Shloka 17
Gaya’s Seven Aśvamedhas, Payoṣṇī Snāna, and the Śaryāti Sacrifice Locale
Lomaśa–Yudhiṣṭhira Dialogue
(उदिश्य पाण्डवश्रेष्ठ: स प्रतस्थे महीपति: ।) समागमत तेजस्वी भ्रातृभि: सहितोडनघ । तत्रास्य सर्वाण्याचख्यौ लोमशो भगवानृषि:,वैशम्पायनजी कहते हैं--निष्पाप जनमेजय! पाण्डवप्रवर नरश्रेष्ठ राजा युधिष्छिर भाइयोंसहित पयोष्णी नदीमें स्नान करके वैदूर्यपर्वत और महानदी नर्मदाके तटपर जानेका उद्देश्य लेकर वहाँसे चल दिये और वे तेजस्वी नरेश सब भाइयोंको साथ लिये यथासमय अपने गन्तव्य स्थानपर पहुँच गये। वहाँ भगवान् लोमश मुनिने उनसे समस्त रमणीय तीथर्थों और पवित्र देवस्थानोंका परिचय कराया। तत्पश्चात् राजाने अपनी सुविधा और प्रसन्नताके अनुसार सहसौरों ब्राह्यगोंको धनका दान किया और भाइयोंसहित उन सब स्थानोंकी यात्रा की
vaiśampāyana uvāca — (udiśya pāṇḍavaśreṣṭhaḥ sa pratasthe mahīpatiḥ |) samāgamat tejasvī bhrātṛbhiḥ sahito 'nagha | tatrāsya sarvāṇy ācakhyau lomaśo bhagavān ṛṣiḥ |
Vaiśampāyana dijo: Oh Janamejaya, sin mancha de pecado, el mejor de los Pāṇḍava, señor de la tierra, partió con propósito claro. El rey resplandeciente, acompañado por sus hermanos, llegó a su debido tiempo al lugar señalado. Allí el venerable sabio Lomaśa le describió todos los tīrtha deleitosos y los santuarios y moradas sagradas. El pasaje traza un modelo de viaje dhármico: movimiento con intención guiado por un maestro sabio, reverencia por los tīrtha y la generosidad del rey expresada en dones a brāhmaṇas dignos.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Dharma is practiced through purposeful conduct under wise guidance: honoring sacred places (tīrthas), listening to a realized teacher, and expressing royal responsibility through generosity and reverence rather than mere power.
Yudhiṣṭhira, traveling with his brothers, reaches the next stage of their journey; the sage Lomaśa then introduces and explains the holy pilgrimage sites and shrines they will visit.