Shloka 21
कर्णार्जुनयुद्ध-प्रवृत्तिः
Renewal of the Karṇa–Arjuna Engagement at Day’s End
उन हाथियोंपर पताकाएँ फहरा रही थीं। उनके मुख बहुत सुन्दर थे। उनको कसनेके लिये बनी हुई रस्सी और कवच सुवर्णमय थे। वे प्रज्वलित पर्वतोंके समान जान पड़ते थे। उन हाथियोंके द्वारा नकुलको कुचलवा देनेकी इच्छा रखकर मेकल, उत्कल, कलिंग, निषध तथा ताग्रलिप्तदेशीय योद्धा बड़ी उतावलीके साथ बाणों और तोमरोंकी वर्षा कर रहे थे। वे सब-के-सब उन्हें मार डालनेको उतारू थे
eteṣu gajeṣu patākāḥ samantāt phalantyāsan | teṣāṃ mukhāni suśobhānīva dṛśyante sma | teṣāṃ bandhanārthaṃ rajjavo varma ca suvarṇamayāni āsan | te dīptaparvatā iva babhūvuḥ | nakulaṃ gajaiḥ saṃmardayituṃ kāmayamānāḥ mekalotkalakaliṅganiṣadhatāmraliptadeśīyā yodhāḥ sahasā bāṇatomaravarṣaṃ prāvartayan | te sarve taṃ nihantuṃ samudyatāḥ āsan ||
Sañjaya dijo: «Las banderas se extendían sobre aquellos elefantes, y sus rostros se veían de una belleza llamativa. Las cuerdas para sujetarlos y sus armaduras eran de oro, de modo que las bestias parecían montañas en llamas. Deseosos de que Nakula fuese aplastado bajo los elefantes, los guerreros de Mekala, Utkala, Kaliṅga, Niṣadha y Tāmraliptā se apresuraron a hacer llover flechas y jabalinas. Todos estaban resueltos a matarlo».
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how war magnifies outward splendor—golden armor, banners, and spectacle—while its intent remains lethal. It implicitly contrasts martial display with the ethical gravity of seeking a warrior’s death, reminding readers that dharma in battle is tested not by pageantry but by restraint, purpose, and adherence to righteous conduct.
Sañjaya describes a coordinated assault on Nakula: war-elephants, richly equipped and visually terrifying, are used as instruments to trample him, while allied regional warriors (Mekala, Utkala, Kaliṅga, Niṣadha, Tāmraliptā) intensify the attack by showering arrows and javelins, all intent on killing him.