Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

गदायुद्ध-समारम्भः

Commencement of the Mace-Duel Proceedings

हेमदण्डथरो राजन्‌ कमण्डलुधरस्तथा । कच्छपीं सुखशब्दां तां गृह्द वीणां मनोरमाम्‌,राजन्‌! महातपस्वी नारद जटामण्डलसे मण्डित हो सुनहरा चीर धारण किये हुए थे। उन्होंने कमण्डलु, सोनेका दण्ड तथा सुखदायक शब्द करनेवाली कच्छपी नामक मनोरम वीणा भी ले रखी थी

hemadaṇḍadharo rājan kamaṇḍaludharas tathā | kacchapīṃ sukhaśabdāṃ tāṃ gṛhītvā vīṇāṃ manoramām ||

Dijo Vaiśampāyana: «Oh rey, el gran asceta Nārada apareció llevando un báculo de oro y un kamaṇḍalu; y también sostenía la deliciosa vīṇā llamada Kacchapī, de sonido agradable». La escena subraya la autoridad de un sabio cuya disciplina espiritual y música sagrada anuncian un consejo destinado a aquietar los ánimos en medio del tumulto de la guerra.

हेमदण्डधरःbearing a golden staff
हेमदण्डधरः:
Karta
TypeAdjective
Rootहेमदण्डधर
FormMasculine, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
कमण्डलुधरःbearing a water-pot (kamandalu)
कमण्डलुधरः:
Karta
TypeAdjective
Rootकमण्डलुधर
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाalso/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
कच्छपीम्the lute named Kacchapī
कच्छपीम्:
Karma
TypeNoun
Rootकच्छपी
FormFeminine, Accusative, Singular
सुखशब्दाम्sweet-sounding
सुखशब्दाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसुखशब्दा
FormFeminine, Accusative, Singular
ताम्that (her/it)
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
गृह्यhaving taken
गृह्य:
TypeVerb
Rootग्रह्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
वीणाम्a vīṇā (lute)
वीणाम्:
Karma
TypeNoun
Rootवीणा
FormFeminine, Accusative, Singular
मनोरमाम्charming/beautiful
मनोरमाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमनोरमा
FormFeminine, Accusative, Singular
राजन्O king
राजन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
N
Nārada
K
King (rājan)
H
hemadaṇḍa (golden staff)
K
kamaṇḍalu
K
Kacchapī vīṇā

Educational Q&A

The verse highlights the moral and spiritual authority of a rishi: Nārada’s ascetic emblems (kamaṇḍalu, staff) and his sacred music (vīṇā) signify guidance rooted in tapas and dharma—meant to calm, instruct, and reorient conduct even in a war-driven setting.

Vaiśampāyana describes Nārada’s appearance before the king: he arrives as a great ascetic carrying a golden staff and water-pot, and holding the melodious vīṇā named Kacchapī—an introduction that typically precedes counsel, prophecy, or ethical instruction.