Previous Verse
Next Verse

Shloka 66

Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)

“जैसे-जैसे ही जीवन सुरक्षित रहे, उसे बिना अवहेलनाके करना चाहिये। मरनेसे जीवित रहना श्रेष्ठ है, क्योंकि जीवित पुरुष पुन: धर्मका आचरण कर सकता है ।। सो<5हं जीवितमाकाडुक्षन्नभक्ष्यस्यापि भक्षणम्‌ | व्यवस्ये बुद्धिपूर्व वै तद्‌ भवाननुमन्यताम्‌,“इसलिये मैंने जीवनकी आकांक्षा रखकर इस अभक्ष्य पदार्थका भी भक्षण कर लेनेका बुद्धिपूर्वक निश्चय किया है। इसका तुम अनुमोदन करो

yathā-yathā hi jīvanaṃ surakṣitaṃ bhavet, tad anavamānataḥ kartavyam | maraṇād jīvitaṃ śreyaḥ, yataḥ jīvan puruṣaḥ punaḥ dharmam ācarituṃ śaknoti || so 'haṃ jīvitam ākāṅkṣan abhakṣyasyāpi bhakṣaṇam | vyavasye buddhi-pūrvaṃ vai tad bhavān anumanyatām ||

«Mientras la vida pueda mantenerse a salvo, debe preservarse sin desprecio. Vivir es mejor que morir, porque el hombre que sigue con vida puede volver a practicar el dharma. Por eso, deseando vivir, he resuelto deliberadamente comer incluso lo que suele estar prohibido; aprueba tú esto.»

सःhe / I (contextual)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Singular
जीवितम्life
जीवितम्:
Karma
TypeNoun
Rootजीवित
FormNeuter, Accusative, Singular
आकाङ्क्षन्desiring
आकाङ्क्षन्:
Karta
TypeVerb
Rootआकाङ्क्ष्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
अभक्ष्यस्यof what is not to be eaten
अभक्ष्यस्य:
TypeAdjective
Rootअभक्ष्य
FormNeuter, Genitive, Singular
अपिeven / also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
भक्षणम्eating, consumption
भक्षणम्:
Karma
TypeNoun
Rootभक्षण
FormNeuter, Accusative, Singular
व्यवस्येI resolve / I determine
व्यवस्ये:
TypeVerb
Rootवि + अव + सि (व्यवस्/व्यवस्य)
FormPresent, Indicative, First, Singular, Parasmaipada
बुद्धिपूर्वम्deliberately, with forethought
बुद्धिपूर्वम्:
TypeIndeclinable
Rootबुद्धि + पूर्व
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
तत्that (decision/act)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
भवान्you (honorific)
भवान्:
Karta
TypePronoun
Rootभवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
अनुमन्यताम्may (you) approve / please consent
अनुमन्यताम्:
TypeVerb
Rootअनु + मन्
FormImperative, Third (honorific usage for 2nd), Singular, Atmanepada

घपच उवाच

घपच (speaker)
धर्म (as a principle)
अभक्ष्य (forbidden food/object of eating)