Shloka 37
“मैंने, विदुरने, द्रोणाचार्यने, परशुरामजीने, भगवान् श्रीकृष्णने तथा संजयने भी बारंबार युद्ध न करनेकी सलाह दी है; परंतु दुर्योधनने हमलोगोंकी बातें नहीं सुनीं ।। परीतबुद्धि्हिं विसंज्ञकल्पो दुर्योधनो न च तच्छुद्दधाति । स शेष्यते वै निहतश्चिराय शास्त्रातिगो भीमबलाभिभूत:,“दुर्योधनकी बुद्धि विपरीत हो गयी है, वह अचेत-सा हो रहा है; इसलिये हमलोगोंकी बातपर विश्वास नहीं करता है। वह शास्त्रोंकी मर्यादाका उल्लंघन कर रहा है। इसलिये भीमसेनके बलसे पराजित हो मारा जाकर रणभूमिमें दीर्घकालके लिये सो जायगा”
sañjaya uvāca | parītābuddhir hi visaṃjñakalpo duryodhano na ca tac chraddadhāti | sa śeṣyate vai nihataś cirāya śāstrātigo bhīmabalābhibhūtaḥ ||
Sañjaya dijo: El entendimiento de Duryodhana se ha vuelto perverso; está como fuera de sí, y por eso no deposita fe en lo que se le dice. Trasgrediendo los límites establecidos por los śāstras, será abatido por la fuerza de Bhīma, muerto y yacerá largo tiempo en el campo de batalla. Así, pese a que Vidura, Droṇa, Paraśurāma, Śrī Kṛṣṇa y aun yo mismo le hemos aconsejado repetidas veces que no haga la guerra, se niega a escuchar—elige la obstinación antes que el dharma y atrae la ruina sobre sí.
संजय उवाच
Educational Q&A
When a ruler’s intellect becomes ‘parīta’ (inverted), he loses trust in wise counsel and crosses the limits of śāstra; such adharma-driven obstinacy ripens into inevitable downfall. The verse frames ethical causality: rejecting dharmic advice leads to self-destruction.
Sañjaya reports that many respected figures repeatedly advised against war, yet Duryodhana refuses to believe them. Sañjaya predicts Duryodhana’s end: because he violates śāstric and moral boundaries, he will be overpowered by Bhīma’s strength and lie slain on the battlefield.