Adhyāya 64: Dāna-prakāra—Suvarṇa, Pānīya-dāna, Ghṛta-dāna, and Upakaraṇa-dāna
Utility Gifts
यो रक्षिभ्य: सम्प्रदाय राजा राष्ट्र विलुम्पति । यज्ञे राष्ट्रादू धनं तस्मादानयध्वमिति ब्रुवन्
yo rakṣibhyaḥ sampradāya rājā rāṣṭraṃ vilumpati | yajñe rāṣṭrād dhanaṃ tasmād ānayadhvam iti bruvan |
Dijo Bhishma: El rey que, tras dejar los asuntos en manos de sus guardias y funcionarios, saquea su propio reino y, hablando así, ordena a sus servidores: “Traed dinero del país para el sacrificio”, roba a sus súbditos en nombre del yajña. Y cuando celebra el sacrificio con riquezas arrancadas con dureza mediante intimidación por mandato suyo, tal sacrificio no es alabado por los nobles y perspicaces. El rito queda manchado en lo moral, pues se sostiene con opresión y no con medios justos.
भीष्म उवाच
A religious act (yajña) does not become meritorious merely by its outward ritual form; its moral legitimacy depends on the means by which it is funded. Wealth taken by coercion from subjects corrupts the sacrifice, and the wise do not praise such a rite.
Bhishma criticizes a ruler who orders officials to collect money from the kingdom under the pretext of performing a sacrifice. The verse condemns the king’s exploitation of subjects and states that sacrifices performed with such forcibly extracted wealth are not approved by noble persons.