Shloka 65
Kubera’s Fivefold Nīti and Protection of the Pāṇḍavas (वैश्रवणोपदेशः)
सिन्धुवारांस्तथोदारान् मन्मथस्येव तोमरान् । सुवर्णवर्णकुसुमान् गिरीणां शिखरेषु च,पर्वतवोंके शिखरोंपर अधिकाधिक संख्यामें सुनहरे कुसुमोंसे सुशोभित सुन्दर शेफालिकाके- “पौधे दिखायी देते थे, जो कामदेवके तोमर नामक बाण-से प्रतीत होते थे
sindhuvārāṁs tathodārān manmathasyeva tomarān | suvarṇavarṇakusumān girīṇāṁ śikhareṣu ca ||
Vaiśampāyana dijo: «Y también había nobles y frondosas plantas de sindhuvāra (shephālika), cuyas flores de tono dorado adornaban las cumbres de las montañas, pareciendo, por así decirlo, las lanzas (tomaras) de Manmatha, el dios del amor». El verso intensifica el clima estético: la naturaleza misma parece participar en el despertar del deseo y del asombro, en contraste con las penurias del destierro, y recuerda cómo la mente puede ser conmovida—elevada o turbada—por los objetos de los sentidos.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse implicitly illustrates how sensory beauty shapes the mind: even in exile, the forest’s splendor can awaken powerful emotions (here symbolized by Manmatha). It suggests attentiveness to how perception can influence desire and inner steadiness.
The narrator describes the landscape: sindhuvāra/shephālika plants with golden blossoms are seen on mountain summits, poetically compared to Manmatha’s spears, intensifying the scene’s vivid, evocative atmosphere.