Shloka 48
अध्याय २८१ — दानधर्मः, न्यायागतधनम्, ऋणत्रय-परिशोधनं च
Dāna ethics, lawful wealth, and settling obligations
भीष्मजी कहते हैं--भरतश्रेष्ठी] यह सुनकर अप्सराओंका मन प्रसन्न हो गया। वे “बहुत अच्छा" कहकर अपने-अपने स्थानोंमें जाकर विहार करने लगीं ।। ततस्त्रिलोककृद् देव: पुनरेव महातपा: । अप:संचिन्तयामास ध्यातास्ताश्चाप्पधागमन्,तब त्रिभुवनकी सृष्टि करनेवाले महातपस्वी भगवान् ब्रह्माने पुन. जलका चिन्तन किया। उनके स्मरण करते ही तुरंत जलदेवता वहाँ उपस्थित हो गये
bhīṣma uvāca—bharataśreṣṭha, etac chrutvā apsarasāṁ manaḥ prasannaṁ babhūva. tāḥ “bahu sādhū” iti uktvā sva-sva-sthāneṣu gatvā vihartum ārabdhāḥ. tataḥ trilokakṛd devaḥ punar eva mahātapāḥ brahmā apaḥ sañcintayāmāsa; dhyātās tāś cāpaḥ kṣaṇād iva samupāgaman.
Dijo Bhīṣma: «Oh el mejor de los Bharatas, al oír esto las Apsaras se alegraron de corazón. Diciendo: “Muy bien”, cada una fue a su propio lugar y allí se entregó al esparcimiento. Entonces Brahmā, el gran asceta, creador divino de los tres mundos, volvió a dirigir su mente a las Aguas; y en cuanto las contempló, los dioses de las Aguas se presentaron de inmediato ante él.»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the Mahābhārata’s recurring idea that disciplined contemplation (dhyāna) and ascetic potency (tapas) have creative efficacy: Brahmā’s mere mental turning toward ‘the Waters’ results in their immediate manifestation, suggesting an ethical-metaphysical link between inner mastery and orderly creation.
After approving what they have heard, the Apsarases disperse to their own abodes and resume their heavenly recreation. The scene then shifts to Brahmā, described as the creator of the three worlds, who again contemplates the Waters; upon his meditation, the Water-deities appear before him at once.