Shloka 7
Vyāghra–Gomāyu Saṃvāda (व्याघ्रगोमायु संवाद) — Testing Character Beneath Appearances
(पर्णाहार: कदाचिच्च नियमव्रतवानपि । कदाचिदुदकेनापि वर्तयन्ननुयन्त्रित: ।।) व्रत और नियमोंके पालनमें तत्पर हो कभी पत्ता चबा लेता और कभी पानी पीकर ही रह जाता था। उसका जीवन संयममें बँध गया था ।। श्मशाने तस्य चावासो गोमायो: सम्मतो5भवत् | जन्मभूम्यनुरोधाच्च नान्यवासमरोचयत्,वह श्मशानभूमिमें ही रहता था। वहीं उसका जन्म हुआ था, इसलिये वही स्थान उसे पंसद था। उसे और कहीं जाकर रहनेकी रुचि नहीं होती थी
Bhīṣma uvāca — parṇāhāraḥ kadācic ca niyamavratavān api | kadācid udakena api vartayann anuyantritaḥ || śmaśāne tasya cāvāso gomāyoḥ sammato 'bhavat | janmabhūmy-anurodhāc ca nānyāvāsam arocayat ||
Dijo Bhīṣma: Aunque firme en votos y disciplinas, a veces vivía de hojas, y otras veces se sostenía sólo con agua, su vida sujeta con rigor al autocontrol. Su morada llegó a ser el crematorio; y, por ser el lugar de su nacimiento, prefería ese mismo sitio, sin gusto por vivir en otra parte.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage highlights tapas through regulated living: limiting food to leaves or even only water, and choosing an austere dwelling. The ethical point is mastery over desire and comfort—discipline (niyama) and vow (vrata) shaping a life of restraint.
Bhishma describes an ascetic figure whose habits are extremely restrained: he alternates between eating leaves and drinking only water, and he lives in a cremation-ground, accepting harsh surroundings. He remains there out of attachment to his birthplace and shows no interest in relocating.