कालनियमः शोकशमनं च
Kāla as Regulator; Pacification of Grief
दक्षिणेन च पन्थानमर्यम्णो ये दिव॑ गता: । एतान् क्रियावतां लोकानुक्तवान् पूर्वमप्पयहम्,“धनंजय! दान, अध्ययन, यज्ञ और निग्रह--ये सभी कर्म बहुत कठिन हैं। इन वेदोक्त कर्मोंका (सकामभावसे) आश्रय लेकर लोग सूर्यके दक्षिण मार्गसे स्वर्गमें जाते हैं। इन कर्ममार्गी पुरुषोंके लोकोंकी चर्चा मैं पहले भी कर चुका हूँ
vaiśampāyana uvāca |
dakṣiṇena ca panthānam aryamṇo ye divaṃ gatāḥ |
etān kriyāvatāṃ lokān uktavān pūrvam apy aham |
“dhanaṃjaya! dāna, adhyayana, yajña aura nigraha—ye sabhī karma bahuta kaṭhina haiṃ | ina vedokta karmoṃ kā (sakāmabhāvase) āśraya lekar log sūryake dakṣiṇa mārgase svargameṃ jāte haiṃ | in karmamārgī puruṣoṃke lokoṃkī carcā maiṃ pahale bhī kara cukā hūṃ”
Vaiśampāyana dijo: «Quienes han ido al cielo por la senda meridional de Aryaman: esos son los mundos alcanzados por los entregados a la acción ritual. Ya he hablado antes de esos mundos.»
वैशम्पायन उवाच
Fruit-motivated reliance on Veda-enjoined disciplines—charity, Vedic study, sacrifice, and self-restraint—can lead to heavenly realms via the ‘southern path’; yet these attainments are framed as outcomes of karma (ritual merit) rather than the highest, final goal.
Vaiśampāyana continues an explanatory discourse to Arjuna (Dhanañjaya), summarizing how ritual practitioners attain specific post-mortem worlds, and notes that he has already described these ‘worlds of the action-oriented’ earlier.