Shloka 44
बभ्रुवाहन-धनंजययोः संग्रामः
Babhruvāhana and Dhanaṃjaya’s engagement at Maṇipūra
परिष्वज्य च तां प्रीतो विससर्ज गृहान् प्रति,'उस क्षात्र-धर्मको धिक्कार है, जिसके लिये मैंने अपने सारे बान्धवजनोंको यमलोक पहुँचा दिया।” ऐसा कहकर अर्जुनने दुःशलाको बहुत सान्त्वाना दी और उसके प्रति अपने कृपाप्रसादका परिचय दिया। फिर प्रसन्नतापूर्वक उससे गले मिलकर उसे घरकी ओर विदा किया
vaiśampāyana uvāca | pariṣvajya ca tāṃ prīto visasarja gṛhān prati |
Dijo Vaiśampāyana: Con el corazón complacido, Arjuna la abrazó y luego la envió de regreso a su hogar. La escena subraya la contención compasiva de Arjuna tras las devastaciones de la guerra: en vez de triunfo o dureza, ofrece consuelo y un cierre respetuoso, poniendo implícitamente en cuestión un código guerrero que ha costado tantas vidas.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even within a warrior’s world, dharma is not exhausted by victory or punishment; compassion, respectful conduct toward the grieving, and moral self-scrutiny after violence are presented as higher marks of righteousness.
After consoling the woman (contextually Duḥśalā) and showing kindness, Arjuna embraces her affectionately and then sends her back toward her home, bringing the encounter to a humane and reconciliatory close.