a Vṛṣaketu (Śiva), Vāyu y Agni permanecían a ambos lados sosteniendo los abanicos de cola de yak en señal de servicio. El radiante Indra, acompañado por los videntes regios, seguía detrás, ensalzando sin cesar al Señor que lleva el toro en su estandarte. Tras Pārvatī caminaban Gaurī, Vidyā, Gāndhārī, Keśinī, Mitrā y Sāvitrī; y con ella se movían también todas las ramas del saber, manifestadas por los sabios.»
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The passage emphasizes reverent devotion to the divine (Śiva and Pārvatī) and portrays knowledge itself as something that naturally accompanies the Goddess—suggesting that humility, praise, and right worship align one with both spiritual power and true learning.
Markandeya describes a divine procession: Vāyu and Agni stand as attendants with fly-whisks, Indra and the royal sages follow behind praising Śiva (the bull-bannered Lord), and behind Pārvatī walk named feminine figures along with all branches of learning personified.