Shloka 14
Kuvalāśva’s Lineage and Uttaṅka’s Petition concerning Dhundhu (धुन्धु-प्रसङ्गः)
सा सेनोपविष्टं राजानं परिवार्यातिष्ठत् । पर्याश्वस्तश्न॒ राजा तयैव सह शिबिकया प्रायादव-घोटितया स स्वं नगरमनुप्राप्पय रहसि तया सहास्ते,“वह सेना अपने बैठे हुए राजाको चारों ओरसे घेरकर खड़ी हो गयी। अच्छी तरह सुस्ता लेनेके पश्चात् राजा एक साफ-सुथरी चिकनी पालकीमें उसीके साथ बैठकर अपने नगरको चल दिये और वहाँ पहुँचकर उस नवविवाहिता सुन्दरीके साथ एकान्तवास करने लगे
sā senopaviṣṭaṃ rājānaṃ parivāryātiṣṭhat | paryāśvastas tu rājā tayāiva saha śibikayā prāyād avaghoṭitayā sa svaṃ nagaram anuprāpya rahasi tayā sahāste |
Dijo Vaiśampāyana: El ejército se apostó alrededor del rey sentado, formando un anillo de protección. Tras descansar y recobrar la compostura, el rey partió con aquella misma mujer en una litera (palanquín) limpia y bien dispuesta. Al llegar a su ciudad, permaneció con ella en reclusión, apartado de todos.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a recurring Mahābhārata concern: a ruler’s life is pulled between rājadharma (public responsibility, protection, order) and kāma (private desire). The movement from being guarded by the army to seeking seclusion with the woman underscores how private choices can carry public ethical weight for a king.
The troops encircle the seated king. After resting, he departs in a comfortable, well-appointed palanquin with the woman, reaches his city, and then stays with her in private seclusion.