Shloka 75
Kubera’s Fivefold Nīti and Protection of the Pāṇḍavas (वैश्रवणोपदेशः)
सरांसि च मनोज्ञानि वृक्षांश्रवातिमनोरमान् । विविशु: पाण्डवा: सर्वे विस्मयोत्फुल्ललोचना:,इस प्रकार वे वीर पाण्डव चारों ओर सुगन्धित पुष्पमालाएँ, सरस फल, मनोहर सरोवर और मनोरम वृक्षावलियोंको क्रमश: देखते हुए गन्धमादन पर्वतके वनमें प्रविष्ट हुए। वहाँ पहुँचनेपर उन सबकी आँखें आश्वर्यसे खिल उठीं
sarāṁsi ca manojñāni vṛkṣāṁś ca ati-manoramān | viviśuḥ pāṇḍavāḥ sarve vismayotphulla-locanāḥ ||
Dijo Vaiśaṃpāyana: Todos los Pāṇḍava entraron en aquella región, contemplando lagos deleitosos y árboles de encanto extraordinario. Sus ojos se abrieron de par en par, llenos de asombro, al internarse en el bosque de Gandhamādana—recogiendo, paso a paso, las guirnaldas fragantes de flores, los frutos jugosos y sabrosos, los estanques hermosos y las arboledas hechizantes. La escena anuncia una pausa en la adversidad: la abundancia de la naturaleza se vuelve un silencioso contrapunto moral al destierro, sosteniendo la determinación sin caer en la indulgencia.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, even in exile, the disciplined mind can receive beauty without losing purpose. Wonder at nature becomes restorative rather than distracting—supporting endurance and steadiness in dharma.
Vaiśaṃpāyana narrates that the Pāṇḍavas enter the Gandhamādana forest, observing fragrant flowers, fruits, lakes, and beautiful trees; the splendor makes them gaze with astonishment.