Shloka 21
दण्डधारवधः | The Slaying of Daṇḍadhāra
दूसरी ओर प्रतिविन्ध्यने पाँच बाणोंद्वारा चित्रको क्षत-विक्षत करके तीन बाणोंसे सारथिको घायल कर दिया और एक बाणसे उसके ध्वजको भी बींध डाला ।। त॑ चित्रो नवभिर्भल्लैर्बाह्वोरुरगसि चार्पयत् स्वर्णपुड्खै: प्रसन्नाग्रै: कड्कबरहिणवाजितै:,तब चित्रने कंक और मयूरकी पाँखोंसे युक्त स्वच्छ धार और सुनहरे पंखवाले नौ भल््लोंसे प्रतिविन्ध्यकी दोनों भुजाओं और छातीमें गहरी चोट पहुँचायी
tato 'nyato 'pi prativindhyo pañcabhir bāṇaiś citraṃ kṣata-vikṣataṃ kṛtvā tribhir bāṇaiḥ sārathiṃ vyathayām āsa, ekena ca tasya dhvajaṃ vivyādha. taṃ citro navabhir bhallair bāhv-or-urasi cārpayat suvarṇapuṅkhaiḥ prasannāgraiḥ kaṅkabarhiṇavājitaiḥ.
Entretanto, Prativindhya hirió a Chitra con cinco flechas, desgarrándolo y dejándolo maltrecho; con tres más lastimó al auriga de Chitra, y con una sola flecha atravesó también el estandarte. Chitra, a su vez, clavó en los dos brazos y en el pecho de Prativindhya nueve flechas bhalla, de plumas doradas, puntas agudas y emplumadas con garza y pavo real. El pasaje subraya la implacable reciprocidad de la violencia en el campo de batalla: la destreza y la represalia eclipsan la contención, y hasta el emblema del carro se vuelve blanco en la pugna por dominio y ánimo.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how war tends to operate through immediate retaliation and escalation: injury invites counter-injury, and even symbols like the banner become targets. It implicitly raises ethical tension between kṣatriya valor and the destructive momentum of combat.
Prativindhya wounds Chitra with five arrows, then strikes Chitra’s charioteer with three, and pierces the chariot-banner with one. Chitra answers by shooting nine sharp, gold-fletched bhalla-arrows into Prativindhya’s arms and chest.