Shloka 22
च्यवन-यज्ञे अश्विनोः सोमग्रहण-विवादः
Cyavana’s Sacrifice and the Aśvins’ Soma Dispute
च्यवन ऋषिके तपोबलसे वहाँ कृत्या प्रकट हो गयी। उस कृत्याके रूपमें महापराक्रमी विशालकाय महादैत्य मदका प्रादुर्भाव हुआ। जिसके शरीरका वर्णन देवता तथा असुर भी नहीं कर सकते। उस असुरका विशाल मुख बड़ा भयंकर था। उसके आगेके दाँत बड़े तीखे दिखायी देते थे। उसका ठोड़ीसहित नीचेका ओषछ्ठ धरतीपर टिका हुआ था और दूसरा स्वर्गलोकतक पहुँच गया था। उसकी चार दाढ़ें सौ-मौ योजनतक फैली हुई थीं || १९-- २१ || इतरे तस्य दशना बभूवुर्दशयोजना: । प्रासादशिखराकारा: शूलाग्रसमदर्शना:,उस दैत्यके दूसरे दाँत भी दस-दस योजन लम्बे थे। उनकी आकृति महलोंके कँगूरोंके समान थी। उनका अग्रभाग शूलके समान तीखा दिखलायी देता था
cyavana-ṛṣike tapo-balena tatra kṛtyā prakaṭā babhūva | tasmin kṛtyā-rūpe mahā-parākramī viśāla-kāyo mahā-daityo madakaḥ prādurbabhūva | yasya śarīra-varṇanaṃ devāś ca asurāś ca na śaknuvanti | tasya asurasya viśālaṃ mukhaṃ mahad bhayaṅkaram āsīt | tasya purato dantāḥ atitīkṣṇāḥ pratyadṛśyanta | tasya adhoṣṭhaṃ sa-cibukaṃ pṛthivyāṃ nyastaṃ, paraṃ tu svarga-lokaṃ yāvat prāptam | tasya catvāraḥ dāḍhāḥ śata-yojana-vistīrṇāḥ | itare tasya daśanā babhūvur daśa-yojanāḥ | prāsāda-śikhara-ākārāḥ śūla-agra-sama-darśanāḥ ||
Dijo Lomaśa: Por el poder de las austeridades del sabio Cyavana, una kṛtyā se manifestó allí de improviso. En la forma de aquella aparición nacida del rito, surgió un gran asura gigantesco llamado Madaka, tan vasto que ni dioses ni asuras podían describir su cuerpo. Su boca enorme era espantosa; los dientes frontales se veían sumamente afilados. El labio inferior, con la barbilla, descansaba sobre la tierra, mientras el superior alcanzaba el mundo celeste. Cuatro grandes colmillos se extendían cien yojanas cada uno, y los demás dientes medían diez yojanas, como almenas de palacios, con puntas agudas cual puntas de lanza.
लोगश उवाच
Educational Q&A
The passage highlights tapas as a real, consequential force: disciplined austerity can produce immense power (here, a kṛtyā taking demonic form). Ethically, it implies that spiritual power must be governed by dharma and restraint, since what is generated can become terrifying and destructive if not rightly directed.
Lomasha narrates that through Cyavana’s ascetic power a kṛtyā manifests, and in that form a gigantic demon named Madaka appears. The verse focuses on hyperbolic physical description—mouth, lips, fangs, and teeth measured in yojanas—to convey overwhelming terror and supernatural magnitude.