Kṛṣṇa–Arjuna Saṃvāda in Indraprastha: Consolation, Legitimation, and Leave for Dvārakā (आश्वमेधिकपर्व, अध्याय १५)
कालो महांस्त्वतीतो मे शूरसूनुमपश्यत: । बलदेवं च कौरव्य तथान्यान् वृष्णिपुज्वान्
vāyudeva uvāca |
kālo mahāṁs tv atīto me śūrasūnum apaśyataḥ |
baladevaṁ ca kauravya tathānyān vṛṣṇipuṅgavān |
niṣpāpa kurunandana |
idaṁ sabhābhavanaṁ ramyaṁ ca pavitraṁ ca svargavat sukhadam |
atra tvayā saha vasan bahavo divasā vyatītāḥ |
etāvadbhir divasair ahaṁ pitaram śūrasenakumāraṁ vasudevaṁ draṣṭuṁ na śakto 'bhavam |
bhrātaraṁ baladevaṁ cānyāṁś ca vṛṣṇivaṁśasya śreṣṭhān puruṣān adarśanena vihīnaḥ |
atas tv idānīṁ dvārakāpurīṁ gantum icchāmi |
puruṣapravara tvam api mama yātrāprastāvaṁ saharṣaṁ pratigṛhṇīyāḥ ||
Vāyudeva dijo: «Mucho tiempo ha pasado para mí, oh Kaurava, sin ver al hijo de Śūrasena—Vasudeva—ni a Baladeva, ni a los demás héroes más eminentes del linaje de los Vṛṣṇi. Oh irreprochable alegría de los Kurus, este salón de asamblea es deleitoso y puro, grato como el cielo; viviendo aquí contigo, han transcurrido muchos días. Y, sin embargo, en todo este tiempo no he podido contemplar a mi padre Vasudeva, el príncipe de Śūrasena, y me he visto privado de la vista de mi hermano Baladeva y de los varones más nobles del clan Vṛṣṇi. Por ello ahora deseo ir a la ciudad de Dvārakā. Oh el mejor de los hombres, también tú debes aceptar con gusto esta propuesta mía acerca del viaje».
वायुदेव उवाच
The passage highlights ethical priorities in relationships: even amid comfort and honor in a noble court, one should not neglect duties of kinship and the longing to meet elders and family. It also models courteous communication—seeking consent and framing departure as a respectful proposal rather than abrupt withdrawal.
Vāyudeva addresses a Kuru prince, saying that many days have passed while staying in the pleasant, sacred assembly-hall, but he has not seen Vasudeva (called the son of Śūrasena), nor Baladeva and other leading Vṛṣṇis. He therefore expresses his wish to depart for Dvārakā and asks the addressee to approve the journey gladly.