Shloka 95

द्वैपायनह्रदे दुर्योधनान्वेषणम् / The Search for Duryodhana at Dvaipāyana Lake

Devanagari script

ततो<हं समनुज्ञाप्य राजानं सहकेशवम्‌ | प्रविष्टो हास्तिनपुरं रक्षल्लोंकान्‌ प्रधावितान्‌,तदनन्तर मैं भगवान्‌ श्रीकृष्ण और राजा युधिष्ठिरकी आज्ञा लेकर भागे हुए लोगोंकी रक्षाके लिये हस्तिनापुरमें चला आया हूँ

Transliteration

tato 'haṃ samanujñāpya rājānaṃ saha-keśavam | praviṣṭo hāstinapuraṃ rakṣallokān pradhāvitān ||

Translation

Sañjaya dijo: «Entonces, tras obtener el permiso del rey, junto con Keśava (Kṛṣṇa), entré en Hāstinapura para proteger al pueblo que había huido presa del pánico».

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
• Form: Avyaya

• अहम्: I
• अहम्: Karta
• Type: Noun
• Root: अस्मद्
• Form: Gender: —, Case: Prathama, Number: Eka

• समनुज्ञाप्य: having obtained permission (having duly asked/been permitted)
• समनुज्ञाप्य: Karma
• Type: Verb
• Root: सम् + अनु + ज्ञा (धातु)
• Form: Absolutive (क्त्वान्त/ल्यप्), voice: parasmaipada-arthika (gerund), agent: same as finite verb

• राजानम्: the king
• राजानम्: Karma
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Gender: Pum, Case: Dvitiya, Number: Eka

• सह: together with
• सह: Karana
• Type: Indeclinable
• Root: सह
• Form: Avyaya

• केशवम्: Keshava (Krishna)
• केशवम्: Karana
• Type: Noun
• Root: केशव
• Form: Gender: Pum, Case: Dvitiya, Number: Eka

• प्रविष्टः: entered / having entered
• प्रविष्टः: Karta
• Type: Verb
• Root: प्र + विश् (धातु)
• Form: Past passive participle (क्त), Gender: Pum, Case: Prathama, Number: Eka

• हास्तिनपुरम्: Hastinapura
• हास्तिनपुरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: हास्तिनपुर
• Form: Gender: Napum, Case: Dvitiya, Number: Eka

• रक्षन्: protecting
• रक्षन्: Karta
• Type: Verb
• Root: रक्ष् (धातु)
• Form: Present active participle (शतृ), Gender: Pum, Case: Prathama, Number: Eka

• लोकान्: people
• लोकान्: Karma
• Type: Noun
• Root: लोक
• Form: Gender: Pum, Case: Dvitiya, Number: Bahu

• प्रधावितान्: who had fled / who had run away
• प्रधावितान्: Karma
• Type: Adjective
• Root: प्र + धाव् (धातु)
• Form: Past passive participle (क्त), Gender: Pum, Case: Dvitiya, Number: Bahu

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Yudhiṣṭhira
• Keśava (Kṛṣṇa)
• Hāstinapura