Shloka 96
प्रजापतयः देवगणाश्च दिशि-दिशि स्थिताः ऋषयः
Prajāpatis, Deva-Groups, and the Ṛṣis Assigned to the Directions
यथा च देहाच्च्यवते शरीरी पुन: शरीरं च यथाभ्युपैति । अतः आप सामान्य और विशेष शब्दोंद्वारा इस सम्पूर्ण विषयका मेरे निकट वर्णन कीजिये। तत्त्वज्ञान होनेपर कौन-सा फल प्राप्त होता है? कर्म करनेपर किस फलकी उपलब्धि होती है? देहाभिमानी जीव देहसे किस प्रकार निकलता है और फिर दूसरे शरीरमें कैसे प्रवेश करता है?--ये सारी बातें भी आप मुझे बताइये
yathā ca dehāc cyavate śarīrī punaḥ śarīraṃ ca yathābhyupaiti | ataḥ sāmānya-viśeṣa-śabdair dvārā asya sampūrṇa-viṣayasya mama nikaṭaṃ varṇanaṃ kīrtaya | tattva-jñāne sati ko phalaṃ prāpyate? karma-karaṇe kasya phalasya upalabdhiḥ bhavati? dehābhimānī jīvo dehāt kathaṃ niṣkrāmati punaś ca anye śarīre kathaṃ praviśati? etāḥ sarvāḥ kathā api tvaṃ me vada ||
Dijo Bhishma: «Explícame por completo—con términos generales y también específicos—cómo el ser encarnado abandona un cuerpo y cómo vuelve a tomar otro. ¿Qué fruto se alcanza cuando surge el verdadero conocimiento de la realidad? ¿Qué fruto se obtiene mediante la ejecución de la acción? Y ¿cómo el alma, identificándose con el cuerpo, sale de él y entra luego en un cuerpo distinto? Dime todo esto.»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames a philosophical inquiry central to Śānti Parva: the mechanics of transmigration (leaving one body and entering another) and the comparative fruits of true knowledge (tattva-jñāna) versus action (karma). It sets up a dharmic-ethical discussion on liberation-oriented insight and the causal results of deeds.
Bhishma, speaking as a teacher in the Śānti Parva discourse, asks for a systematic explanation—both in general principles and specific details—about death, rebirth, and the outcomes of knowledge and action. The verse functions as a prompt that leads into a more detailed doctrinal exposition.